نفت هفتاد دلاری و مشکلات تولید کنندگان و مصرف کنندگان

با قیمت فعلی نفت، روسها قادر به تامین ارز خارجی خود نخواهند بود

بازار نفت در سال گذشته شاهد نوسانات شدیدی در قیمت نفت بود. قیمت نفت در پی افزایش چشمگیر و رسیدن آن به قیمت حدود بشکه ای یکصد وپنجاه دلار، یکباره افت شدیدی پیدا کرد و به زیر چهل دلار رسید اما در سال جاری قیمت نفت روند صعودی گرفته و بشکه ای حدود هفتاد دلار افزایش پیدا کرده است.

بازار نفت معمولا دربهترین دوران هم بدون نوسان نیست اما سال گذشته وضعیت این بازار شگفت آور بود زیرا که قیمت نفت پس از افزایشی چشمگیر به بشکه ای یکصد و پنجاه دلار رسید. حتی کشورهای تولید کننده نفت هم معتقد بودند که این قیمت بسیار بالایی است. اما اواخر سال گذشته با رکود اقتصاد جهانی، تقاضای برای سوخت هم کاهش پیدا کرد و قیمت نفت تا بشکه ای چهل دلار کاهش یافت اما در سال جاری قیمت نفت دوباره روند صعودی گرفت و به دوبرابر افزایش یافت به طوری که در حال حاضر قیمت نفت به بشکه ای هفتاد دلار رسیده است. این قیمت برای بسیاری از اعضای سازمان کشورهای عمده صادرکننده نفت (اوپک) قابل قبول است . عبدالله سالم البدری دبیر کل اوپک ضمن سخنانی در اجلاس ماه مه سال جاری گفت :" از نظر وزرای نفت عضو اوپک نفت بشکه ای هفتاد دلار قیمت مناسبی است. چون می توانیم می توانیم درآمد کافی داشته باشیم و با آن سرمایه گذاری کنیم."

آسیب های قیمت پائین نفت

وآندریس پیه بالز کمیسر انرژی اتحادیه اروپا می گوید: "قیمت کنونی بشکه ای هفتاد دلار مطمئنا مانع از بهبود وضع اقتصادی جهان نخواهد شد و قیمت خوبی برای ادامه سرمایه گذاری است." اما چارلز ابینجر رئیس برنامه انرژی موسسه بروکینگز درواشنگتن می گوید: اگر قیمت نفت بیش از این افزایش پیدا کند بر اقتصاد کشورهای وارد کننده نفت لطمه وارد خواهد آورد و این در حالی است که بعضی از کشورهای صادرکننده نفت به قیمت بیشتری نیازدارند. او می گوید: "روسیه از این وضعیت آسیب خواهد دید. روسها قادر به تامین ارز خارجی برای نیازهای خود نیستند. مسلما ایران هم با این قیمت زیان خواهد دید زیرا این کشور برای ادامه پرداخت یارانه ها به قیمتی حدود هر بشکه ۹۰ دلار نیاز دارد." ایران در حال حاضر بواسطه بحران پس از انتخابات تحت فشار سیاسی قرار گرفته است و دولت این کشور برای راضی نگاه داشتن حامیان خود با مشکل روبرو خواهد شد.

"در این میان هو گو چاوز رئیس جمهوری ونزوئلا نیز که به درآمد بیشتر نفت برای افزایش نفوذ خود چه در داخل و چه خارج از کشورش نیاز دارد مسلما از قیمت پائین نفت صدمه خواهد دید."

بنا براین، بعضی از تولید کنند گان نفت از جمله چند کشور عضو اوپک و برای مثال ایران و ونزوئلا مایل به افزایش قیمت نفت هستند اما برای اوپک قیمت کنونی بسیار بهتر از چندماه پیش است که قیمت نفت به بشکه ای چهل دلار رسیده بود.

Image caption ایران با قیمت فعلی نفت زیان خواهد دید زیرا این کشور برای ادامه پرداخت یارانه ها به نفت بشکه ای ۹۰ دلار نیاز دارد

یکی از دلایل افزایش قیمت نفت، تصمیمی است که اوپک برای کاهش تولید گرفت. اعضای اوپک به این شهرت دارند که درمورد کاهش تولید همواره دچار اختلاف نظر می شوند اما این بار گوئی اوپک در این باره با مشکل زیادی روبرو نشده است.

جولیان لی از مرکز مطالعات جهانی انرژی می گوید: اوپک می تواند در مواقع اضطراری تصمیماتی تاثیر گذار اتخاذ کند. آخرین باری که کارآئی اوپک نشان داده شد سال ۱۹۹۸ و پس از بحران بازارهای مالی آسیا بود. جالب است که اعضای این سازمان در شرایط دشوار با یکدیگر توافق می کنند.

نگرانی صادرکنندگان

با وجود این، اوپک از گمانه زنی ها در بازار نفت نگران است. عبدالله سالم البدری دبیر کل اوپک در باره این نگرانی ها می گوید: "ما به دوستان خود در اتحادیه اروپا و آمریکا هشدار داده ایم که گمانه زنی بسیار مشکل آفرین خواهد بود و اگر از حد فراتر رود ما باید مقررات و رهنمود هایی برای کنترل آن داشته باشیم. افزایش قیمت نفت به بشکه ای یکصد و چهل و هفت دلار نه به خاطر کمبود عرضه نفت بلکه بواسطه همین گمانه زنی ها بود." اما به هر حال بازارنفت بدون گمانه زنی نخواهد بود. یکی از شرکتهای نفتی در نیویورک قراردادهائی برای خرید نفت خام تا هشت سال آینده منعقد کرده است. بسیاری ازکارشناسان به چند عامل اصلی در نوسانات قیمت نفت اشاره می کنند: تغییر در وضع اقتصادی جهان، افزایش تقاضای قدرت های نوظهوراقتصادی جهان در آسیا و تعمیر پالایشگاههای نفت. بعضی از کارشناسان از جمله چارلز ابینجر معتقد است که با توجه به آمار صادراتی کشورهای عمده ای نظیر کره جنوبی، تایوان و حتی خود چین، نمی توان به بهبود وضع اقتصادی جهان در آینده ای نزدیک خوش بین بود. به گمان او، امکان کاهش قیمت نفت به بشکه ای پنجاه دلار بیشتر از افزایش آن به بشکه ای هشتاد دلار یا هشتاد و پنج دلار است. اگر نظر این کارشناس مبنا قرار گیرد، کاهش قیمت نفت در آینده مشکلات زیادی را بوجود خواهد آورد؛ سرمایه گذاری کاهش می کند و خطر کمبود انرژی و افزایش قیمت ها نیز وجود دارد. یکسال پیش بعضی ها پیش بینی می کردند قیمت نفت به بشکه ای دویست دلار خواهد رسید. اما رکود اقتصادی، مانع از تحقق این پیش بینی حد اقل در حال حاضر شد ولی در درازمدت تنها می توان به تحقق این پیش بینی اطمینان داشت که بازار نفت همچنان پرتلاطم باقی خواهد ماند.

مطالب مرتبط