دعوت دوباره ایران از سرمایه گذاران خارجی

محمدرضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور حق نشر عکس BBC World Service
Image caption معاون اول رئیس جمهور ایران گفته که ایران با کدام گناه مورد تحریم قرار گرفته است؟

هم زمان با افتتاح بزرگترین نمایشگاه نفت و گاز خاورمیانه در تهران، مقامات ایران از شرکت های خارجی خواسته اند که به سرمایه گذاری در این کشور بپردازند.

محمد رضا رحیمی معاون اول رئیس جمهور گفته که "راه رفاقت با ایران باز است و منتظریم تا دست این رفاقت ما از سوی کشورهای دیگر فشرده شود."

آقای رحیمی در مراسم افتتاح شانزدهمین نمایشگاه نفت و گاز و پتروشیمی در تهران چندین بار به مهمانان خارجی خوشامد گفت و خواستار حضور مداوم آنها در ایران شد و از مسعود میرکاظمی وزیر نفت خواست که برای قدردانی از حضور خارجی ها در شرایط سخت تحریم، با تمام این شرکت ها قرارداد همکاری منعقد شود.

تلاش برای جلب نظر شرکت های خارجی در حالی صورت می گیرد که در چند سال اخیر به دلیل تحریم های بین المللی، شرکت های بین المللی همکاری خود را با ایران قطع کرده اند.

البته برخی از شرکت های بین المللی به خصوص شرکت های غربی هنوز دفاتر خود را در تهران حفظ کرده ولی به دلیل ترس از جریمه های سنگین بین المللی حاضر به مشارکت در پروژه های صنعتی و نفتی نیستند.

در شانزدهمین نمایشگاه نفت، گاز و پتروشیمی تهران بیشتر از ۱۳۹۰ شرکت حضور دارند که بیشتر از ۴۶۰ تای آنها خارجی هستند.

بنابر گزارشها شرکت های مطرح بین المللی نظیر شل انگیس، توتال فرانسه، رپسول اسپانیا، انی ایتالیا، پتروناس مالزی، استات اویل نروژ، اینپکس ژاپن و گاز پروم روسیه نیز در میان شرکت کنندگان در نمایشگاه حضور دارند. این شرکت ها در توسعه صنعت نفت با ایران همکاری داشتند اما از چند سال پیش بعد از افزایش تحریم های بین المللی از شروع همکاری تازه با ایران خودداری کرده اند.

آقای رحیمی می گوید تحریم های بین المللی "حتی ذره ای تاثیر گذار" نبوده اما در عین حال می پرسد "ایران با کدام گناه مورد تحریم قرار گرفته است؟"

تغییر سیاست؛ از غرب به شرق و از شرق به داخل

از زمانی که محمود احمدی نژاد در سال ۱۳۸۴ به قدرت رسید، دولت، نگاه به شرق را در برنامه قرار داد و سعی کرد در غیاب شرکت های بین المللی غربی، از همکاری شرکت های آسیایی به خصوص چین و هند استفاده کند.

گزارشها نشان می دهد که چینی ها در سالهای اخیر نزدیک به ۵۰ میلیارد دلار قرارداد نفتی با ایران امضا کرده اند که طرح های توسعه میدان های نفتی آزادگان شمالی و جنوبی، یادآوران، مسجد سلیمان، میادین گاز پارس شمالی و برخی از فازهای پارس جنوبی از جمله قراردادهای شرکت های چینی با ایران است.

در نمایشگاه امسال نفت، گاز و پتروشیمی تهران نزدیک به ۱۷۰ شرکت چینی حضور دارد که تقریبا یک سوم شرکت کنندگان خارجی را تشکیل می دهند و گزارشها نشان می دهد که تعدادشان نسبت به سال گذشته ۵۰ درصد بیشتر شده است.

با وجود علاقه شرکت های چینی که در غیاب شرکت های بین المللی سهم بزرگی بازار نفتی ایران را به دست گرفته اند، شواهد نشان می دهد که ایران برخلاف ظاهر ترجیح می دهد شرکت های بین المللی نفتی در توسعه صنعت نفت و گاز این کشور مشارکت کنند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption وزیر نفت ایران گفت که خارجی ها می توانند از فرصت به دست آمده در بخش صنعت نفت ایران و حضور در این صنعت نهایت استفاده را ببرند

مسعود میرکاظمی وزیر نفت ایران در مراسم افتتاح نمایشگاه نفت، گاز و پتروشیمی گفت که تقابل با ایران به نفع هیچکس نیست و "باید این سیاست به سمت تعامل تغییر کند."

آقای میرکاظمی ضمن اعلام آمادگی ایران برای "تعامل هوشمندانه با خارجی ها" خطاب به شرکت های بین المللی نفتی حاضر در نمایشگاه گفت که این شرکت ها "در صورت عدم انعقاد قرارداد در صنعت نفت ایران، بازی برد – برد را به باخت برای خودشان تبدیل خواهند کرد."

بازار جذاب صنعت نفت ایران

ایران در نظر دارد در پنج سال آینده ۲۰۰ میلیارد دلار در صنعت نفت خود سرمایه گذاری کند و وزیر نفت ایران گفت که "خارجی ها می توانند از این فرصت به دست آمده در بخش صنعت نفت ایران و حضور در این صنعت نهایت استفاده را ببرند."

آقای میرکاظمی برای تشویق خارجی ها به سرمایه گذاری در ایران گفت که این کشور آمادگی دارد تا مالکیت پالایشگاههای نفت و گاز و مجتمع های پتروشیمی را به سرمایه گذاران خارجی واگذار کند.

اخیرا ایران برای توسعه میدان های نفت و گاز خود سعی کرده تا از امکانات داخلی استفاده کند. برای رسیدن به این هدف که بیشتر از سر اجبار بوده تا توانایی شرکت های داخلی، اجرای بخشی از پروژه های نفتی را به شرکت های داخلی واگذار کرده است که نمونه آن قرارداد ۲۱ میلیارد دلاری توسعه میدان گازی پارس جنوبی در سال گذشته است.

اما اجرای چنین پروژه های عظیمی به منابع مالی و تکنولوژی روز نیاز دارد و این کشور برای هر دو بخش آن با مشکل جدی رو به روست که باعث تاخیر در پروژه های نفت و گاز شده است.

برای تامین منابع مالی برنامه فروش اوراق مشارکت ارزی و ریالی را در دستور کار قرار داده و از طرفی سعی دارد تا بانک ویژه صنعت نفت را تاسیس کند.

مشکل تامین تکنولوژی لازم برای توسعه میدان های نفت و گاز کمابیش به قوت خود باقی است و ایران سعی می کند تا از هر طریق ممکن مشکل خود را برطرف کند حتی اگر شده بابت آن هزینه بیشتری بپردازد.

صنعت نفت ایران بازار جذابی است و حضور شرکت های بین المللی نفتی در نمایشگاه نفت، گاز و پتروشیمی تهران نشانه علاقه آنها به این بازار است اما آیا حضور چهل کشور خارجی با نزدیک به پانصد شرکت آنطور که وزیر نفت ایران می گوید "نشانه شکسته شدن تحریم های بین المللی است" یا این که ایران برای رفع تحریم ها باید دنبال نشانه های دیگر بگردد؟