یارانه ها؛ بودن یا نبودن، ماجرا این است

اسکناس
Image caption هنوز معلوم نیست که ماهانه چه مبلغی به عنوان یارانه نقدی پرداخت خواهد شد

حضور غیرمنتظره محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران به مجلس که سرگرم بررسی لایحه هدفمند کردن یارانه ها (حذف یارانه ها) است، اختلاف مجلس و دولت را بر سر نحوه مدیریت درآمدهای حاصل از حذف یارانه ها علنی کرد.

مجلس امروز سه شنبه دوازهم آبان، سرگرم تصویب ماده 13 این لایحه بود که بر اساس آن دولت موظف است پس از حذف یارانه ها کلیه درآمدهای ناشی از افزایش قیمت کالاها و مواد سوختی را به حسابی در خزانه داری کل واریز کرده و آن را در قالب بودجه سالانه هزینه کند.

بنابر بخش هایی از این لایحه که در روزهای اخیر در مجلس تصویب شده دولت می تواند از محل صندوق به جای یارانه پنهان، پول نقد به افراد کم درآمد بدهد، به صنایع کمک کند و برای پروژه های عمرانی هزینه کند.

دولت در لایحه خود صندوقی با عنوان "هدفمند کردن یارانه ها" پیش بینی کرده بود به صورت هیات امنایی اداره می شد و ریاست آن نیز بر عهده رئیس جمهور یا معاون اول وی بود. در این صندوق وزرای اقتصاد و رفاه و معاون برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری عضویت داشتند و دو نماینده مجلس نیز به عنوان ناظر تعیین کرده بود.

این صندوق در لایحه دولت "دارای شخصیت حقوقی مستقل و استقلال اداری و مالی است" و قرار بود به صورت موسسه عمومی غیر دولتی اداره شود، و دولت می توانست درآمدهایی ناشی از افزایش قیمت ها را هر طور که صلاح می داند هزینه کند.

اکنون مجلس این بخش را کنار گذاشته و به جای صندوق، حسابی در خزانه داری کل پیش بینی کرده و دولت باید تمام درآمدهای حاصل را به آن حساب واریز کند و بر اساس پیش بینی بودجه سالانه، این درآمدها را هزینه کند.

پولهای بی حساب و کتاب

تغییر صندوق به حسابی در خزانه داری کل، و نحوه هزینه کردن درآمد ناشی از افزایش قیمت کالاها و خدمات از مهمترین موارد اختلاف نظر دولت و مجلس است.

نمایندگان از همان زمانی که دولت این لایحه را سال گذشته به مجلس فرستاد با ایجاد صندوقی که اختیار آن با دولت باشد، مخالف بودند. از نظر نمایندگان این بخش مغایر قانون اساسی است و دیوان محاسبات، قادر به نظارت بر عملکرد این صندوق نخواهد بود.

به نظر نمایندگان مجلس، ایجاد صندوقی خارج از نظارت، دست دولت برای هزینه کردن این پولها باز را باز می گذارد و به این ترتیب هر طور که دولت دوست دارد می تواند هزینه کند.

با این استدلال کمیسیون ویژه مجلس تصمیم گرفت به جای صندوقی در اختیار دولت، حسابی ویژه در خزانه داری کل ایجاد شود و دولت تمام درآمدهای ناشی از افزایش قیمت کالاها و خدمات را به آن حساب واریز کند.

Image caption قرار است یارانه گندم (نان)، شکر، برنج، روغن، شیر، شکر حذف شود و این کالاها به قیمت های بین المللی عرضه شود

نظر نمایندگان مجلس این است که تشکیل حساب در خزانه داری کل باعث می شود تا دیوان محاسبات به عنوان بازوری نظارتی مجلس در نحوه خرج کردن و میزان تقسیم پول ها نظارت وجود داشته باشد.

دیوان محاسبات نهادی است که زیر نظر مجلس ایران فعالیت می کند و بر حسابهای وزارتخانه ها، موسسات و شرکت های دولتی که از بودجه سالانه کل کشور استفاده می کنند، نظارت دارد. دیوان محاسبات، هر سال میزان خرج کرد سازمان های دولتی را محاسبه می کند و مسئول آن است که هیچ سازمانی بیشتر از بودجه مصوب استفاده نکند و پول دریافت شده را نیز در محل مورد نظر هزینه کند.

پیش بینی شده است که دولت هر شش ماه یک بار گزارش تفضیلی این بخش را به دیوان محاسبات و مجلس شورای اسلامی ارائه کند.

اختلاف دولت و مجلس

در جریان تصویب این بخش، آقای احمدی نژاد به صورت غیرمنتظره وارد مجلس شد و اعلام کرد که در صورت تصویب این بخش، لایحه را پس خواهد گرفت.

گفتگو های آقای احمدی نژاد و علی لاریجانی رئیس مجلس نشان داد که اختلاف نظر مجلس و دولت تازه نیست و آقای احمدی نژاد برای این که نظرش را به کرسی بنشاند به آیت الله علی خامنه ای مراجعه کرده و از وی خواسته مداخله کند و نمایندگان را به پذیرش نظر دولت وادارد اما بنابر گزارشها نماینده رهبر ایران بعد از شنیدن نظرات نمایندگان مجلس قانع شده است.

به نظر می رسد دولت وقتی از این طریق نتوانسته به هدفش برسد، تصمیم دیگری گرفته و آقای احمدی نژاد سرزده و غیرمنتظره وارد مجلس شده و تهدید کرده که یا نظر دولت تصویب شود یا لایحه را پس خواهد گرفت.

دولت اصرار دارد تمام پولهایی را که از حذف یارانه ها و افزایش قیمت به دست می آید، در اختیارش باشد و خود راسا تصمیم بگیرد که این پولها چگونه و کجا هزینه شود و ارتباطی هم بین این درآمدها و بودجه برقرار نباشد.

در این لایحه پیش بینی شده که برای سال اولی که یارانه ها حذف می شود، بین ده تا بیست هزار میلیارد تومان (ده تا بیست میلیارد دلار) درآمد ایجاد شود و این درآمد در سالهای بعد هم افزایش خواهد یافت. چون یارانه ها در طول پنج سال حذف خواهد شد و برای همین درآمد حاصل از این محل هر سال بیشتر می شود.

دولت بارها برای این که نمایندگان مجلس را برای حذف یارانه ها قانع کند، به آماری استناد می کرد که بر اساس آن ایران دستکم 90 هزار میلیارد تومان (90 میلیارد دلار) یارانه می پردازد. اکنون زمان حذف این یارانه ها رسیده و دولت می گوید که نحوه دخل و خرج این درآمدها ارتباطی به بودجه سالانه نداشته باشد و هر طور که مایل است آن را خرج کند.

در چنین شرایطی به خصوص بعد از تهدید آقای احمدی نژاد برای پس گرفتن این لایحه، باید منتظر ماند و دید که مجلس چه اندازه در مقابل این خواسته برای در اختیار داشتن این بودجه هنگفت مقاومت خواهد کرد؟

مطالب مرتبط

لینک های اینترنتی مرتبط

بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست