ایران نگران افزایش تولید نفت عراق است؟

پارس جنوبی

احمد قلعه بانی مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران گفته که افزایش تولید نفت عراق تهدیدی برای ایران به حساب نمی آید به شرط آنکه سرمایه گذاری کافی در صنعت نفت ایران صورت بگیرد.

آقای قلعه بانی به خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا گفته که "تا به حال افزایش تولید نفت خام عراق تا روزانه دو میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز مشکلی برای ما ایجاد نکرده است."

اما آنچه به نگرانی ها دامن زده برنامه ای است که عراق برای افزایش تولید نفت خود در هفت سال آینده در دست اجرا دارد. بر اساس این برنامه، تولید نفت عراق از دو میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه کنونی، به حدود ۱۱ میلیون بشکه در روز خواهد رسید.

برنامه افزایش تولید نفت عراق برای ایران به حدی اهمیت دارد که این کشور دو هفته پیش سمیناری با عنوان "برنامه توسعه صنعت نفت عراق و آثار و تبعات آن بر بازار جهانی نفت" با حضور کارشناسان نفتی برگزار کرد.

عراق برای تولید هشت و نیم میلیون بشکه نفت با شرکت های بین المللی قرارداد امضا کرده است و پیش بینی شده که این قراردادها در هفت سال دیگر به نتیجه برسد. اگر عراق به این حجم از تولید نفت برسد، در سطح تولید عربستان قرار می گیرد و تولید نفتش به سه برابر تولید فعلی نفت ایران خواهد رسید.

ایران در حال حاضر دومین تولیدکننده بزرگ عضو اوپک است و اگر تولید نفت عراق تا این حد افزایش پیدا کند به سادگی این کشور جای ایران را به عنوان دومین تولید کننده نفت اوپک خواهد گرفت.

برای همین آقای قلعه بانی می گوید که برای رسیدن به اهداف باید به تناسب در بخش تولید نفت ایران سرمایه گذاری شود و در پنج سال آینده باید ۱۵۰ میلیارد دلار در بخش تولید نفت سرمایه گذاری شود.

این سخن به این مفهوم است که ایران باید سالانه ۳۰ میلیارد دلار در بخش تولید نفت سرمایه گذاری کند تا به اهداف خود برسد.

ایران قصد دارد تا حدود پانزده سال دیگر یعنی سال ۱۴۰۴(بر اساس سند چشم انداز بیست ساله) تولید نفتش را به بیشتر از هفت میلیون بشکه در روز برساند و آقای قلعه بانی می گوید "به طوری طبیعی هر چه سرمایه گذاری بیشتر شود، تولید نفت بیشتری در آینده خواهیم داشت."

توسعه میدانهای مشترک یا میدانهای نفتی نزدیک مرز دو کشور هم شاید بخشی از نگرانی های ایران باشد اما مسائل ایران بسیار فراتر از اینهاست.

مشکلات صنعت نفت ایران

Image caption با افزایش تولید نفت عراق، این کشور بعد از عربستان به بزرگترین تولید کننده نفت عضو اوپک تبدیل می شود

مشکل اصلی ایران در حال حاضر تحریم های بین المللی است که دست ایران را برای استفاده از سرمایه های خارجی بسته است.

تحریم های شورای امنیت سازمان ملل بخش انرژی را در بر نمی گیرد اما تحریم های یکجانبه آمریکا و فشارهای این کشور، شرکت های بزرگ بین المللی را واداشته تا از همکاری با ایران خودداری کنند.

سال گذشته به دلیل تشدید تحریم ها وزارت نفت ایران تصمیم گرفت هزار میلیارد تومان (یک میلیارد دلار) اوراق مشارکت صنعت نفت منتشر کند تا به قول دولت"مردم بتوانند در سرمایه گذاری صنعت نفت شریک شوند."

در پنج سال اخیر ایران سعی کرده برای تامین منابع مالی برای پروژه های نفتی، از منابع داخلی استفاده کند اما گزارشها نشان می دهد که بسیاری از پروژه های بزرگ نفت و گاز به دلیل محدودیت منابع مالی، به کندی پیش می رود.

ایران برای رسیدن به اهداف برنامه بیست ساله خود تا سال ۱۴۰۴ یعنی تا حدود پانزده سال دیگر به حدود۵۰۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری در صنعت نفت نیاز دارد.

قرار است که تولید نفت به هفت میلیون بشکه در روز و تولید گاز به حدود ۱۵۰۰ میلیون مترمکعب برسد.

این در حالی است که در پنج سال گذشته دولت محمود احمدی نژاد، نتوانسته قرارداد بزرگی با شرکت های بین المللی به خصوص اروپایی برای توسعه صنعت نفت و گاز امضا کند.

میدان گازی پارس جنوبی به عنوان مهمترین پروژه گازی ایران نمونه ای از این پروژه هاست که ایران نتوانسته با وجود مذاکرات طولانی خود با شرکت هایی نظیر توتال و شل، نظر آنها برای سرمایه گذاری و مشارکت در آن جلب کند.

این کشور در این شرایط ناچار شد برای اواخر بهار امسال توسعه شش فاز میدان گازی پارس جنوبی را به ارزش ۲۱ میلیارد دلار به شرکت های داخلی به خصوص شرکت های وابسته به سپاه پاسداران واگذار کند.

اما مشکل فقط پول نیست، حتی اگر ایران بتواند پول مورد نیاز برای توسعه صنعت نفت و گاز را تامین کند، مشکل تامین تکنولوژی که عمدتا در اختیار شرکت های نفتی بین المللی است، همچنان پابرجا خواهد بود.

مسئله دیگر برای ایران حفظ سطح فعلی تولید نفت است. تولید نفت ایران در حال حاضر بطور میانگین چهار میلیون بشکه در روز است که یک میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه آن در داخل مصرف و بقیه صادر می شود.

بخش عمده ای از چاه های نفتی ایران نیمه دوم عمر خود را سپری می کنند و به همین دلیل تولید نفت آنها رو به کاهش است. هم اکنون تولید نفت ایران به دلیل فرسودگی و افت فشار چاه ها سالانه ۲۰۰ هزار بشکه کاهش می یابد.

ایران برای جبران این کاهش تولید و اجرای برنامه بلند مدت افزایش تولید به سرمایه گذاری هنگفتی نیاز دارد.

افت میزان تولید و سن بالای میدان های نفتی در ایران و همچنین عدم سرمایه گذاری کافی، ایران را در موقعیت پیچیده و بغرنجی قرار داده است.

به عقیده کارشناسان انرژی، با تشدید مشکلات مالی و تحریم های بین المللی وضعیت اجرای پروژه های نفتی ایران پیچیده تر از گذشته شده است و اگر موانع سرمایه گذاری خارجی نظیر تحریم های بین المللی ادامه یابد، ایران مشکل بتواند سقف تولید خود را حفظ کند، چه برسد به آنکه بتواند ظرفیت تولید خود افزایش دهد.

مطالب مرتبط

لینک های اینترنتی مرتبط

بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست