نظرسنجی بی‌بی‌سی: بی‌عدالتی اقتصادی افزایش یافته است

حق نشر عکس Reuters
Image caption بیش از نیمی از پاسخ دهندگان در هفده کشور گفته‌اند فشارها و منافع اقتصادی عادلانه توزیع نمی‌شوند

یک نظرسنجی که اخیرا به سفارش سرویس جهانی بی‌بی‌سی انجام شده حاکی از احساس فراگیر بی‌عدالتی اقتصادی است.

در ۱۷ کشور از ۲۲ کشوری که نظرسنجی در آنها صورت پذیرفته است، بیش از ۵۰درصد پاسخ‌دهندگان بر این اعتقاد بوده‌اند که در کشورشان منافع و فشارهای اقتصادی به طور متناسبی توزیع نشده‌اند.

با این حال نظام بازار آزاد و سرمایه‌داری نیز از حمایت فراوانی برخوردار است.

آنهایی که مدافع بازار بودند، مشکلات را ناشی از مقررات و مداخلات دولتی دانسته‌اند.

احساس فزاینده بی‌عدالتی اقتصادی

این نظرسنجی که در فاصله دسامبر تا فوریه گذشته و میان ۱۲ هزار نفر از مردم ۲۲ کشور توسعه‌یافته و در حال توسعه انجام گرفته است، به این نتیجه می‌رسد که در اغلب کشورها، اکثریت مردم در پیرامون خود شاهد بی‌عدالتی اقتصادی هستند.

در بعضی از کشورها شمار کسانی که چنین عقیده‌ای داشته‌اند خیره‌کننده است: ۹۰درصد در اسپانیا، ۸۰درصد و بیش از آن در فرانسه، کره‌جنوبی و شیلی، و رقمی مشابه نیز در روسیه. این نسبت در ایالات‌متحده حدود دو سوم و در بریتانیا نیز ۶۱درصد بوده است.

فقط غنا، رقم آنهایی که به وجود بی‌عدالتی اقتصادی اعتقاد داشتند، کمتر از ۵۰ درصد بوده است. هرچند باز هم تعدادشان بیش از کسانی بوده که وضعیت را عادلانه می‌دیده‌اند.

نتایج چهار کشور با بقیه متفاوت بوده است. در هند، کنیا، کانادا و استرالیا بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که منافع و فشارهای اقتصادی منصفانه تقسیم شده‌اند.

احساس بی‌عدالتی نسبت به نظرسنجی مشابهی که در سال ۲۰۰۹ انجام گرفته بود رشد کرده است. افزایش آن در مجموع ۳درصد بوده، اما در چند کشور به نحو بسیار چشمگیری بالا رفته است. در اسپانیا این میزان ۲۶درصد و در هند ۱۵درصد بوده است. این افزایش در ایالات‌متحده نیز ۱۳درصد بوده است.

این نظرسنجی توضیحی درباره تغییرات صورت گرفته و تفاوت‌های میان کشورها نمی‌دهد، با این حال دلایل آشکاری برای توضیح آن وجود دارد.

از ۲۰۰۹ به بعد اقتصاد جهانی در حال بازسازی خود پس از "رکود بزرگ" است. اما این بازسازی مسیری بسیار ناهموار دارد. به ویژه در کشورهای توسعه‌یافته که هنوز به شتاب لازم برای رشد مجدد نرسیده‌اند.

احتمالا تحولات بازار کار اسپانیا دلیل اصلی تغییر تلقی مردم این کشور از بی‌عدالتی است. نرخ بیکاری در این کشور از ۱۹درصد به بالای ۲۳درصد رسیده و بیکاری جوانان اسپانیایی نیز از زیر ۴۰درصد به بالاتر از ۵۰درصد جهش کرده است.

توضیح تغییرات ایالات‌متحده به این روشنی نیست چرا که نرخ بیکاری در فاصله دو نظرسنجی پایین آمده است. با این حال این میزان همچنان کمتر از معیارهای گذشته است و بازسازی اقتصادی نیز چندان قوی نبوده است.

احساس بی‌عدالتی اقتصادی در کشورهای معدودی، از جمله ترکیه، آلمان و مکزیک کاهش یافته است.

مدافعان بازار آزاد

به رغم گستردگی احساس بی‌عدالتی اقتصادی، این قابل توجه است که حمایت فراوانی نیز از بازار آزاد سرمایه‌داری وجود دارد؛ چیزی نزدیک به سه چهارم کل پاسخ‌دهندگان.

در هیچ کشوری اکثریت پاسخ‌دهندگان از این ایده که سرمایه‌داری محکوم به فنا است پشتیبانی نکرده‌اند. هر چند در اسپانیا و فرانسه شمار حامیان آن به ۴۰درصد می‌رسیده است.

در هر دوی این کشورها نسبت مدافعان بازار آزاد فارغ از هرگونه مقررات و محدودیت دولتی بسیار پایین بوده است: ۴درصد در فرانسه و ۳درصد در اسپانیا.

از این حیث آمار پایین این دو کشور، به همراه ترکیه امری نامعمول است. جای تعجبی نیست که قوی‌ترین حمایت از بازار آزاد در سنگر مستحکم پرورش ایده‌های بازار به چشم می‌خورد: ایالات متحده.

در مجموع احساس بی‌عدالتی اقتصادی بیشتر شده است اما این ایده که بدیلی برای سرمایه‌داری می‌تواند امور را اصلاح کند حامیان اندکی دارد.

این بررسی توسط بنگاه نظرسنجی بین‌المللی گلوب‌اسکن و پژوهشگران همکار آن در کشورهای گوناگون و به سفارش سرویس جهانی بی‌بی‌سی انجام گرفته است.

مطالب مرتبط