بحران اقتصادی و پنبه تاجیک

Image caption کشت پنبه برای اقتصاد ضعیف تاجیکستان چندان سوداور نبوده است.

افت بهای نخ پنبه و آلومینیوم، دو فراورده اصلی صادراتی تاجیکستان در بازار جهانی باعث شده که اقتصاد این کشور آسیای میانه امسال 460 میلیون دلار کمتر درآمد داشته باشد.

تاجیکستان امروز هم مانند زمان شوروی پیشین هم کشوری عمدتا پنبه کار است و نخ پنبه به خارج صادر می کند. کشت پنبه برای اقتصاد ضعیف تاجیکستان چندان سوداور نبوده است.

از چند روز قبل انتقال پنبه جمع آورده کشاورزان به کارخانه ها آغاز شده است. کلیه تجهیزات و ساختمانهای کارخانه ها از زمان شوروی باقی مانده است، با این تفاوت که این کارخانه دیگر دولتی نیست، خصوصی است.

گزارش سهراب ضیا را در این باره اینجا ببینید و بشنوید.

عبدالرسول دولتف، رئیس واحد کشاورزی "انب" ناحیه عبدالرحمان جامی است. وی در یک و نیم هکتار زمین پنبه کشت کرده و محصول آن را برای فروش به کارخانه پنبه ناحیه وحدت آورده است.

آقای دولتف می گوید، دو پسر مهاجرش از روسیه در کشت و پرورش پنبه سرمایه گذاری کرده اند "دو پسر من در روسیه کار می کنند. آنها به ما مبلغ می فرستند و ما با این راه کار خواجگی (کار روزمره کشاورزی) را پیش میبریم. در آینده امید داریم از فاییده ای که از این کار به دست می آوریم، مبلغ های خرج کرده خود را برگردانیده و زندگیمان را بهتر کنیم."

نشانه هایی از بحران

نشانه هایی از بحران در کارخانه پنبه ناحیه وحدت هم مشاهده می شود. تجهیزات بیکارمانده، شماره کم کارگران و صحن خلوت کارخانه. دو سال پیش در این شب و روز اینجا حدود 170 نفر مشغول کار بودند. بیشتر این افراد اکنون شغلشان را از دست داده اند.

این کارخانه سال 2007 سیزده هزار تن پنبه و سال گذشته بیش از هشت هزار تن پنبه را تازه (فرآوری) کرده و نخ آن را به خارج صادر کرد. کاهش بهای پنبه در بازارهای جهانی وضع مالی کارخانه را دشوار کرده است.

در گذشته نخ پنبه تاجیکستان به جمهوری های دیگر شوروی پیشین انتقال داده می شد و از آنجا به شکل پارچه و لباس دوباره به تاجیکستان برمی گشت. اکنون دولت تاجیکستان می خواهد تا چند سال دیگر بخش اصلی نخ پنبه خود را در داخل کشور به پارچه و لباس تبدیل کند تا سود بیشتری بگیرد.

اما نبود سرمایه باعث شده تا تاجیکستان برای تولید ریسمان باز هم روی نیاز به سرمایه گذاران خارجی بیاورد.

ازجمله تاجران لهستان تجهیزات و وسایل ضروری را در کارخانه نساجی دوشنبه نصب کرده اند. هزینه این طرح هفت میلیون دلار براورد شده است. اینجا حدود 600 نفر کار پیدا کرده اند.

این کارخانه مشترک ماهی 120 تن نخ یا ریسمان و یک میلیون متر پارچه تولید و به خارج صادر می کند. اما بحران جهانی اقتصاد روی فعالیت این کارخانه هم اثر گذاشته است.

اسلاوومیر کاتینیا، رئیس کارخانه مشترک "اونیتکسپول" می گوید "کارخانه ما حدود 20 درصد فعالیت خود را کاهش داد. همه تولیدات کارخانه را ما به لهستان و کشورهای دیگر اروپا می فرستیم. اگر این نخ آنجا فروش خوب نداشته باشد، نتایج آن برای ما هم در اینجا خوب نخواهد بود. فکر می کنم بحران دارد به پایان می رسد و امید دارم آینده وضع بهتر شود."

امسال وضع هوا برای پنبه کاری مساعد نبوده و کشاورزان تاجیک توقع ندارند که از 400 هزار تن پنبه تولید کنند.

تاجیکستان در زمان شوروی سالانه تا یک میلیون تن پنبه تولید می کرد. حالا هر سال میدان کشت پنبه و محصولات آن کمتر می شود.

ظاهرا شرایط اقتصاد مبتنی بر بازار، کشاورزان تاجیک را وادار کرده تا سال به سال از کشت و پرورش زراعتی که هزینه زیاد و سود کم دارد، دست بکشند.