کارنامه بنگاههای زودبازده، تجدید یا قبول با تک ماده

کارگران فصلی در تهران

با افزایش نرخ بیکاری در ایران، انتقادها از عملکرد دولت در ایجاد شغل جدید بالا گرفته و برخی نمایندگان مجلس طرح بنگاههای زود بازده را ناموفق ارزیابی کرده اند.

دولت محمود احمدی نژاد برای مقابله با بیکاری طرح جنجالی بنگاه های زود بازده را به اجرا درآورد اما گزارشها نشان می دهد که این طرح نتوانسته تا به اهداف پیش بینی شده برسد.

موسی الرضا ثروتی عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس به خبرگزاری مهر گفته که قرار بود که با اجرای این طرح در فاصله پنج سال (۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸) سه میلیون و یکصد هزار شغل ایجاد شود اما تنها ۹۰۰ هزار شغل ایجاد شده است.

به گفته آقای ثروتی، قرار بود که در این پنج سال ۴۷ هزار میلیارد تومان (۴۷ میلیارد دلار) وام برای ایجاد بنگاههای زود بازده پرداخت شود اما تنها ۲۱ هزار میلیارد تومان (۲۱ میلیارد دلار) وام پرداخت شده است.

انتقادها از طرح بنگاههای زود بازده از همان ابتدای اجرای این طرح مطرح بود زیرا بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقد بودند که دولت نمی تواند فقط با پرداخت وام شغل ایجاد کند اما دولت اصرار داشت که برنامه ای که برای مقابله با بیکاری به اجرا گذاشته به ثمر خواهد نشست.

در طول اجرای این برنامه گزارشهایی که از سوی نهادهای مختلفی نظیر بانک مرکزی و سازمان بازرسی تهیه شده، نشان می داد که بخشی از وامها در محل خود و برای ایجاد واحد تولیدی سرمایه گذاری نشده و وام گیرندگان این وامها را به خرید زمین و ساختمان اختصاص داده اند. البته تجربه کم کسانی که این وامها را گرفتند نیز باعث شد تا این افراد نتوانند بنگاه اقتصادی خود را به درستی اداره کرده و با زیان سنگین، کارشان را نیمه کاره رها کنند.

ورشکستگی برخی بنگاههای زودبازده سبب شده تا اخیرا مجلس از وزارت کار در این باره توضیح بخواهد.

به نظر می رسد که مجلس از توضیحات وزارت کار به این نتیجه رسیده که طرح جنجالی بنگاههای زود بازده برخلاف نظر دولت به نتیجه مورد نظر نرسیده است به گونه ای که حتی علی لاریجانی رئیس مجلس نیز گفته "طرح بنگاههای زودبازده موفق نبود."

شاغل با یک ساعت کار در هفته

آخرین گزارش مرکز آمار ایران نشان می دهد که میزان بیکاری در بهار امسال به ۱۴.۶ درصد رسیده است در حالی که این رقم در بهار سال گذشته ۱۱.۱ درصد بوده است.

آمارهای رسمی از بیکاری سه و نیم میلیون نفر حکایت دارد اما کارشناسان می گویند که تعداد بیکاران ایرانی بسیار بیشتر از این رقم است.

یکی از دلایل تردید در آمارهای رسمی مرکز آمار این است که از نظر مرکز آمار شاغل به کسی گفته می شود که "حداقل یک ساعت" در هفته کار کرده باشد.

بسیاری از کارشناسان این نحوه محاسبه را نادرست می دانند و معتقدند که کسی که یک ساعت در هفته کار کند، نباید در ردیف شاغلین قرار بگیرد.

بنابر روش مرکز آمار ایران، افرادی که بدون دریافت مزد برای یکی از اعضای خانوار خود کار می کنند ولی مزدی نمی گیرند، جزو شاغلین هستند و "کارآموزان" و "محصلانی" که دوره کارآموزی را می گذرانند نیز جزو شاغلین به حساب می آیند.

Image caption وزیر کار: احساس مدیریتی من می گوید که آمار افزایش نرخ بیکاری درست نیست

در محاسبات مرکز آمار ایران، تمام افراد حاضر در نیروهای مسلح از کادر دائم و موقت نظیر سربازان جزو شاغلین به حساب می آیند.

این روش محاسبه بیکاری با انتقادهایی مواجه است و کارشناسان می گویند که اگر از روش دقیق تری برای بررسی وضعیت نیروی کار استفاده شود، نرخ بیکاری بسیار بیشتر از نرخ فعلی خواهد بود.

آقای ثروتی می گوید که در سرشماری سال ۱۳۸۵ از خانواده ها سئوال می شده که "آیا در هفته یک ساعت کار برای انجام دارند یا خیر که افراد به این سئوال جواب مثبت می دادند بنابر این در محاسبات آنها را جزو شاغلین محسوب می کردند."

به گفته این نماینده مجلس، این روش محاسبه میزان بیکاری مناسب کشور ما نیست.

در کنار این مشکل، سالانه نزدیک به یک میلیون نفر وارد بازار کار می شوند و برنامه های دولت در سالهای اخیر برای ایجاد شغل موفقیت آمیز نبوده است.

مهمترین برنامه دولت برای مقابله با بیکاری در پنج سال گذشته، طرح جنجالی بنگاههای زود بازده بوده است که از طریق آن تنها حدود ۹۰۰ هزار شغل ایجاد شده است که این تعداد شغل به اندازه یک سال نیاز ایران است.

تجربه نشان داده که دخالت های دولت در بازار کار موفقیت آمیز نبوده و کارشناسان بر این باورند که دولت به جای دخالت در بازار کار، بهتر است با اجرای طرح هایی شرایط کسب و کار را بهبود بخشد و زمینه را برای سرمایه گذاری فراهم کند.

آقای ثروتی می گوید که "وقتی در فضای کسب و کار رتبه کشور ما ۱۳۷ باشد در زمینه آمارهایی که برای ایجاد مشاغل جدید ارائه می شود کمی ابهام بوجود می آید."

مطالب مرتبط