سقوط بازارهای مالی بهبود اقتصاد جهانی را با تردید مواجه کرده است

بازار توکیو حق نشر عکس Getty
Image caption بحران در بورسهای آمریکا و اروپا باعث سقوط سریع بهای سهام در بازارهای آسیایی شده است

سقوط بهای سهام در بازارهای جهانی باعث بروز تردیدهایی نسبت به ادامه روند بهبود اقتصاد جهانی شده و نگرانی هایی را در مورد بازگشت رکود اقتصادی در پی آورده است.

با آغاز معاملات در بازارهای عمده شرق آسیا در روز جمعه، ۱۴ مرداد (۵ اوت)، معامله گران نسبت به روند سریع کاهش بهای سهام در معاملات روز گذشته در بورس های آمریکا واکنش نشان دادند و شاخص های سهام در بورس های عمده ژاپن، کره جنوبی، استرالیا و هنگ کنگ در ساعات اولیه معاملات به ترتیب ۳.۴ درصد، ۳.۰ درصد، ۳.۹ درصد و ۴.۴ درصد تنزل کرد.

با آغاز معاملات در بازارهای اروپایی نیز، شاخص سهام در بورس های لندن، پاریس و فرانکفورت بین ۲ تا ۳ درصد کاهش یافت در حالیکه دست کم در ساعات اولیه، نشانه چندانی از بازگشت رونق به این بازارها مشاهده نمی شود.

روز گذشته هم بورس های اروپایی وضعیت نامساعدی داشتند و تنزل سریع شاخص بهای سهام در اکثر بورس های عمده این قاره باعث شد تا ارزش بازار در بورس لندن حدود دویست و شصت میلیارد دلار کاهش یابد و بازارهای فرانکفورت و پاریس هم به ترتیب حدود یکصد و بیست میلیارد و شانزده میلیارد دلار ارزش خود را از دست بدهد.

در پایان معاملات روز پنجشنبه در بورس نیویورک، شاخص اصلی بهای سهام صنعتی در این بورس ۴.۳ درصد نسبت به آغاز معاملات تنرل کرده بود و کارشناسان علت آن را نگرانی در مورد مشکلات مالی در حوزه پول اروپایی - یورو - دانسته اند.

روز گذشته، رئیس کمیسیون اروپا هشدار داد که ممکن است ناتوانی دولت های عضو حوزه یورو گسترش یابد که به نگرانی در باره احتمال سرایت این بحران به اسپانیا و حتی ایتالیا دامن زد.

با توجه به ابعاد اقتصاد این دو عضو بزرگ حوزه یورو، تکرار تجربه یونان در این دو کشور به سادگی می تواند ادامه حیات حوزه پول مشترک اروپایی را، که فرانسه و آلمان، به عنوان دو قدرت عمده اقتصاد جهانی در آن عضویت دارند، به مخاطره اندازد.

همچنین، به نظر می رسد که بسیاری از سرمایه گذاران اطمینان خود نسبت به ادامه روند بهبود اوضاع اقتصادی آمریکا را از دست داده و کاهش نرخ رشد و حتی بازگشت رکود به اقتصاد این کشور را بعید نمی دانند.

در مجموع، بورس نیویورک در روز پنجشنبه بحرانی ترین روز را از زمان آغاز رکود مالی در دسامبر سال ۲۰۰۸ پشت سر گذاشت در حالیکه معلوم نیست که روند معاملات در روز جمعه به چه شکل خواهد بود.

حق نشر عکس Reuters
Image caption بورس نیویورک بدترین روز طی دو سال و نیم گذشته را پشت سر گذاشت

نگرانی در مورد تشدید رکود جهانی به خصوص بر بهای سهام شرکت های صنعتی تاثیر منفی گذاشته و از جمله در معاملات روز جمعه در بازارهای آسیایی، شاخص بهای سهام شرکت های ژاپنی تولید خودرو و کالاهای الکترونیک، که به شدت به صادرات به اروپا و آمریکا متکی هستند، به شدت تنزل کرد.

روند تنزل قیمت ها در بازارهای سهام باعث نگرانی از کاهش تقاضا برای مواد خام و کالاهای واسطه هم شده و در نتیجه، بهای سهام شرکت های فعال در این زمینه ها را هم به شدت کاهش داده است.

از جمله، در معاملات روز جمعه، در بازار شانگهای در چین، شاخص مرکب شرکت های فعال در این بخش ۲.۳ درصد تنزل کرد و در استرالیا، سهام بزرگترین شرکت تولید کننده آلومینیوم تا ۴ درصد کاهش یافت.

یکی از نتایج سقوط در بازارهای سهام، کاهش شدید بهای نفت بوده است که می تواند اقتصاد کشورهای صادرکننده، از جمله ایران را تحت تاثیر قرار دهد.

در حالیکه در ماه های اخیر و با بروز بحران در مناطق نفت خیز خاورمیانه و شمال آفریقا، قیمت نفت خام به طور کلی روندی صعودی داشته، و از جمله قیمت نفت خام در بازار نیویورک در معاملات روز پنجشنبه ۶ درصد کاهش یافت.

با اینهمه، اکثر کارشناسان معتقدند که بحران در منطقه احتمالا مانع از سقوط شدید بهای نفت خام در آینده نزدیک می شود مگر اینکه کشورهای اصلی مصرف کننده، به خصوص ایالات متحده، با رکود شدید تقاضا مواجه شوند.

بحران در بازارهای مالی و کالا حتی بر بهای طلا، که در شرایط بحرانی "امن ترین" محل سرمایه گذاری محسوب می شود هم تاثیر گذاشت و در معاملات روز جمعه، قیمت یک اونس طلا حدود ۴ دلار تنزل کرد.

بی اعتمادی نسبت به بهبود اوضاع اقتصاد جهانی در حالی گزارش می شود که چند روز پیش، رهبران اروپایی از پایان بحران مالی حوزه یورو خبر دادند و سه روز پیش هم، خطر ناتوانی دولت آمریکا در انجام به موقع پرداخت های خود با اقدام به موقع کنگره مرتفع شد.

به نظر می رسد که سرمایه گذاران اینگونه تحولات را برای بازگرشت اطمینان نسبت به آینده اقتصاد جهانی کافی ندانسته اند.

مطالب مرتبط