نگرانی دولت ایران از سقوط بورس و بحران بازار ارز

صرافی حق نشر عکس BBC World Service

در حالی که بازده بورس تهران به صفر نزدیک شده است، شمس الدین حسینی وزیر اقتصاد ایران از بازدهی بالای بورس در سال جاری سخن گفته است.

آقای حسینی گفته که "بازدهی بورس و شرکت های بورسی در سال جاری از همه بازارها بیشتر بوده است. در سال جاری شاخص بورس کشور ۱۵۰۰ واحد مثبت بوده است."

این در حالی است که شاخص کل بورس که نشان دهنده بازده نقدی و قیمت است، در یک هفته گذشته به شدت سقوط کرده و با بیشتر از ۱۲۰۰ واحد کاهش در پایان معاملات امروز شاخص کل بورس، به ۲۳ هزار و ۹۷ واحد رسیده است.

شاخص بورس تهران که در شهریور ماه امسال از مرز ۲۷ هزار واحد گذر کرده بود، اکنون در کمتر از سه ماه وضعیتش به شرایط ابتدای امسال برگشته و شاخص کل بورس اکنون برابر با شاخص بورس در فروردین ماه است. این یعنی، در مقایسه با اول سال، در بهترین حالت سود بازار بورس در هشت ماه گذشته صفر بوده است.

نرخ سکه بهار آزادی (طرح قدیم) در ۳۰ سال گذشته
سال قیمت (به تومان)
۱۳۶۰ ۳۵۰۰
۱۳۶۵ ۶۵۰۰
۱۳۷۰ ۱۲۵۰۰
۱۳۷۵ ۴۱۳۰۰
۱۳۸۰ ۶۱۰۰۰
۱۳۸۵ ۱۶۸۰۰۰
۱۳۹۰ ۶۴۰۰۰۰

در مقابل بازار سکه و ارز در هفته های اخیر به شدت داغ بوده و هر روز قیمت ها در حال افزایش بوده است.

هر دلار که در ابتدای سال ۱۰۵۸ تومان بود، به مرز ۱۳۸۰ تومان رسید و هر سکه بهار آزادی نیز از مرز ۶۵۰ هزارتومان فراتر رفت.

بانک مرکزی در ماههای اخیر تلاش زیادی به خرج داد تا بلکه بازار ارز را کنترل کند اما این تلاش ها بی ثمر بود و بانک مرکزی نتوانست موفقیتی به دست آورد.

محمود بهمنی رئیس کل بانک مرکزی امروز قیمت های فعلی در بازار ارز و طلا را "حبابی" توصیف کرد و گفت که دستور داده بهای سکه ۸۰ هزار تومان و نرخ ارز ۲۰ تومان طی یکی دو روز آینده کاهش یابد."

به نظر رئیس کل بانک مرکزی ایران، قیمت سکه بهار آزادی در بازار "حداقل ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان حبابی است که دستور دادم این حباب را از بین ببرند."

آقای بهمنی گفته که "می گویم شمش طلا به بازار بریزند و طلا را با قیمت ۸۰ هزار تا ۱۰۰ هزار تومان زیر قیمت بازار عرضه می کنیم اما اگر کسی در این شرایط بخواهد گران تر بخرد آن دیگر به ما ربطی ندارد."

سود هنگفت بازار ارز و طلا

وضعیت در بازار ارز اما متفاوت است و تلاش های بی نتیجه بانک مرکزی در ماههای گذشته رئیس کل بانک را واداشته که بگوید "نرخ ارز ما تابع عرضه و تقاضای واقعی و به صورت شناور مدیریت شده باید باشد اما هم اکنون نمی شود نرخ ارز را تثبیت کرد."

طرح تثبیت نرخ ارز از ده سال پیش شروع شده ولی در چند ماه گذشته با افزایش تقاضای ارز، قیمت ها به گونه ای افزایش پیدا کرده که بانک مرکزی هم برخلاف گذشته، ارز را با چند نرخ عرضه کرده است. این یعنی بانک مرکزی هم عملا طرح تثبیت نرخ ارز و ارز تک نرخی را کنار گذاشته است.

اما آقای بهمنی می گوید که "ابتدا باید نرخ ارز را واقعی کنیم و سپس به سمت تک نرخی شدن برویم."

نرخ دلار در ۳۰ سال گذشته
سال قیمت (به تومان)
۱۳۶۰ ۲۷
۱۳۶۵ ۷۵
۱۳۷۰ ۱۴۰
۱۳۷۵ ۴۴۵
۱۳۸۰ ۷۹۰
۱۳۸۵ ۹۲۰
۱۳۹۰ ۱۳۶۰

گزارش تازه وزارت اقتصاد ایران نشان می دهد که حجم نقدینگی به ۳۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. این حجم نقدینگی، این روزها معضل عمده ای برای اقتصاد ایران شده است و کارشناسان می گویند که بخشی از تلاطم بازار ارز و طلا ناشی از این نقدینگی سرگردان است.

وزیر اقتصاد می گوید که "بانک مرکزی در جهت کنترل نقدینگی تلاش می کند تا نقدینگی را به سمت فعالیت مولد در بازار کالا و سرمایه هدایت کند و مسیر سفته بازی را محدود کند."

بازارهای سکه و ارز همچنان رونق دارند و کارشناسان اقتصادی می گویند که احتمال تشدید تحریم ها به خصوص بانک مرکزی، نفت و کالاهای نفتی، صاحبان نقدینگی را به سمت بازار ارز هدایت کرده که امیدوارند با خرید ارزهای معتبر منفعت بیشتری ببرند.

برخی سقوط شاخص های بورس را نیز ناشی از خروج برخی از سرمایه گذاران از بازار بورس می دانند که در پی نگرانی از تحریم های تازه پول هایشان را به بازارهای دیگر نظیر ارز و طلا منتقل کرده اند.

وزیر اقتصاد با تائید "نوسانات بازارهای موازی" می گوید که این نوسانات بر فعالیت سهامداران تاثیر گذاشته ولی "با توجه به سیاست های لحاظ شده برای تنظیم نرخ ارز اطمینان به بازگشت آنها به بورس داریم."

اما پرسش این است که با توجه به تداوم شرایط دشوار بین المللی ایران و احتمال افزایش تحریم ها، آیا به این سادگی و با دستور مقامات دولتی قیمت ارز و طلا کاهش پیدا می کند و سهامداران بورس به همان سرعت که از این بازار خارج شده اند، بر می گردند؟

مطالب مرتبط