اوراق مشارکت نفتی؛ استخوان در گلوی صنعت نفت

حق نشر عکس Isna

شرکت ملی نفت ایران توانسته است در دومین دور فروش اوراق مشارکت ریالی میدان گازی پارس جنوبی دست‌کم یک هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان سرمایه از محل منابع داخلی ایران جمع کند. گفته شده است که منابع مالی حاصل از فروش این اوراق صرف تکمیل فازهای در حال اجرای طرح توسعه میدان گازی عظیم پارس جنوبی خواهد شد.

دومین دور فروش اوراق مشارکت پارس جنوبی با سود ۲۰ درصد از روز شنبه، ۱۵ بهمن، آغاز شده است.

پایگاه اطلاع‌رسانی دولت به نقل از احمد قلعه‌بانی، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، اعلام کرده است که به دنبال فروش هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان اوراق مشارکت پارس جنوبی در دو روز اول ارائه آنها، با درخواست وزارت نفت و موافقت بانک مرکزی ۵۰۰ میلیارد تومان دیگر از این اوراق برای عرضه منتشر می‌شود.

اوراق مشارکت پارس جنوبی اولین بار در آذر ماه امسال و با سود ۱۷ درصد عرضه شد، ولی استقبال چندانی را به دنبال نداشت؛ مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در بهمن ماه گذشته اعلام کرد که در اولین مرحله از فروش اوراق مشارکت ریالی از سوی شرکت ملی نفت ایران، ۵۰۰ میلیارد تومان از این اوراق منتشر شد که تنها ۲۰ درصد از آن به فروش رفت.

تحریم‌های اقتصادی و فشارهای بین‌المللی در سال‌های اخیر باعث شده است اغلب شرکت‌های نفتی خارجی فعال در صنعت نفت ایران، از ادامه حضور در این صنعت انصراف دهند و شرکت ملی نفت ایران ناگزیر شده است برای اجرای پروژه‌های توسعه‌ای خود، به شرکت‌های داخلی رو بیاورد.

ولی شرکت‌های ایرانی فعال در صنعت نفت نیز منابع مالی لازم را برای اجرای پروژه‌هایی به بزرگی پروژه‌های نفتی ندارند.

گزارش شده است که به دلیل نبود منابع مالی مورد نیاز شرکت ملی نفت ایران، تحقق اهداف تعیین‌شده در چارچوب برنامه پنجم توسعه ایران در بخش نفت به سختی امکان‌پذیر خواهد بود و تلاش مسئولان نفتی ایران برای به کارگیری تمام روش‌های ممکن به منظور جذب سرمایه در صنعت نفت ادامه دارد.

براساس گزارش‌ها، شرکت نفت و گاز پارس که مسئولیت توسعه میدان گازی عظیم پارس جنوبی را به عهده دارد، به دنبال آن است تا منابع مالی مورد نیاز برای اجرای هشت فاز جدید طرح توسعه این میدان را از محل فروش اوراق مشارکت ارزی و ریالی تامین کند.

ولی در عین حال، میانگین سرمایه‌گذاری موردنیاز برای اجرای هر یک از فازهای جدید میدان پارس جنوبی حدود پنج میلیارد دلار برآورد شده است و صرفنظر از کاهش ارزش ریال در برابر دلار در هفته‌های اخیر، میزان سرمایه‌ای که شرکت ملی نفت ایران در دو مرحله فروش اوراق مشارکت میدان گازی پارس جنوبی جمع کرده است، برای سرمایه‌گذاری در یکی از پروژه‌های در حال اجرای طرح توسعه این میدان هم کافی نخواهد بود.

نرخ سود بیشتر؛ شمشیر دولبه نفت

اوراق مشارکت ریالی نفت، چهارساله، بی‌نام، قابل واگذاری به غیر و معاف از مالیات است و خریداران آنها هر زمان که بخواهند، می‌توانند با ارائه اوراق مشارکت به بانک عامل، بلافاصله اصل و سود پول خود را دریافت کنند.

