بلند پروازیهای نفتی ایران در سایه مشکلات مالی

گاز
Image caption در چهار سال اخیر ایران نتوانسته قرارداد مهمی با شرکت های بین المللی فعال در نفت و گاز امضا کند

مسعود میرکاظمی وزیر نفت ایران پیش بینی کرده که این کشور باید سالانه در بخش نفت و گاز حداقل ۲۵ میلیارد دلار سرمایه گذاری کند و تا پنج سال دیگر میدان گازی پارس جنوبی به طور کامل به بهره برداری برسد.

بنابر بر این برآورد، ایران در پنج سال آینده دستکم باید ۱۲۵ میلیارد دلار برای توسعه میدان های نفت و گاز سرمایه گذاری کند.

به گفته آقای میرکاظمی، این سرمایه باید از "محل درآمد داخلی نفت، منابع داخلی کشور همچون موسسات مالی و بانک ها و منابع خارجی (بیع متقابل و فاینانس) جذب شود."

برنامه وزارت نفت این است که بیشتر به توسعه میدانهایی بپردازد که بین ایران و کشورهای همسایه مشترک است.

وزیر نفت در باره دلایل در اولویت قرار گرفتن میدان های مشترک می گوید: "زیرا در میادین مشترک اگر کشور مقابل، سرمایه گذاری کند علاوه بر این که می تواند بدون محدودیت منابع هیدروکربوری را برداشت کند، موجب می شود این منابع به سمت آن کشور حرکت کند."

ایران میدانهای نفتی و گازی مشترکی با کشورهای حاشیه خلیج فارس و دریای خزر، عراق و ترکمنستان دارد اما در رقابت با همسایگان در استفاده از میدانهای مشترک موفق نبوده است.

بسیاری از شرکت های بزرگ بین المللی به خصوص اروپایی که با ایران در پروژه های نفتی همکاری کرده اند، در چند سال اخیر به دلیل تشدید تحریم های بین المللی، از همکاری در پروژه های جدید نفتی منصرف شده اند.

در دوره چهار ساله اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، ایران نتوانسته قرارداد بزرگی با شرکت های بین المللی به خصوص اروپایی برای توسعه صنعت نفت و گاز امضا کند. میدان گازی پارس جنوبی به عنوان مهمترین پروژه گازی ایران که نیمی از ذخایر گازی این کشور را در خود جای داده، نمونه ای از این پروژه هاست. گزارشها نشان می دهد که این کشور نتوانسته با وجود مذاکرات طولانی خود با شرکت هایی نظیر توتال و شل، نظر آنها برای سرمایه گذاری و مشارکت در این پروژه جلب کند.

محدودیت مالی

اصرار ایران به ادامه غنی سازی اورانیوم و نادیده گرفتن قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل باعث شده تا سرمایه گذاران خارجی به خصوص شرکت های بین المللی فعال در نفت و گاز تمایلی به همکاری با ایران نشان ندهند.

شرکت هایی نظیر توتال، شل، انی و رپسول که پیش از این در پروژه های نفتی با ایران همکاری می کردند، با وجود امضا تفاهم نامه هایی با ایران، تمایلی به همکاری ندارند.

کمبود منابع مالی از مشکلات اصلی ایران در چند سال اخیر به خصوص در بخش توسعه میدان های نفت و گاز بوده است و همین مشکل باعث شده تا پیشرفت پروژه های بزرگ به دلیل محدودیت منابع مالی با مشکل مواجه شود.

برای تامین منابع مالی، دولت ایران سعی کرده تا از منابع داخلی برای توسعه منابع نفت و گاز استفاده کند اما این منابع بسیار محدود است و این کشور قادر نیست پول مورد نیاز

توسعه میادین نفت و گاز را از داخل تهیه کند.

با این حال وزیر نفت ایران می گوید که برای پنج سال آینده با بانک ها و موسسات داخلی توافقنامه هایی برای تامین مالی پروژه ها به میزان ۷۵ میلیار دلار امضا شده است و "مذاکره با شرکت های خارجی نیز ادامه دارد."

اگر چه تلاشهایی صورت گرفته تا شرکت های آسیایی جایگزین شرکت های اروپایی شوند اما شرکت های اروپایی تنها تامین کننده منابع مالی نیستند بلکه تکنولوژی مورد نیاز را نیز در اختیار دارند و بسیاری از شرکت های آسیایی بدون همکاری شرکت های بین المللی به خصوص اروپایی نمی توانند در پروژه های نفتی فعالیت کنند.

Image caption وزیر نفت ایران می گوید که در پنج سال آینده تمام فازهای پارس جنوبی تمام می شود

برای حل بخشی از مشکل مالی، در سال جدید خورشیدی وزارت نفت قرار است بیشتر از ده میلیارد یورو ارواق مشارکت ارزی منتشر کند اما هنوز مشخص نیست که آیا دولت می تواند این حجم زیاد اوراق مشارکت ارزی را در بازارهای جهانی بفروشد یا نه.

چشم انداز ناروشن آینده

تحلیلگران بازار انرژی می گویند که ایران باید هر طور شده نظر شرکت های بین المللی را برای مشارکت جلب کند چون مشکل ایران فقط کمبود منابع مالی نیست بلکه کمبود تکنولوژی مورد نیاز نیز یکی از مشکلاتی است که ایران با آن مواجه است.

در حال حاضر تامین قطعاتی که کاربردهای دوگانه (صنعتی - نظامی) دارند، بسیار دشوار شده است و بخشی از پروژه های نفتی به همین دلیل با تاخیرهای طولانی مواجهند.

سوای این مشکل، ایران درصدد است تا تولید نفت وگاز خود را در پنج سال آینده افزایش دهد اما این کشور برای رسیدن به اهداف خود با مشکلات جدی رو به روست.

در حال حاضر به طور میانگین تولید نفت ایران حدود چهار میلیون و دویست هزار بشکه در روز است که به گفته آقای میرکاظمی در پنج سال آینده تولید نفت باید به بیش از پنج میلیون بشکه در روز برسد.

این در حالی است که بخش عمده ای از چاه های نفتی ایران نیمه دوم عمر خود را سپری می کنند و به همین دلیل تولید نفت آنها رو به کاهش است. هم اکنون تولید نفت ایران به دلیل فرسودگی و افت فشار چاه ها سالانه ۲۰۰ هزار بشکه کاهش می یابد.

تولید گاز ایران نیز حدود ۵۰۰ میلیون مترمکعب در روز است که به گفته آقای میرکاظمی، در سال ۱۳۹۳ یعنی پنج سال دیگر باید به حدود ۹۰۰ میلیون مترمکعب در روز برسد.

ایران برای جبران کاهش تولید چاههای نفت و اجرای برنامه بلند مدت افزایش تولید نفت و گاز به سرمایه گذاری هنگفتی نیاز دارد و به عقیده تحلیلگران انرژی، با محدودیت های مالی فعلی این کشور به سادگی قادر نخواهد بود، به اهداف خود برسد.

مطالب مرتبط