برنامه تازه ایران برای تامین منابع مالی صنعت نفت

پارس جنوبی
Image caption ایران برای مقابله با تحریم های بین المللی و تامین بودجه مورد نیاز صنعت نفت، اوراق مشارکت منتشر می کند

دولت ایران تصمیم گرفته برای تامین سرمایه مورد نیاز توسعه صنعت نفت یک میلیارد دلار اوراق مشارکت منتشر کند.

حسین نقره کار معاون امور بین الملل وزارت نفت ایران به خبرگزاری ایلنا گفته است که دولت و بانک مرکزی این کشور توافق کرده اند تا هزار میلیارد تومان (یک میلیارد دلار) اوراق مشارکت صنعت نفت منتشر شود تا "مردم بتوانند در سرمایه گذاری صنعت نفت شریک شوند."

این اولین باری است که صنعت نفت ایران تصمیم گرفته تا برای تامین منابع مالی پروژه های نفتی، اوراق مشارکت منتشر کند. پیش از این دولت برای توسعه پروژه هایی نظیر ساختن سد، ساخت نیروگاه و راهسازی اوراق مشارکت منتشر کرده است.

تصمیم به انتشار یک میلیارد دلار اوراق مشارکت برای توسعه صنعت نفت ایران پس از آن گرفته شده که این کشور به دلیل تحریم های بین المللی بر سر پرونده هسته ای با مشکلاتی در تامین سرمایه لازم برای توسعه صنعت نفت مواجه شده است.

نرسی قربان کارشناس انرژی در باره مزایای این برنامه به بی بی سی گفت:"این کار چند حسن دارد یکی از فرار سرمایه جلوگیری می کند و دوم این که باعث جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور می شود و از تورم هم جلوگیری می کند چون این ریال تبدیل به ارزهای خارجی می شود و در طرح های مورد نیاز کشور هزینه می شود و در نهایت به درآمدهای خزانه اضافه می کند چون از طریق منافعی که ایجاد می شود دولت می تواند مالیات خود را نیز افزایش دهد."

آقای نرسی قربان پیش بینی می کند اوراق مشارکت صنعت نفت در داخل و خارج با استقبال مواجه شود به خصوص اگر دولت آن سرمایه و سود آن را تضمین کند.

شرکت های بزرگ بین المللی به خصوص اروپایی که با ایران در پروژه های نفتی همکاری کرده اند، در چند سال اخیر به دلیل تشدید تحریم های بین المللی، از همکاری در پروژه های جدید نفتی منصرف شده یا دست دست می کنند بلکه فضای سرمایه گذاری در ایران بهبود یابد.

آسیب تحریم

در چهار سال اخیر ایران سعی کرده برای تامین منابع مالی برای پروژه های نفتی، از منابع داخلی استفاده کند اما گزارشها نشان می دهد که بسیاری از پروژه های بزرگ نفت و گاز به دلیل محدودیت منابع مالی، به کندی پیش می رود.

در دوره چهار ساله اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، ایران نتوانسته قرارداد بزرگی با شرکت های بین المللی به خصوص اروپایی برای توسعه صنعت نفت و گاز امضا کند. میدان گازی پارس جنوبی به عنوان مهمترین پروژه گازی ایران نمونه ای از این پروژه هاست که این کشور نتوانسته با وجود مذاکرات طولانی خود با شرکت هایی نظیر توتال و شل، نظر آنها برای سرمایه گذاری و مشارکت در آن جلب کند.

اصرار ایران به ادامه غنی سازی اورانیوم و نادیده گرفتن قطعنامه های تنبیهی شورای امنیت سازمان ملل باعث شده تا سرمایه گذاران خارجی به خصوص شرکت های بین المللی فعال در نفت و گاز تمایلی به همکاری با ایران نشان ندهند.

شرکت هایی نظیر توتال، شل، انی و رپسول که پیش از این در پروژه های نفتی با ایران همکاری می کردند، با وجود امضا تفاهم نامه هایی با ایران، تمایلی به همکاری ندارند.

منوچهر تکین کارشناس انرژی با اشاره به این همکاریها به بی بی سی گفت:" شرکت هایی نظیر توتال و استات اویل نروژ اعلام کرده اند که به دلیل تحریم و عدم اطمینان از وضعیت سیاسی و احتمال تشدید تحریم ها نمی خواهند سرمایه گذاری جدیدی در ایران انجام دهند ولی سرمایه گذاری روی پروژه های قبلی را ادامه می دهند."

به گفته آقای تکین، البته در این میان، برخی شرکت ها نظیر شل این دست و آن دست می کنند و هنوز در حال مذاکره هستند ولی "ظاهرا نمی توان در عمل سرمایه گذاری زیادی را در صنعت نفت و گاز انتظار داشت."