قابلیت بازخرید این اوراق، در عین حال که عاملی برای جذب خریدار بیشتر به شمار می‌رود، در صورتی که با سیاست‌های پولی و مالی مناسبی همراه نشود، می‌تواند به عاملی تهدیدکننده در روند توسعه صنعت نفت ایران تبدیل شود.

هر گونه سیاست پولی یا مالی که باعث شود خریداران این اوراق نسبت به امنیت سرمایه‌گذاری خود دچار تردید شوند، آنها را به بازخرید این اوراق سوق می‌دهد و شرکت ملی نفت ایران افزون بر اصل پول خریداران، باید نرخ سود آنها را محاسبه و پرداخت کند.

نرخ بازخرید اوراق مشارکت پارس جنوبی پیش از سررسید نهایی در سال اول ۱۸ درصد و در سال دوم و بعد از آن ۱۹.۵ درصد اعلام شده است. نرخ موثر این اوراق هم ۲۷ درصد در نظر گرفته شده است.

نگرانی از تمایل احتمالی خریداران پیشین اوراق مشارکت نفتی به بازخرید این اوراق در هفته‌های گذشته زمینه‌ساز نامه‌نگاری مسئولان صنعت نفت ایران با بانک مرکزی ایران شده بود؛ همزمان با مصوبه بانک مرکزی ایران برای افزایش نرخ سود اوراق مشارکت به ۲۰ درصد، هشدار داده شد که افزایش یکباره نرخ سود اوراق مشارکت جدید، ممکن است باعث شود خریداران اوراق مشارکتی که قبلا عرضه شده‌اند، برای فروش اوراق خود اقدام کنند.

اوراق مشارکت پیشین نفتی ایران با سود علی‌الحساب ۱۷ درصد به فروش رفته بود و در صورت حفظ تفاوت سود اوراق قبلی و جدید، خریداران آنها می‌توانستند ضمن بازخرید اوراق و دریافت سود خود، اوراق جدید را با نرخ سود بیشتر بخرند.

در عین حال، افزون بر اوراق مشارکتی که در آذر ماه عرضه شد، خبرگزاری فارس گزارش داده بود که صنعت نفت ایران در سال گذشته ۴ هزار و ۱۵۰ میلیارد تومان اوراق مشارکت منتشر کرده است و اگر خریداران این اوراق هم برای بازخرید آنها اقدام کنند، صنعت نفت با مشکل مالی جدیدی روبه‌رو خواهد شد.

در نهایت، شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که بانک مرکزی ایران پذیرفته است خریدارانی که اوراق مشارکت نفتی را در گذشته با سود ۱۶ تا ۱۷ درصد خریده‌اند، با موافقت بانک مرکزی، اوراق آنها هم از روز شنبه، ۱۵ بهمن، همزمان با فروش مرحله دوم اوراق مشارکت پارس جنوبی با سود ۲۰ درصد محاسبه می‌شود.

انتشار اوراق مشارکت یکی از ابزارهای بانک مرکزی ایران برای جمع‌آوری نقدینگی در کشور و هدایت آن به سمت بخش‌های تولیدی است. هرچند بانک مرکزی ایران مجال چندانی برای استفاده از این ابزار نداشته است.

پیش از آغاز دور دوم فروش اوراق مشارکت پارس جنوبی، خبرگزاری رسمی ایران (ایرنا)، به نقل از علی اصغر میرمحمدصادقی، مدیرکل اعتبارات بانک مرکزی ایران گزارش داد که از ابتدای امسال تاکنون یک هزار و ۳۷۰ میلیارد تومان اوراق مشارکت منتشر شده است که تنها ۳۰۰ میلیارد تومان آن به فروش رفته است.

او گفته بود که این میزان فروش در ۱۷ سال گذشته، پایین‌ترین فروش اوراق مشارکت بوده است.

مطالب مرتبط