سرنوشت مبهم بودجه سال آینده ایران

در حالی که نمایندگان مجلس نسبت به تاخیر دولت در ارائه لایحه بودجه ابراز نگرانی کرده اند، دولت همچنان از اعلام زمان مشخص برای ارائه لایحه بودجه سال آینده خودداری می کند.

رحیم ممبینی معاون بودجه معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبری ریاست جمهوری، به خبرگزاری مهر گفته که "زمان ارائه لایحه بودجه سال آینده به مجلس فعلا معلوم نیست." مجلس تا بیست و چهارم بهمن جلسه علنی ندارد و در خوش بینانه ترین وضعیت دولت در آن روز می تواند لایحه بودجه سال آینده را به مجلس ارائه کند.

بنابر نظر مجلس، دولت باید بودجه را در پانزدهم آذر به مجلس ارائه می داد اما اکنون دو ماه از آن تاریخ گذشته و هنوز لایحه بودجه به مجلس فرستاده نشده است.

تاخیر طولانی در ارائه لایحه بودجه به مجلس این نگرانی را ایجاد کرده که مجلس نتواند در فرصت باقی مانده، به این لایحه رسیدگی کند.

بنابر آئین نامه داخلی مجلس، بعد از ارائه لایحه بودجه از سوی دولت به مجلس، این لایحه به تعداد نمایندگان مجلس چاپ می شود و نمایندگان ده روز فرصت دارند تا پیشنهادات خود را به کمیسیون های تخصصی مجلس ارائه کنند.

بعد از آن کمیسیون های تخصصی، پانزده روز فرصت دارند تا گزارش خود را برای کمیسیون تلفیق ارائه کنند که در آن نمایندگان از کمیسیون های تخصصی مجلس حضور دارند.

این کمیسیون نیز پانزده روز وقت دارد تا با جمع بندی نظرات و پیشنهادات کمیسیون های تخصصی، لایحه را برای ارائه در صحن علنی مجلس آماده کند.

تصویب این لایحه در صحن علنی مجلس نیز معمولا چند روز طول می کشد و به این ترتیب در بهترین شرایط، مجلس برای تصویب بودجه سالانه به چهل و پنج روز وقت نیاز دارد در حالی که اگر بودجه در روز ۲۴ بهمن ارائه شود مجلس حدود یک ماه وقت خواهد داشت تا این لایحه را بررسی کند.

هشدارهای بی نتیجه

نمایندگان نگرانی خود را از تاخیر دولت در ارائه لایحه بودجه به اشکال گوناگون مطرح کرده اند و محمد رضا خباز عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در صحن علنی مجلس خطاب به علی لاریجانی رئیس مجلس گفت که اعلام کند زمان کافی برای رسیدگی به لایحه بودجه سال آینده تا قبل از نوروز وجود ندارد.

به گفته آقای خباز، بر اساس آئین نامه داخلی مجلس، "رسیدگی به بودجه قبل از عید ناممکن است و این یعنی پس از ۳۲ سال از پیروزی انقلاب بودجه سالانه برای اولین بار قبل از سال جدید، تصویب نمی شود."

آقای لاریجانی در واکنش به سخنان این نماینده گفت که "قبلا به دولت تذکر داده بودیم که لایحه باید ۱۵ آذر تقدیم مجلس شود. کاملا روشن است که رسیدگی به لایحه بودجه قبل از سال غیر ممکن است."

بررسی لایحه بودجه سالانه یکی از مهمترین برنامه های مجلس است و نمایندگان مجلس می گویند که تاخیر دولت در ارائه لایحه بودجه، به خاطر آن است که می خواهد امکان کارشناسی دقیق بر برنامه های مالی کشور را از مجلس بگیرد.

انتقادهایی به دولت محمود احمدی نژاد در باره بی انضباطی مالی به خصوص از سوی دیوان محاسبات بازوی نظارتی مجلس وارد شده است و برخی نمایندگان می گویند که دولت آقای احمدی نژاد به عمد لایحه بودجه را دیر به مجلس می فرستد تا کمترین اصلاحات در بودجه از سوی نمایندگان اعمال شود.

همواره انتقادهایی به دولت های بعد از انقلاب وارد می شد که لایحه بودجه را به موقع به مجلس نمی فرستند اما این انتقاد در دولت آقای احمدی نژاد به بالاترین حد خود رسیده است و تلاش مجلس برای وادارکردن دولت به ارائه لایحه بودجه در روز دهم بهمن نیز بی نتیجه ماند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای احمدی نژاد بارها از مجلس به خاطر تغییرات در لایحه بودجه، انتقاد کرده است

به گونه ای که دولت حتی به نامه شهاب الدین صدر نایب رئیس برای ارائه لایحه بودجه پیش از دهم بهمن پاسخ نداد.

احمدی نژاد رکورددار تاخیر

گزارشها نشان می دهد که در سی و دو سال گذشته حتی در زمان جنگ هشت ساله ایران و عراق نیز هیچگاه لایحه بودجه سالانه بعد از دهم بهمن به مجلس ارائه داده نشده است.

یکی از دلایل تاخیر در ارائه بودجه سال آینده به مجلس می تواند برنامه پنجم توسعه باشد که به تازگی در مجلس تصویب شده و قرار است از سال آینده اجرا شود. در نظر گرفتن برنامه پنجم توسعه در بودجه سال آینده می تواند یکی از دلایل دولت برای تاخیر باشد اما نمایندگان مجلس می گویند که دولت تمایلی به دخالت مجلس در بودجه ندارد و سعی می کند هر طور شده، میزان دخالت و تاثیر نمایندگان در بودجه را به حداقل برساند.

عباسعلی نورا عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس مشکل را در خود مجلس می داند و می گوید که "متاسفانه مجلس رویه خواهش و تقاضا در پیش گرفته و بارها در مقابل عدم اجرای قانون مصوب خود از سوی دولت و دستگاههای اجرایی کوتاه آمده و چشم پوشی کرده است."

با این حال، آقای نورا می گوید که "مجلس می تواند برای این که دولت را ملزم کند بودجه را به موقع تحویل دهد از ابزارهای قانونی خود استفاده کند."

این در حالی است که دولت و مجلس از مدتها پیش با هم بر سر اجرای بخشی از قوانین اختلاف دارند و این اختلاف ها همچنان ادامه دارد و دخالت آیت الله علی خامنه ای رهبر ایران از طریق شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نیز تاکنون نتیجه بخش نبوده است.

تاخیر در ارائه لایحه بودجه غیر از تبعات سیاسی و اقتصادی احتمالی، دامنه اختلافات دولت و مجلس را در حالی بیشتر می کند که سال آینده خورشیدی انتخابات مجلس برگزار می شود و داوطلبان نمایندگی مجلس باید شانس خود را در انتخابات آزمایش کنند.

مطالب مرتبط