مسابقه کشف ذخایر تازه نفتی بین عراق و ایران

حق نشر عکس BBC World Service

احمد قلعه بانی مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران گفته که ذخایر نفت ایران از ۱۳۷ میلیارد بشکه به ۱۵۱ میلیارد بشکه و ذخایر گاز نیز از ۲۹ به بیشتر از ۳۳ تریلیون مترمکعب افزایش پیدا کرده است.

افزایش ۹ درصدی ذخایر نفتی ایران بعد از آن مطرح شد که وزارت نفت عراق اوایل پائیز امسال اعلام کرد که ذخایر نفتی این کشور از ۱۱۵ میلیارد بشکه به ۱۴۳ میلیارد بشکه رسیده است.

آمار تازه ذخایر نفتی عراق تغییراتی را در جایگاه ایران در میان کشورهای صادرکننده نفت(اوپک) ایجاد می کرد و این کشور که یک سال پیش جای خود را به عنوان دومین دارنده ذخایر نفتی به ونزوئلا واگذار کرده بود، حالا باید جایش را با عراق عوض می کرد که یک پله پائین تر بود.

بنابر آمار رسمی اوپک، عربستان با ۲۶۴ میلیارد بشکه در صدر دارندگان ذخایر نفتی قرار دارد و بعد از آن کشور ونزوئلا با بیشتر از ۲۱۱ میلیارد بشکه در رتبه دوم و پس از آن ایران با بیشتر از ۱۳۷ میلیارد بشکه در رتبه سوم قرار دارد.

در آمارهای رسمی اوپک هنوز اثری از تغییرات در ذخایر نفتی عراق و ایران نیست و همان آمارهای قبلی مبنا قرار گرفته اند.

اهمیت افزایش ذخایر نفتی

پرسش این است که افزایش ذخایر نفتی چگونه صورت می گیرد و اعلام آن غیر از منافع بلند مدت، در کوتاه مدت چه اهمیتی برای کشورها دارد.

معمولا اوپک هر ساله آمار و اطلاعات تازه را از کشورهای عضو در باره ذخایر، میزان تولید، صادرات و موارد دیگر می گیرد و معمولا مبنای این آمارها همان اطلاعاتی است که کشورهای عضو می دهند.

گزارشها نشان می دهد که همواره تغییراتی در آمارها ایجاد می شود اما این تغییرات چندان زیاد نیست. البته اعلام افزایش ۷۰ درصدی ذخایر نفتی ونزوئلا در سال گذشته، یکی از معدود تغییرات عمده در ذخایر نفتی کشورهای عضو اوپک است.

در حال حاضر افزایش ذخایر تاثیری در میزان سهمیه های کشورهای عضو اوپک ندارد ولی پرسش این است که اگر این کشورها با سرمایه گذاری تولید نفت خود را افزایش دهند آیا اوپک سهمیه آنها را افزایش می دهد یا آنها باید راه تازه ای برای صادرات نفت خود بیابند.

موضوعی که بعد از اعلام برنامه افزایش تولید نفت عراق از دو ونیم میلیون بشکه کنونی به ۱۲ میلیون بشکه در روز مطرح شده این پرسش است که آیا اوپک سهمیه عراق را افزایش می دهد یا آنکه این کشور برای فروش نفت خود ناچار خواهد بود از اوپک خارج شود؟

مشکل تامین منابع مالی توسعه صنعت نفت

سوای این موضوع، به عقیده تحلیلگران انرژی، اهمیت افزایش ذخایر نفتی و تائید آن از سوی اوپک و دیگر منابع بین المللی، این است که می تواند اعتبار کشورها را برای جذب منابع مالی بیشتر به خصوص برای توسعه صنعت نفت و گاز بیشتر کند.

عراق با همکاری شرکت های بین المللی یک برنامه چند ساله برای چندبرابر کردن تولید نفت را شروع کرده اما ایران با دشواری توانسته ظرفیت تولید نفت خود را حفظ کند.

جذب سرمایه های بین المللی به خصوص در بخش نفت چند سالی است که به دغدغه اصلی ایران تبدیل شده است و بعد از خودداری ایران از تعلیق غنی سازی و تشدید تحریم ها، شرکت های بین المللی تمایل چندانی به همکاری با ایران نشان نمی دهند.

Image caption بنابر آمار رسمی اوپک، ایران بعد از عربستان و ونزوئلا بیشترین ذخایر نفت را در اختیار دارد

ایران می کوشد تا نظر شرکت های بین المللی را برای مشارکت در پروژه های نفتی جلب کند اما بعد از رویگردانی شرکت های غربی، ایران ابتدا به استقبال شرکت های آسیایی به خصوص هند و چین رفت. کوتاه زمانی بعد از آن ناچار دست به دامن شرکتهای داخلی شد که برخی از آنها نظیر قرارگاه خاتم الانبیاء وابسته به سپاه پاسداران تجربه اندکی در پروژه های نفتی داشتند.

بنابر این در شرایط فعلی که تحریم های بین المللی محدودیت های زیادی را برای ایران ایجاد کرده، افزایش ذخایر این کشور کمک چندانی برای جذب سرمایه و تکنولوژی به حساب نمی آید.

ایران در پنج سال آینده نیاز به سرمایه گذاری هنگفتی در صنعت نفت دارد و منابع داخلی کفاف این هزینه های سنگین را نمی دهد.

این در حالی است که مسعود میرکاظمی وزیر نفت ایران می گوید که این کشور در پنج سال آینده ۲۱۰ میلیارد دلار در صنعت نفت سرمایه گذاری خواهد کرد.

شرکت "انی" ایتالیا که از معدود شرکت های بین المللی غربی است که تا به حال به همکاری خود برای اتمام پروژه های نفتی با ایران ادامه داده و روز سه شنبه نوزدهم بهمن طرح توسعه میدان دارخوین را تحویل ایران داد.

وزیر نفت ایران از شرکت "انی" تشکر کرده و گفته که "این شرکت با ایستادگی در برابر فشارهای خارجی در ایران ماند و این پروژه را تکمیل کرد و امیدواریم که در آینده شریک خوبی برای سایر پروژه های ایران باشد."

این شرکت و شرکت های دیگر چند سالی است که قرارداد تازه ای با ایران امضا نکرده اند ولی کارشناسان اقتصادی می گویند در صورت برداشته شدن تحریم ها، صنعت نفت ایران به اندازه کافی جذاب هست که شرکت های بین المللی برای حضور در آن امتیاز هم می دهند و این کشور نیازی به افزایش ذخایر به عنوان امتیاز ویژه ندارد.

مطالب مرتبط