چالش بر سر انتخاب رئیس جدید بانک جهانی

Image caption آمریکا که بزرگترین سهامدار بانک جهانی بشمار می رود با حمایت اروپا و ژاپن نقشی کلیدی در تعین رئیس بانک جهانی دارد

برای اولین بار از زمان تاسیس بانک جهانی در پایان جنگ جهانی دوم، آمریکا با چالشی جدی در انتخاب رئیس این نهاد بین المللی مواجه شده است.

رهبران برخی از کشورهای توسعه یافته و برخی از اقتصاد های در حال توسعه از دکتر جیم یونگ کیم، پزشک و انسان شناس که کاندیدای مورد نظر باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا برای ریاست این نهاد بین المللی است، حمایت نکرده اند.

آمریکا که بزرگترین سهامدار بانک جهانی بشمار می رود، با پشتیبانی اروپا و ژاپن همواره در انتخاب رئیس این بانک نقشی اساسی داشته است.

به گفته تحلیل گران اقتصادی، براساس قوانینی نانوشته درحالی که اروپا تعیین کننده رئیس صندوق بین المللی پول است، آمریکا هم در انتخاب رئیس بانک جهانی نقشی کلیدی دارد.

در حالی که هیات مدیره بانک خود را برای رای گیری نهایی در روز دوشنبه ۱۶ آوریل آماده می کند، این بار به نظر می رسد که آمریکا با چالشی اساسی روبه روست.

براساس گزارش های منتشره، گروهی از مقامات سابق بانک جهانی در نامه ای حمایت خود را از اوکونجو آیویلا، اقتصاددان و وزیر اقتصاد نیجریه اعلام کرده اند.

هر چند در هفته های گذشته گروهی دیگر از اقتصاد دانان هم با امضای طوماری حمایت خود را از خوزه آنتونیو اوکامپو، وزیر سابق اقتصاد کلمبیا و از مقامات ارشد سازمان ملل اعلام کرده بودند، اما آقای اوکامپو در هفته گذشته اعلام کرد که به نفع خانم اوکونجو آیویلا از این رقابت های کناره گیری می کند.

به این ترتیب خانم اوکونجو آیویلا، تنها رقیب اصلی نامزد مورد حمایت آمریکا یعنی آقای کیم بشمار می رود.

حق نشر عکس AP
Image caption جیم یونگ کیم، از حمایت آمریکا برای کسب پست ریاست بانک جهانی برخوردار است

واکنش های اخیر در این مورد که چه کسی رئیس آینده بانک جهانی خواهد شد نشان می دهد که اقتصادهای در حال توسعه به نحو فزاینده ای از سیستم فعلی انتخاب رئیس ناخشنود و خواستار تغییرات در آن هستند.

رهبران کشورهای موسوم به (بریکس) که شامل روسیه، برزیل، چین ، هند و افریقای جنوبی هستند، اخیرا خواستار تجدید نظر در سیستم رای گیری در بانک جهانی شده اند.

این در حالی است که به نظر می رسد کاندیداتوری دکتر کیم و حمایت آمریکا از او این فرصت را به کشورهای در حال توسعه داده است تا نامزدهای خود را برای کسب این پست معرفی کرده و از آنها حمایت کنند.

سارا بازوبندی تحلیل گر ارشد اقتصادی در موسسه تحقیقات اقتصادی روبینی، در گفتگویی با بی بی سی فارسی با اشاره به این که دلایل حمایت آمریکا از کاندیداتوری دکتر کیم هنوز به‌درستی مشخص نیست، گفت که کشورهای موسوم به بریکس که قدرت های اقتصادی نوظهور محسوب می شوند، در تلاشند تا در تصمیم گیری های بزرگ مالی جهان نقش مهم تری داشته باشند و معرفی کاندیدایی برای ریاست بانک جهانی می تواند نقطه شروعی برای این کشورها باشد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption وزیر اقتصاد نیجریه یکی از دو کاندیدای کسب پست ریاست بانک جهانی است

کامران دادخواه استاد اقتصاد دانشگاه نورث ایسترن درباره علت مخالفت کشورها با کاندیدای مورد حمایت آمریکا به بی بی سی فارسی گفت سال گذشته تعدادی از کشورها که در زمینه اقتصادی به پیشرفت هایی رسیده اند، ضمن اعتراض به نحوه انتخاب رئیس بانک جهانی خواستار آن شدند تا این امتیاز از آمریکا که نقشی کلیدی در این روند دارد، گرفته شود.

