افزایش بیکاری در ایران و خواب آشفته دولت

Image caption ایران بیشتر از سه میلیون بیکار دارد و هر ساله نیز تعداد زیادی به جمع بیکاران اضافه می شود

وزارت کار ایران گزارش داده که نرخ بیکاری در سال گذشته خورشیدی به ۱۱.۹ درصد رسید که نسبت به سال ۱۳۸۷ حدود یک و نیم درصد افزایش نشان می دهد.

نرخ بیکاری در نه ماه اول سال گذشته حدود ۱۱.۲ درصد بوده و گزارش تازه نشان می دهد که در زمستان سال گذشته بیکاری به شدت افزایش پیدا کرده و به مرز ۱۴ درصد رسیده و به همین دلیل میانگین نرخ بیکاری در یک سال گذشته خورشیدی به دوازده درصد نزدیک شده است.

مرکز آمار ایران میانگین نرخ بیکاری را در سال ۱۳۸۷ حدود ۱۰.۴ درصد اعلام کرده بود که در مقایسه با سال گذشته ۱.۵ درصد افزایش یافته است.

حمید حاجی عبدالوهاب معاون وزیر کار در باره دلایل افزایش نرخ بیکاری گفته است که بحران اقتصادی جهانی و کاهش سرمایه گذاری در ایران از جمله عوامل موثر در افزایش نرخ بیکاری بوده است.

علاوه بر این، به عقیده کارشناسان، واردات گسترده در سالهای اخیر نیز از جمله عوامل موثر بر افزایش بیکاری است چون واحدهای تولیدی نتوانستند با کالاهای وارداتی و ارزان رقابت کنند و کالاهای خود را بفروشند. به همین دلیل، برخی واحدهای تولیدی برای کاستن از هزینه ها سعی کردند نیروی کار جدیدی جذب نکنند و حتی در مواردی نیروی کار خود را کم کنند.

اکنون دولت سرگرم برنامه ریزی برای حذف یارانه هاست و این نگرانی وجود دارد که با حذف یارانه ها بسیاری از واحدهای تولیدی که از انرژی ارزان می کنند با گران شدن گاز و برق و دیگر مواد سوختی، مزیت خود را از دست بدهند و نتوانند حتی نیروی کار موجود خود را حفظ کنند.

برنامه های ناموفق ایجاد شغل

دولت محمود احمدی نژاد برای مقابله با بیکاری طرح جنجالی بنگاه های زود بازده را به اجرا درآورد اما این طرح نتوانست تا به اهداف پیش بینی شده برسد. بنابر قانون برنامه چهارم توسعه که سال گذشته اجرای آن به پایان رسید باید نرخ بیکاری به کمتر از ۹ درصد می رسید اما گزارشهای تازه نشان می دهد که دولت تا رسیدن به این هدف فاصله بسیار دارد.

طرح بنگاههای زود بازده مهمترین برنامه اقتصادی دولت اول محمود احمدی نژاد بود که اجرای این طرح جنجالی با حرف و حدیث های فراوان همراه بود و بیشتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان (۲۰ میلیارد دلار) بودجه به آن اختصاص داده شد.

Image caption ایران طرحهایی برای ایجاد اشتغال اجرا کرده اما این طرح ها به اهداف خود نرسیدند

به گفته آقای حاجی عبدالوهاب، از طریق این طرح، حدود ۹۲۰ هزار شغل ایجاد شده است.

جمعیت بیکاران ایران بیشتر از سه میلیون نفر است و هر ساله نیز بیشتر از ۸۰۰ هزار نفر وارد بازار کار می شوند اما در بهترین شرایط دولت نتوانسته برای بیشتر از نیمی از تازه واردان به بازار کار، شغل ایجاد کند. طرح جنجالی و پر سر و صدای بنگاههای زودبازده با وجود فشارهای دولت و اختصاص بودجه ۲۰ میلیارد دلاری به نتیجه مطلوب نرسید.

دولت برای اجرای این طرح در فاصله چهار سال بانک ها را وادار کرد تا بخشی از وامها را برای ایجاد این بنگاهها اختصاص دهند اما اکنون بانکها نمی توانند وام های پرداخت شده را پس بگیرند.

گزارشها نشان می دهد که بخشی از این وامها در محل خود و برای ایجاد واحد تولیدی سرمایه گذاری نشده و وام گیرندگان این وامها را به خرید زمین و ساختمان اختصاص داده اند. البته تجربه کم کسانی که این وامها را گرفتند نیز در نتیجه کار تاثیر منفی گذاشت چون بسیاری توانایی اداره بنگاه اقتصادی را نداشتند.

بنابر آمار بانک مرکزی ایران بانک ها ۵۰ هزار میلیارد تومان (۵۰ میلیارد دلار) وام پرداخت کرده اند و اکنون وام گیرندگان نمی توانند پول هایی را که از بانک گرفته اند، پس بدهند.

بخشی از این وامها مربوط به وامهایی است که به بنگاههای زود بازده داده شده است. رکود اقتصادی موجود در ایران و ناتوانی مدیران این بنگاهها برای اقتصادی کردن طرحها از جمله دلایل ناتوانی مدیران بنگاههای برای بازپرداخت وامهای بانکی است.

اکنون دولت درصدد اجرای طرح بنگاههای مشاغل طرح بنگاههای مشاغل خانگی است و وزارت کار معتقد است که با اجرای طرح "مشاغل خانگی" یک میلیون شغل ایجاد می شود.

جزئیات این طرح مشخص نیست اما از آنجا که طرحهایی نظیر طرح ضربتی اشتغال در دولت محمد خاتمی، طرح بنگاههای زودبازده در دولت آقای احمدی نژاد به اهداف پیش بینی شده نرسیده است، کارشناسان می گویند که در باره موفقیت این طرح نیز تردید وجود دارد.

به عقیده کارشناسان، در شرایط فعلی که اقتصاد ایران در شرایط رکود قرارد ارد، دولت باید به جای دخالت در بازار کار با برطرف کردن موانع، زمینه سرمایه گذاری را فراهم کند.

مطالب مرتبط