۷۳۰ هزار شغل در بخش کشاورزی ایران از دست رفت

برنجکاری حق نشر عکس BBC World Service
Image caption از زمان روی کآر آمدن محمود احمدی نژاد۷۳۰ هزار شغل در بخش کشاورزی کم شده است

گزارش بانک مرکزی ایران نشان می دهد که در شش سال گذشته ۷۳۰ هزار شغل در بخش کشاورزی از دست رفته است.

بنابر این گزارش، شاغلان بخش کشاورزی از پنج میلیون و ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۸۴ به چهار میلیون و ۳۷۰ هزار نفر در پایان فصل بهار سال گذشته رسیده است.

دلیلی که بانک مرکزی برای بروز این مشکل می آورد این است که "افزایش سهم سرمایه" به زیان "نیروی کار" تمام شده است.

این بخشی از تصویری است که بانک مرکزی به تازگی از وضعیت اقتصاد کشور ارائه داده است.

در سه سال گذشته بانک مرکزی از ارائه آمار رسمی از وضعیت شاخص های تعیین کننده در اقتصاد ایران خودداری کرده و گزارش های گاه و بیگاه مسئولان این بانک، زوایایی از اقتصاد ایران در سه سال گذشته را به تصویر کشیده است.

گزارش اخیر حسین قضاوی معاون اقتصادی بانک مرکزی همانند چراغ قوه ای است بر بخشی از نقاط تاریک اقتصاد ایران در سه سال اخیر.

پرده پوشی های دولتی

در گزارش سی صفحه ای معاون اقتصادی بانک مرکزی که در سایت بانک مرکزی منتشر شده، در همان ابتدا سعی شده تا به بخشی از انتقادهایی پاسخ داده شود که کارشناسان به عدم انتشار آمار رشد اقتصادی کشور دارند و پیکان حمله آنها متوجه بانک مرکزی است.

آقای قضاوی می گوید که "نوسان در رشد اقتصادی کشورها الزاما نمی تواند حکایت از نقطه ضعف دستگاههای اجرایی متولی باشد."

با این حال آقای قضاوی بعد از سه سال بدون آنکه تصویر سال ۱۳۸۷ و سال گذشته را ارائه دهد گفته که رشد اقتصادی در سال ۱۳۸۸ به صورت "مقدماتی" ۳.۵ درصد بوده است.

او نرخ رشد اقتصادی در سال ۱۳۸۷ را اندک توصیف کرده و نمودار رسم شده در این گزارش نیز جای رقم رشد اقتصادی در این سال را خالی گذاشته اما تصویری کلی نمودار، نرخ رشد اقتصادی را در مرز یک درصد نشان می دهد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نموداری که در گزارش بانک مرکزی استفاده، رشد اقتصادی سال ۱۳۸۷ پاک شده است

با این که این گزارش به "بررسی آخرین تحولات اقتصاد کشور در سال ۱۳۸۹" اختصاص دارد اما در جای جای گزارش، نویسنده تصویر سه سال گذشته را در هم آمیخته است.

در باره دلایل سقوط نرخ رشد اقتصادی در سال ۱۳۸۷ به "سرما زدگی و خشکسالی در بخش کشاورزی" اشاره شده که است که به همراه کاهش تولید نفت و رکود جهانی، باعث شده "نرخ رشد اقتصادی در سال ۱۳۸۷ اندک باشد."

نکته عجیب در گزارش تازه این است که رشد اقتصادی ایران در سال ۱۳۸۷ با سقوط آزاد به مرز یک درصد رسیده و یک سال بعد در حالی که به گفته آقای قضاوی رشد اقتصادی در جهان نیم درصد بوده "رونق خود" را باز یافته است

بخش کشاورزی که یک سال پیش (۱۳۸۷) با منفی ۱۱ درصد رشد رو به رو شده بود، در سال ۱۳۸۸ یک باره رشدش به بیش از دو برابر رسیده است و وضعیت خدمات و صنعت نیز بهبود یافته است.

تنفس مصنوعی دولت برای رونق بخش مسکن

در سال ۱۳۸۸ بحران مسکن که پیشتر شروع شده بود، ادامه پیدا کرده ولی در نیمه دوم سال رکود متوقف شده ولی عملکرد این بخش در سال گذشته مثبت شده است.

تحرک در بخش مسکن بیش از آنکه ناشی از تحول اساسی در اقتصاد ایران باشد، به دخالت دولت بر می گردد که با اختصاص بودجه های کلان "مسکن مهر" را پیش می برد.

