پیشنهاد وزارت‌ نفت: ایرانیان ده بشکه نفت بخرند

حق نشر عکس BBC World Service

در حالی که فروش نفت در بورس نفت ایران با شکست رو به رو شده، رستم قاسمی وزیر نفت ایران از پیش فروش نفت به مردم به عنوان یک روش جدید سرمایه گذاری خبر داده است.

آقای قاسمی گفته ظرف دو سه هفته آینده نفت خام به مردم عرضه می شود و ده میلیارد دلار نفت خام به این روش فروخته خواهد شد.

وزیر نفت ایران می گوید که "پیش فروش نفت به مردم در قالب قرارداد سلف نفتی (تحویل آتی)، یکی از روشهای نوین برای جذب سرمایه در صنعت نفت است که در دستور کار جدی وزارت نفت قرارد دارد و پیش بینی می شود جاذبه زیادی برای مردم و متقاضیان داشته باشد."

به گفته وزیر نفت ایران "تامین مالی" از طریق پیش فروش نفت خام به مردم برای نخستین بار در کشور اجرا می شود و این روش "بهترین شیوه سرمایه گذاری بدون ریسک است که با حداقل خرید ده بشکه نفت خام می توان سرمایه گذاری کرد و از ارزش افزوده و بازگشت سرمایه خوبی برخوردار شد."

آنطور وزارت نفت ایران توضیح داده در این روش، شرکت ملی نفت ایران در قبال "برگه اوراق سلف نفتی" برگه حواله ای به خریداران می دهد که به گفته وزیر نفت "بیانگر حق مراجعه و دریافت نفت یا تسویه نقدی با شرکت ملی نفت ایران در سررسید است."

به گفته آقای قاسمی، شرکت ملی نفت ایران به این شیوه "برای تامین مالی طرح های سرمایه گذاری خود اوراق مشارکت سلف نفتی به سررسید چهار ساله را به وسیله بانک عامل به صورت نقدی به متقاضیان می فروشد و وجوه خریداران را جمع آوری می کند."

جزئیات این روش فروش نفت دقیقا روشن نیست اما از گفته های وزیر نفت بر می آید که خریداران نفت را برای چهار سال بعد به قیمت مشخصی می خرند و در صورتی که قیمت نفت چهار سال بعد از قیمت خریداری شده کمتر باشد شرکت ملی نفت ایران، به قیمت خریداری شده از خریدار می خرد و در صورتی که قیمت در آن زمان بیشتر از قیمت خریداری شده باشد، حواله خرید نفت به قیمت روز از صاحب حواله خریداری می شود.

به گفته وزیر نفت "مردم از این طرق می توانند نفت را در بورس خریداری کنند و سرمایه خود را برای اجرای پروژه های صنعت نفت به ویژه توسعه میادین مشترک اختصاص دهند."

با آنکه آقای قاسمی می گوید که حتی برای کسانی که یک میلیون تومان پول دارند این شیوه سرمایه گذاری "بهترین" است اما به درستی روشن نیست که در ازای فروش اوراق سلف نفتی، خریداران باید پول نفت را به ریال بپردازند یا به دیگر ارزهای بین المللی نظیر دلار.

شکست طرح فروش نفت در بورس کیش

وزارت نفت در حالی پیگیر فروش ده بشکه نفت به خریداران است که طرح فروش نفت در بورس فرآورده های نفتی کیش با شکست مواجه شده است.

فروش نفت در بورس فرآورده های نفتی کیش از مدتها پیش مطرح بود و بعد از سه سال و نیم از شروع به کار این بورس، اولین محموله نفت در بورس اوایل تابستان عرضه شد و بعد از ۹ بار عرضه نفت توسط شرکت ملی نفت، تنها یک بار بخشی از نفت عرضه شده به وسیله شرکت نفتی نیکو (نفتیران) وابسته به شرکت ملی نفت ایران خریداری شد.

حق نشر عکس ilna
Image caption وزیر نفت ایران می گوید که هر کس می تواند حداقل ده بشکه نفت بخرد.

بعد از آن عرضه نفت در بورس متوقف شد و اکنون وزارت نفت می گوید که فروش نفت به صورت اوراق سلف نفتی را اجرا می کند که هر کسی می تواند حداقل ده بشکه نفت خام را بخرد.

اصرار ایران به ادامه غنی سازی اورانیوم و نادیده گرفتن قطعنامه های سازمان ملل به تحریم های بین المللی گسترده ای علیه این کشورمنجر شده است و این کشور به همین دلیل برای تامین منابع مالی توسعه صنعت نفت با مشکلات زیادی رو به رو شده است و بخشی از پروژه های نفتی به دلیل کمبود منابع مالی با تاخیر رو به رو شده اند.

شرکت های بین المللی نفتی با وجود جذابیت صنعت نفت ایران، حاضر به همکاری با این کشور نیستند و این کشور ناچار شده است با امکانات داخلی صنعت نفت خود را توسعه دهد. وزارت نفت کشور سعی کرده از روشهای مختلفی برای تامین منابع برای توسعه منابع نفت و گاز استفاده کند اما تحلیلگران بازار نفت می گویند که این منابع بسیار محدود است و ایران قادر نیست پول مورد نیاز توسعه میادین نفت و گاز را از داخل تهیه کند.

وزارت نفت ایران مدتها پیگیر ایجاد بانکی ویژه برای صنعت نفت بود تا به وسیله آن بتواند بخشی از کمبود های مالی برای توسعه میدانهای نفت و گاز را برطرف کند اما هنوز سرنوشت این بانک روشن نیست.

در چند سال اخیر دولت ایران سعی کرده برای حل مشکل مالی، اوراق مشارکت ارزی و ریالی بفروشد اما گزارشها نشان می دهد که در سال گذشته با آن که مانند امسال وزارت نفت مجوز فروش ده میلیارد دلار اوراق مشارکت را داشت مبلغ کمی از آن را توانست عرضه کند.

فروش اوراق مشارکت ریالی برای پروژه های نفتی هنوز در داخل مشتری دارد اما فروش اوراق مشارکت ارزی در بازارهای بین المللی با توجه به تحریم های گسترده مشکل است و سال گذشته هم ایران به سختی توانست مبلغ کمی اوراق مشارکت ارزی بفروشد.

علاوه بر اینها، دولت به دنبال تغییر قراردادهای نفتی است تا سرمایه گذاران را تشویق کند در صنعت نفت سرمایه گذاری کنند اما کارشناسان می گویند که صنعت نفت ایران حتی اگر بتواند منابع لازم را تامین کند باز در تامین تکنولوژی مورد نیاز که عمدتا در اختیار شرکت های بین المللی نفتی است، مشکل خواهد داشت و به این سادگی نمی تواند مشکل توسعه میدانهای نفت و گاز خود را حل کند.