کشورهایی که مخالف سیستم فعلی گزینش ریاست بانک جهانی هستند، در توجیه مخالفتشان می گویند بدون وجود یک روند رقابتی، امکان ظهور بهترین ایده ها در رهبری این نهاد بین المللی وجود نخواهد داشت.

به عقیده این کشورها، یک سیستم گزینشی که برپایه حمایت آمریکا و سایر قدرت های اقتصادی استوار باشد، حمایت سهامداران از رئیس بانک جهانی را محدود کرده و در نتییجه مانع از آن می شود که رئیس این نهاد بین‌المللی بتواند به اصلاحات گسترده مورد نیاز دست بزند. نتیجه چنین سیستم گزینشی باعث می شود که بانک جهانی در اقدامات خود از الگویی پیروی کند که طبق آن وام های مشخصی در اختیار کشورها قرار می‌گیرد، هر چند این عملکرد با هدف این بانک که مقابله با فقر جهانی است ، انطباق ندارد.

اما رئیس بانک جهانی چه نقشی می تواند در تصمیم گیری های مهم این نهاد بین المللی داشته باشد که انتخاب آن در این دوره جنجال برانگیز شده است؟

حق نشر عکس Reuters
Image caption خوزه آنتونیو اوکامپو، وزیر سابق اقتصاد کلمبیا و از کاندیداهای این پست به نفع نامزد نیجریایی از رقابت برای احراز این سمت کناره گیری کرد

کامران دادخواه معتقد است که این کشمکش ها نمی تواند نشانه با اهمیت بودن این مقام باشد، به این دلیل که تصمیمات بانک توسط هیات اجرایی متشکل از سهامداران این بانک گرفته می شود.

به گفته این استاد اقتصاد، به همین دلیل است که آمریکا به همراه کشورهای اروپایی و ژاپن به این دلیل که ۵۴ درصد از سهام بانک را در اختیار دارند از قدرت بیشتری در تصمیم گیری های این بانک برخوردارند.

سارا بازوبندی ، تحلیل گر ارشد اقتصادی هم معتقد است هر چند که رئیس یک موسسه مثل بانک جهانی دارای حق رای و تصمیم گیری هایی است، اما در عین حال این گونه موسسات تنها براساس تصمیم گیری های شخصی و فردی کار نمی کنند.

روسای پیشین بانک جهانی ضرورت تغییرات در این نهاد را تشخیص داده بودند. پانزده سال پیش جیمز ولفونسون سعی داشت که بانک جهانی را بیشتر به "بانک اطلاعات و مشاوره" تبدیل کند، به نحوی که بتواند بهترین دیدگاهها را برای رویارویی با چالش های ناشی از فقر جهانی ارائه دهد.

رابرت زولیک، که دوره ریاست او درحال اتمام است، بانک اطلاعاتی این نهاد را در اختیارپژوهشگران غیروابسته به بانک قرارداد و صندوقی را برای مواجهه با مسائلی مانند افزایش سریع بهای مواد غذایی در سطح جهانی ایجاد کرد.

با این همه تشکیلات اداری بانک مانع اصلی در راه تحقق این گونه اصلاحات است. در این تشکیلات کارایی به طور سنتی براساس حجم وام و کمک های اعطایی ارزیابی می شود تا تاثیر طرح ها در کمک به نیازمندان.

مطالب مرتبط