مجلس استدلال دولت را زیر سئوال برد

پمپ بنزین
Image caption هیچکس نمی داند قیمت مواد سوختی بعد از حذف یارانه ها چقدر خواهد بود

مرکز پژوهشهای مجلس ایران با انتشار گزارشی استدلال دولت ایران را رد کرده که معتقد است ۷۰ درصد انرژی در این کشور از سوی ثروتمندان و ۳۰ درصد دیگر از سوی بقیه مصرف می شود.

بنابر نظر این مرکز وابسته به مجلس، "به نظر می آید سه دهک بالا حتی ۳۰ درصد یارانه ها را نیز مصرف نمی کنند و دهک های میانی بیشتر از آن بهره مند می شوند."

مرکز پژوهشهای مجلس به صراحت تاکید دارد که "۷۰ درصد یارانه ها توسط سه دهک بالای درآمدی و ۳۰ درصد بقیه توسط هفت دهک پائین مصرف می شود، فاقد استدلال لازم است."

این نظر در حالی مطرح شده که مهمترین استدلال دولت برای حذف یارانه ها تاکنون این بود که بخش عمده ای از مواد سوختی نظیر بنزین که با قیمت ارزان از سوی دولت عرضه می شود، توسط کسانی مصرف می شود که امکانات بیشتری دارند و در مقابل اقشار کم درآمد، مقدار کمی از این مواد سوختی را مصرف می کنند.

محمود احمدی نژاد در سه سال گذشته بارها با این استدلال از حذف یارانه ها دفاع کرده است. برای نمونه آقای احمدی نژاد اواخر آبان ماه سال ۱۳۸۷ گفت که "ما مصمم هستیم یارانه ‌‏ها را که بیش از ۷۰ درصد آن را فقط ۳۰ درصد مردم مصرف می ‌‏کنند، در بین آحاد مردم تقسیم کنیم. از نظر ما این عین عدالت است. اما بعضی ها از این کارها ناراحت هستند."

آقای احمدی نژاد خطاب به منتقدان گفت که "بعضی ها می‌‏ گویند اگر یارانه‌‏ ها را بین مردم توزیع کنیم، گداپروری است. اما هدفمند کردن یارانه‌‏ ها از نظر ما عدالت است."

رئیس جمهور ایران همچنان با این دیدگاه به نحوه توزیع یارانه ها نگاه می کند به طوری که در مرداد ماه امسال در همدان گفت"چرا باید ۷۰ درصد یارانه ها در خدمت ۳۰ درصد جامعه باشد لذا اگر این کار(برنامه حذف یارانه ها) محقق شود در سرتاسر ایران زمین حتی یک فقیر هم پیدا نخواهد شد."

برآورد مرکز پژوهشهای مجلس نشان می دهد که بنزین به عنوان یکی از حامل های انرژی، بیشتر از سوی کسانی مصرف می شود که در میان اقشار کم درآمد جای دارند.

بنابر این گزارش، بیشتر از نیمی (حدود ۵۳ درصد) "یارانه بنزین توسط خودروهای عمومی مصرف می شود که در خدمت کل جامعه به خصوص مردمی (است) که از خودروهای شخصی استفاده نمی کنند."

علاوه بر این، گزارش مرکز پژوهشها نشان می دهد که استفاده کنندگان از بنزین خودروهای شخصی سهمیه ای اکثرا از نوع خودروهای نظیر پیکان، رنوی پی کی، رنوی 5 و پراید و دیگر خودورهای پرمصرف دارند که خودروهای پرمصرف هستند که "اغلب متعلق به طبقات متوسط و پائین است."

کارشناسان مرکز پژوهشها تاکید دارند که بخشی از بنزین مصرفی را شش میلیون موتور سیکلتی مصرف می کنند که "اکثرا از طبقات محروم و متوسط پائین جامعه هستند."

این مرکز وابسته به مجلس با این مقدمات نتیجه می گیرد که "سهم یارانه دهک ۱۰(ثروتمندترین بخش جامعه) بسیار محدود تر از سایر دهک ها به خصوص دهک های متوسط به پائین است."

داستان ناتمام یارانه ها

ایران سالانه مبالغ هنگفتی بابت کالاها و خدمات یارانه ای هزینه می کند اما این حجم عظیم نتوانسته تاثیر چندانی در وضعیت افراد کم درآمد بگذارد.

از نظر دولت، یارانه ها به درستی بین طبقات مختلف توزیع نمی شود و به همین دلیل نتوانسته به بهبود وضعیت طبقات کم درآمد در درازمدت منجر شود.

برآوردهای رسمی نشان می دهد که دولت سالانه بین ۹۰ تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان (معادل نود تا یکصد میلیارد دلار) به صورت یارانه پرداخت می کند که بخش عمده آن را یارانه مواد سوختی تشکیل می دهد.

بنابر قانون مصوب مجلس، دولت موظف است که بخشی از یارانه بنزین، گازوئیل، نفت کوره، نفت سفید، گاز مایع، گاز طبیعی، برق، آب و فاضلاب، گندم، برنج، روغن، شیر، قند و شکر، خدمات پستی، خدمات هوایی و خدمات ریلی را حذف کند.

در قانون پیش بینی شده دولت در سال جاری از محل افزایش قیمت این کالاها، ۲۰ هزار میلیارد تومان (۲۰ میلیارد دلار) درآمد داشته باشد.

قرار است برای مقابله با تورم ناشی از افزایش قیمت کالاها، نیمی از درآمدهای حاصل از افزایش قیمت، در اختیار خانواده های کم درآمد و فقیر قرار بگیرد و بخشی به تولید اختصاص داده شود و بخشی نیز در طرح های عمرانی هزینه شود.

با آنکه کمتر از سه هفته تا شروع برنامه حذف یارانه ها باقی مانده هنوز مشخص نیست که چه مقدار پول به صورت ماهانه به خانوارها داده می شود و قیمت کالاها و خدماتی نظیر بنزین، گاز و برق بعد از حذف یارانه ها چقدر خواهد شد.

این در حالی است که آقای احمدی نژاد گفته در اجرای برنامه حذف یارانه ها "مسئله پنهانی" وجود ندارد و "تا قبل از اجرا چگونگی و تاثیرات آنرا به مردم اطلاع می دهیم."

اما شمس الدین حسینی وزیر اقتصاد چهار روز پیش در آخرین نشست مطبوعاتی خود با خبرنگاران گفت که "هم اکنون نمی توانم مبلغ و حتی کف و سقف یارانه نقدی را با وجود اینکه مبلغ آن را می دانم، اعلام کنم زیرا به مصلحت نیست."

آقای حسینی گفت که "در روز موعود و با دریافت مجوز کارگروه تمام سناریوهای مربوط به هدفمندی یارانه ها را با تمام جزئیات اعلام خواهم کرد ولی تا قبل از آن زمان چنین سئوالاتی را از من نپرسید گرچه پاسخ آن را می دانم اما به خاطر مصلحت کشور نباید اعلام کنم."

مطالب مرتبط

لینک های اینترنتی مرتبط

بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست