سازمان مدیریت و برنامه ریزی احیا می شود؟

سازمان مدیریت و برنامه ریزی
Image caption سازمان مدیریت و برنامه ریزی تابستان سال گذشته منحل شد

با گذشت نزدیک به دوسال از انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی به وسیله محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران، مجلس این کشور درصدد است تا دولت را وادارد این سازمان را دوباره احیا کند.

علی اصغر یوسف نژاد نماینده ساری در مجلس به خبرگزاری مهر گفته است در آخرین نشست کمیسیون تلفیق بودجه، اعضای کمیسیون مصوبه را تصویب کرده اند که اگر در صحن علنی مجلس تصویب شود، فعالیت این سازمان از سال آینده از سر گرفته می شود.

سازمان مدیریت و برنامه ریزی که سابقه ای ۶۰ ساله در برنامه ریزی ایران داشت اوایل تابستان سال گذشته از سوی شورای عالی اداری که ریاست آن را آقای احمدی نژاد بر عهده دارد، منحل شد.

البته یک سال پیش از انحلال سازمان مدیریت، دولت آقای احمدی نژاد برنامه ای به اجرا گذاشته بود که بر اساس آن سازمان مدیریت و برنامه ریزی استانها که به عنوان نمایندگی های استانی سازمان مدیریت فعال بودند، به زیر مجموعه استانداری ها منتقل شده بود.

این اقدام مخالفان زیادی داشت اما زمینه را برای انحلال سازمان فراهم کرد. مخالفان معتقد بودند که استانداران معمولا به کارهای سیاسی و امنیتی می پردازند در حالی که فعالیت سازمان مدیریت عمدتا اقتصادی است.

ادارات استانی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کار برنامه ریزی و نظارت بر اجرای پروژه های عمرانی و برنامه ریزی سالانه را بر عهده داشتند و کار آنها در مواردی خوشایند دولت نبود به خصوص وقتی گزارش آنها باعث می شد تا دفتر مرکزی سازمان مدیریت و برنامه ریزی، در مقابل فشارهای دولت برای دریافت بودجه تازه بدون آنکه پیشرفتی در اجرای پروژه ها صورت گرفته باشد، مقاومت کند..

اختلافات قدیمی

اختلاف نظر دولت با سازمان مدیریت البته تازگی نداشت و گزارشها نشان می دهد که این سازمان در طول دوران فعالیتش با آنکه زیر مجموعه دولت بود و رئیس آن از سوی رئیس جمهور تعیین می شد، در عمل اختلاف نظرهایی اساسی با دولت داشت.

حساب خرج هایی که دولت می تراشید معمولا از سوی سازمان مدیریت رسیدگی می شد و گزارش پیشرفت کارها در اختیار سازمان مدیریت بود و هر گاه دولت تصمیم می گرفت کار تازه ای شروع کند اول باید سازمان مدیریت را قانع می کرد که چگونه پولش خواهد شد.

وقتی هم که پولش تامین می شد باز کارشناسان این سازمان در دادن پول سختگیر بودند به طوری که در مواردی متهم می شدند در اجرای برنامه ها کارشکنی می کنند و بودجه سالانه را به میزان چانه زنی ها تعیین و پرداخت می کنند.

به هر رو، برخی از کارشناسان اقتصادی، بر این اعتقادند که سازمان مدیریت با آنکه زیر مجموعه دولت به حساب می آمد اما به قدری مستقل بود که می توانست در مقابل فشارهای دولت برای افزایش بودجه و تامین هزینه های اضافی مقاومت کند.

Image caption اگر تصمیم کمیسیون تلفیق در صحن علنی مجلس تصویب شود، فعالیت سازمان مدیریت از سال آینده از سر گرفته می شود.

برای همین نحوه تامین منابع مالی اجرای پروژه ها به عنوان مهمترین اقدام سازمان مدیریت معمولا محل اختلاف دولت و دستگاه های دولتی و بدنه کارشناسی سازمان مدیریت بود.

در طول سالیان فعالیت سازمان مدیریت و برنامه ریزی، دولت ها برای راضی نگهداشتن مردم هر روز هزینه های تازه می تراشیدند ولی سازمان مدیریت تا زمانی که محل تامین بودجه آن مشخص نمی شد زیر بار آن نمی رفت.

شش دهه فعالیت

سابقه تشکیل سازمان مدیریت و برنامه ریزی به حدود ۶۰ سال پیش باز می گردد که دولت وقت تصمیم گرفت برای هماهنگ کردن برنامه های عمرانی هیاتی به نام "هیات عالی برنامه" تشکیل دهد. بعدها در وظایف و تشکیلات اداری این "هیات" تغییراتی ایجاد شد و به سازمان برنامه و بودجه تغییر نام داد.

در سال های اول بعد از انقلاب، نقش سازمان برنامه و بودجه در تصمیم گیری های اقتصادی به شدت کاهش یافت و بعد از آن نیز در دوران جنگ هشت ساله با عراق، مدتی کار تدوین بودجه به نخست وزیری سپرده شد.

در سال ۱۳۷۸ با هدف یکپارچگی در برنامه های توسعه و فراهم کردن زمینه اجرای آنها، سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی کشور با هم ادغام شدند و سازمان مدیریت و برنامه ریزی تشکیل شد.

این سازمان پیش از انحلال دارای ۹ معاونت بود و ۱۰ شورا نیز تحت نظارت آن فعالیت می کرد که مهمترین آنها شورای عالی اشتغال، شورای امور اداری و استخدامی، شورای اقتصاد و شورای عالی اداری بود.

مرکز آمار ایران، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی و سازمان نقشه برداری، از جمله سازمان ها و مراکز زیر مجموعه سازمان مدیریت و برنامه ریزی بودند.

تیرماه سال گذشته با انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی، یک معاونت جدید با عنوان "برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری" تشکیل شد که مسئولیت بودجه نویسی را بر عهده گرفت. اکنون نمایندگان مجلس همزمان با بررسی دومین لایحه بودجه بعد از انحلال سازمان مدیریت، تصمیم به احیای سازمان مدیریت گرفته اند.

برخی کارشناسان بر این باورند که نبود سازمان مدیریت باعث آشفتگی های مالی و بودجه ای شده و برنامه ریزی را دچار اختلال کرده است از همین رو نمایندگان مجلس می کوشند تا دولت را به احیای مجدد این سازمان وادار کنند.

مطالب مرتبط