این در حالی است که معاون بین الملل وزارت نفت می گوید، فازهایی از پارس جنوبی را به کنسرسیومی از شرکت های داخلی و خارجی دادیم اما متاسفانه هنوز این شرکت ها نتوانسته اند تامین منابع مالی لازم را انجام دهند.

ناتوانی در تامین سرمایه

برای تامین منابع مالی، دولت ایران سعی کرده تا از منابع داخلی برای توسعه منابع نفت و گاز استفاده کند اما این منابع بسیار محدود است و این کشور قادر نیست پول مورد نیاز توسعه میادین نفت و گاز را از داخل تهیه کند.

اگر چه تلاشهایی صورت گرفته تا شرکت های آسیایی جایگزین شرکت های اروپایی شوند اما شرکت های اروپایی تنها تامین کننده منابع مالی نیستند بلکه تکنولوژی مورد نیاز را نیز در اختیار دارند و بسیاری از شرکت های آسیایی بدون همکاری شرکت های بین المللی به خصوص اروپایی نمی توانند در پروژه های نفتی فعالیت کنند.

به گفته آقای نقره کار، "با مشکلاتی که اخیرا به وجود آمده سرمایه گذاران خارجی برای حضور در صنعت نفت اقدامی نمی کنند البته ما قول های مساعدی از مالزی و چین دریافت کرده ایم."

Image caption به گفته معاون وزیر نفت، با مشکلاتی که به وجود آمده سرمایه گذاران خارجی برای حضور در صنعت نفت اقدامی نمی کنند

اکنون دولت ایران طرح تازه ای برای تامین منابع مالی توسعه صنعت نفت در دست اجرا دارد اما حتی اگر این اوراق مشارکت در بازار فروخته شود، کمک چندانی به حساب نمی آید چون حجم نیازهای سرمایه ای بخش نفت و گاز بسیار زیاد است.

معاون امور بین الملل وزارت نفت ایران نیز اذغان کرده که "این رقم تنها بخشی کوچکی از مشکلات مالی صنعت نفت را حل می کند و ما به حدود 35 میلیارد دلار سرمایه برای پیشبرد پروژه های خود نیاز داریم."

تحلیلگران بازار انرژی می گویند که ایران باید هر طور شده نظر شرکت های بین المللی را برای مشارکت جلب کند چون مشکل ایران فقط کمبود منابع مالی نیست بلکه کمبود تکنولوژی مورد نیاز نیز یکی از مشکلاتی است که ایران با آن مواجه است.

در حال حاضر تامین قطعاتی که کاربردهای دوگانه (صنعتی - نظامی) دارند، بسیار دشوار شده است و بخشی از پروژه های نفتی به همین دلیل با تاخیرهای طولانی مواجهند.

موانع تولید

بخش عمده ای از چاه های نفتی ایران نیمه دوم عمر خود را سپری می کنند و به همین دلیل تولید نفت آنها رو به کاهش است. هم اکنون تولید نفت ایران به دلیل فرسودگی و افت فشار چاه ها سالانه ۲۰۰ هزار بشکه کاهش می یابد.

ایران برای جبران کاهش تولید و اجرای برنامه بلند مدت افزایش تولید به سرمایه گذاری هنگفتی نیاز دارد.

ظرفیت تولید نفت ایران هم اکنون چهار میلیون و دویست هزار بشکه در روز است و بر اساس "برنامه چشم انداز بیست ساله" (تا سال ۱۴۰۴) قرار است ظرفیت تولید نفت به هفت میلیون بشکه در روز برسد.

تولید گاز ایران نیز هم اکنون بیشتر از ۵۰۰ میلیون متر مکعب در روز است و قرار است بر اساس چشم اندازه بیست ساله تولید گاز بیشتر از سه برابر شود.

بنابر پیش بینی ها، ایران برای رسیدن به اهداف برنامه میان مدت بیست ساله (برنامه سند چشم انداز بیست ساله تا سال 1404) به حدود۵۰۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری در صنعت نفت نیاز دارد.

عملی کردن این برنامه بدون همکاری و مشارکت سرمایه گذاران خارجی امکان پذیر نیست و اگر ایران نتواند سرمایه گذاران بزرگ و شرکتهای بین المللی نفتی را به سرمایه گذاری و همکاری در پروژه های نفتی متقاعد کند، به اهداف خود نخواهد رسید.

افت میزان تولید و سن بالای میدان های نفتی در ایران و همچنین عدم سرمایه گذاری کافی، ایران را در موقعیت پیچیده ای قرار داده است و بخشی از پروژه نفت و گاز ایران بسیار کند پیش می رود.

به عقیده کارشناسان انرژی، تشدید مشکلات مالی، وضعیت اجرای پروژه های نفتی ایران را پیچیده تر از گذشته کرده و اگر موانع سرمایه گذاری خارجی نظیر تحریم های بین المللی ادامه یابد، ایران مشکل بتواند سقف تولید خود را حفظ کند، چه برسد به آنکه بتواند ظرفیت تولید خود افزایش دهد.

مطالب مرتبط