از سر گرفتن انتقال گاز از ازبکستان به تاجیکستان

تالکو حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مسئولان تالکو از سر گرفتن فعالیت کامل کارخانه با گاز ازبکی را تأیید نکرده‌اند، ولی می‌گویند که برای انتقال گاز با ازبکستان به توافق رسیده‌اند

یک مسئول تالکو، کارخانه آلومینیوم تاجیکستان، می‌گویند که با ازبکستان در مورد از سر گرفتن انتقال گاز به این کارخانه به توافق رسیده‌اند.

این منبع از ارائه اطلاع در مورد آغاز فعالیت این کارخانه با استفاده از گاز وارده از ازبکستان خودداری کرد. اما شرکت “ازبک‌ترانس‌گاز” در وب‌گاه خود گزارش داده است که انتقال گاز به تاجیکستان را از روز ۱۶ آوریل دوباره از سر گرفته است.

در سایت این شرکت می‌خوانیم که بر اساس توافق شرکت “ازبک‌ترانس‌گاز” با شرکت “تاجیک‌ترانس‌گاز” از ۱۱ آوریل سال ۲۰۱۲، انتقال گاز به تاجیکستان ساعت ۱۲:۰۰ روز دوشنبه ۱۶ آوریل آغاز شده است.

اما شرایط توافقات میان دو کشور در باره از سر گرفتن انتقال گاز از ازبکستان به تاجیکستان هنوز منتشر نشده است. کوشش خبرنگاران برای دریافت جزئیات بیشتر در این باره از مسئولان شرکت “تاجیک‌گاز” نیز بی نتیجه ماند.

ازبکستان از اول آ,ریل سال جاری، انتقال گاز به تاجیکستان را قطع کرد. از آنجا که کارخانه‌های بزرگ‌ترین این کشور، از جمله کارخانه تولید آلومینیوم و سیمان عمدتاً با استفاده از گاز فعالیت می‌کنند، این امر صنایع کشور را با بحران روبه‌رو کرد و روابط سرد میان دو کشور را باز هم سردتر کرد.

مسئولان نهادهای ذیربط تاجیکستان در باره خسارات وارده از قطع انتقال گاز به مدت دو هفته از سوی ازبکستان به تاجیکستان ابراز نظر نمی‌کنند، ولی کارشناسان می‌گویند، این خسرات می‌تواند بالغ بر صدها هزار دلار باشد.

زیرا دو کارخانه بزرگ‌ترین تاجیکستان، کارخانه "تالکو" و کارخانه تولید سیمان دوشنبه که از گاز طبیعی به صورت فراوان استفاده می‌کنند، بزرگ‌ترین صادرکنندگان کشور محسوب شده و بخش قابل ملاحظه درآمد به بودجه دولت را فراهم می‌کنند.

تأثیر مناسبات دو کشور به زندگی ساکنان مرزی

ازبکستان سبب قطع انتقال گاز به تاجیکستان را پایان زمان اجرای توافق سه‌ماهه برای انتقال گاز به تاجیکستان عنوان کرد.

قطع انتقال گاز از ازبکستان به تاجیکستان در حالی صورت گرفت که مقامات دو کشور مشغول مباحثاتی در مورد مسدود شدن حرکت واگون‌های باربر از قلمرو ازبکستان به جنوب این کشور بودند.

همچنین از نواحی مرزی تاجیکستان با ازبکستان گزارش شده که جانب ازبکستان نظارت بر مرز را در قلمرو خود تقویت داده است.

یک منبع نهاد مرزبانی در شمال تاجیکستان گفت، در نواحی مرزی مستچاه و اشت ولایت سغد، جانب ازبکستان در یک ماه اخیر نظارت به مرزها را تقویت بخشیده است. این منبع می‌گوید که مرزبانان ازبک در قسمت‌هایی از مرز تجهیزات نظامی مرزی را قرار داده‌اند.

به گفته این منبع که از افشای نامش خودداری کرد، در برخی از قسمت‌های مرزی ازبکستان در این منطقه، خودروهای نوع آمریکایی “هامر”، که روی آن‌ها موشک‌های گلوله‌انداز “زنیت” وصل شده‌اند، قرار دارند. همچنین گفته می‌شود که ازبکستان تعداد مرزبانان در این سمت مرز را بیشتر کرده است.

از سوی دیگر، ساکنان نواحی مرزی در شمال تاجیکستان از تأثیر ناگوار سردی مناسبات دو کشور همسایه به زندگی آن‌ها اظهار نگرانی می‌کنند. بسیاری از ساکنان دهات نزدیک مرز مشترک تاجیکستان و ازبکستان می‌گویند که در دو هفته اخیر ساکنان دو جانب مرز رابطه با همدیگر را کاملاً قطع کرده‌اند.

هرچند در چند ماه اخیر رفت‌وآمد ساکنان به کشورهای همدیگر کاهش یافته و تجارت مرزی که در گذشته در این مناطق وجود داشت، از میان رفته است.

هادی‌خواجه ابراهیم‌اف، ساکن جماعت پلدارک ناحیه مستچاه، می‌گوید که پنج-شش سال پیش زندگی مردم این منطقه در مقایسه‌ به امروزها خیلی بهتر بود.

وی می‌گوید: “پیشتر، از آن طرف به اینجا برنج، سیلیتر و مواد سوخت نوع سالیورکا (دیزل) می‌گذشت و از این طرف ساکنان مواد زیاد دیگر را به ازبکستان می‌بردند، زندگی خوب‌تر بود. فکر می‌کنم، این مسئله‌ها به طور مصلحت حل شوند، خوب است. مقامات تاجیکستان جانبدار این گونه حل کردن مسئله هستند، اما آن طرف، به نظرم چون جنگ را ندیده‌اند، برای همین باشد، سرپیچی می‌کنند.”

آقای ابراهیم‌اف می‌گوید که مردمان دو سوی مرز با همدیگر پیوند خویش و تباری دارند و اخیراً ساکنان این دو طرف نمی‌توانند، حتی در مراسم عروسی و مراسم‌های دیگر خانوادگی شرکت کنند.

گفته می‌شود، به ویژه ساکنان دو دهه استاشان و تبوش ناحیه مستچاه تاجیکستان که در عمق قلمرو ازبکستان واقع هستند، در زمان حساس شدن روابط دو کشور با دشواری‌های مختلف روبه‌رو می‌شوند.

مطالب مرتبط