در گزارش بانک مرکزی ایران تاکید شده که تا پایان آذر ماه سال گذشته بیشتر از یک میلیون و دویست هزار قرارداد ساخت مسکن مهر بسته شده است و "ماموریت تامین مالی طرح نیز بر عهده شبکه بانکی قرار داده شده است."

بودجه اختصاص یافته به بخش مسکن به قدری بوده که به گزارش بانک مرکزی ایران تا پایان آذر سال ۱۳۸۹ بیشتر از نیمی از وامهای بانکها و موسسات اعتباری، به بخش مسکن اختصاص یافته است.

روش دولت در بخش مسکن، روشی تجربه شده در سالهای اخیر است که دولت ها برای تحرک در اقتصاد و به خصوص اشتغال از آن استفاده می کنند.

دولت محمود احمدی نژاد می گوید که در سال گذشته خورشیدی یک میلیون و ششصد هزار شغل ایجاد کرده و می خواهد در سال جاری خورشیدی برای دو و نیم میلیون نفر شغل ایجاد کند.

حق نشر عکس Isna
Image caption ایران سه و نیم میلیون بیکار دارد و دولت نتوانسته از میزان بیکاری کم کند

بسیاری از کارشناسان با استناد به وضعیت اقتصادی سالهای پیش، آمارهای دولت را زیر سئوال برده اند اما گزارش بانک مرکزی تاکید دارد که "حدود ۵۰۰ هزار" شعل در سال گذشته مربوط به مسکن مهر است.

دولت آقای احمدی نژاد می گوید که می خواهد تا دو سال دیگر هم مشکل مسکن را حل کند و هم مشکل بیکاری را.

حل این دو معضل اقتصادی اگر چه آرزوی هر ایرانی است اما در خوش بینانه ترین وضعیت هم اقتصاد ایران نمی تواند چنین رویایی را در سر بپروراند.

ایجاد یک میلیون و ششصد هزار شغل در سال گذشته در گزارش بانک مرکزی هدف ذکر شده و نوشته "حتی در صورت تحقق این میزان اشتغال انتظار می رود نرخ بیکار در پایان سال ۱۳۸۹ نسبت به سال ۱۳۸۸ کاهش نیابد."

بدهی کلان دولت به بانک مرکزی

گزارش بانک مرکزی نشان می دهد که نقدینگی در سال گذشته خورشیدی به بیشتر از ۲۹۴ هزار میلیارد تومان (۲۹۴ میلیارد دلار) رسیده است که در مقایسه با شش سال بیشتر از سه برابر شده است.

بنابر همین گزارش، بدهی های دولت به بانک مرکزی افزایش چشمگیری پیدا کرده است و بخشی از آن مربوط به پولی است که دولت بابت پرداخت یارانه نقدی از بانک مرکزی قرض گرفت و "انعطافی است که بانک مرکزی در جهت اجرای هدفمندی یارانه ها به خرج داد."

افزایش بدهی ها منحصر به دولت نیست بلکه بانکها نیز از بانک مرکزی قرض گرفته و برای ساخت مسکن هزینه کرده اند به گونه ای که گزارش بانک مرکزی نیز "افزایش بدهی های بانکها را تحت تاثیر مسکن مهر" می داند.

پرداخت وام به دستور دولت که به تسهیلات تکلیفی در تصویر ارائه شده از بانک مرکزی به شدت برجسته است. در این گزارش آمده که "به لحاظ دست اندازی بانکها به منابع بانک مرکزی و نیز فشار تسهیلاتی بر بانکها فارغ از ظرفیت های سپرده های آنها" وضعیت سال گذشته مشابه سال ۱۳۸۶ است که شرایط دشواری برای بانکها بوجود آمد و بانک مرکزی برای کنترل وضع، بر خزانه بانک مرکزی قفل زد.

چنین تصویری باعث شده که بانک مرکزی امیدوار باشد "انضباطی که در سال ۱۳۹۰ بر رابطه بانکها با بانک مرکزی حاکم می شود، بتواند مانع از بروز عدم تعادل در منابع و مصارف شبکه بانکی شود."

به غیر از این، صدای نگرانی از عواقب حذف یارانه ها اکنون بیشتر از گذشته به گوش می رسد و بانک مرکزی پیش بینی می کند که "انطباق بنگاههای تولیدی با شرایط جدید زمان می برد لذا در کوتاه مدت، متغیرهای واقعی اقتصاد با کندی رشد مواجه می شوند."

مطالب مرتبط