مرور؛ دادگاه بزرگ‌ترین فساد مالی تاریخ ایران

به روز شده:  18:23 گرينويچ - شنبه 07 ژوئيه 2012 - 17 تیر 1391

نخستین جلسه دادگاه رسیدگی به آنچه پرونده "فساد بزرگ مالی" تاریخ ایران خوانده می‌شود، در بهمن سال گذشته برگزار شد.

به دنبال برگزاری ۱۳ جلسه محاکمه، ناصر سراج، قاضی این پرونده، گفته بود که نشست این دادگاه در روز یکشنبه ۱۸ تیر، احتمالا آخرین جلسه رسیدگی به پرونده خواهد بود، اما در پایان جلسه مذکور اعلام کرد که جلسه بعدی هفته بعد برگزار خواهد شد.

به گفته آقای سراج، این پرونده ۳۹ متهم دارد.

متهمان این پرونده گروهی از فعالان اقتصادی و دست‌اندرکاران شبکه بانکی ایران هستند که گفته می‌شود با صدور غیرقانونی اسناد اعتباری (ال‌سی) به ارزش حدود ۳ هزار میلیارد تومان به کسب سود پرداخته‌اند.

بنابر گزارشهای دادگاه، اسناد اعتباری در شعبه بانک صادرات در اهواز صادر شده بود و بخش اعظم آنها پیش از سررسید در شعبه بانک ملی کیش با قیمت پائین تری فروخته شده است.

دادگاه نخست

کلیک اولین جلسه رسیدگی به این پرونده در دادگاهی علنی روز شنبه، ۲۹ بهمن، در شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی تهران برگزار شد.

متهمانی که در دادگاه حاضر شدند

  • مه‌آفرید امیرخسروی، متهم ردیف اول
  • رئیس پیشین شعبه گروه ملی بانک صادرات ایران در اهواز
  • رئیس سابق بانک ملی شعبه کیش
  • معاون حقوقی و املاک شرکت توسعه سرمایه گذاری امیرمنصور آریا
  • معاون تامین منابع و سرمایه گذاری شرکت توسعه سرمایه گذاری امیرمنصور آریا
  • رئیس سابق بانک صادرات شعبه گروه ملی فولاد اهواز
  • مدیر سابق بانک ملی شعبه کیش
  • خزانه‌دار گروه آریا
  • کارمند گروه سرمایه‌گذاری امیرمنصور آریا و مدیر بازرگانی شرکت تجارت گستران منصور
  • کارمند و کارپرداز بخش تأمین منابع مالی گروه سرمایه‌گذاری امیرمنصور آریا
  • مسئول دفتر شرکت گروه ملی، یکی از شرکت‌های وابسته به گروه سرمایه‌گذاری آریا
  • مدیرعامل سابق شرکت تاورس
  • مدیرکل سابق طرح، برنامه‌ریزی و بودجه وزارت راه و ترابری
  • مدیر سابق راه و ترابری شهرستان لارستان و مجری طرح راه‌آهن شیراز-بندرعباس
  • سه نفر از مدیران ارشد پیشین شرکت فولاد فام اسپادانا
  • مدیرعامل سابق شرکت خدمات عمومی فولاد ایران
  • رئیس سابق هیات مدیره شرکت میلاد حدید پارسیان
  • مدیرعامل سابق شرکت میلاد حدید پارسیان
  • مدیرعامل سابق شرکت الیت منطقه آزاد انزلی
  • رئیس سابق هیات مدیره شرکت الیت منطقه آزاد انزلی
  • نایب رئیس سابق شرکت الیت منطقه آزاد انزلی
  • مدیرعامل سابق شرکت آهن و فولاد لوشان
  • مدیرعامل سابق گروه ملی فولاد ایران
  • مدیرعامل سابق صندوق بازنشستگی و حمایت از کارکنان فولاد ایران
  • مدیرعامل شرکت خدمات عمومی فولاد ایران
  • سه مدیر گروه ملی، از شرکت‌های وابسته به گروه سرمایه‌گذاری آریا

رسانه‌های خبری به نقل از عباس جعفری دولت آبادی دادستان عمومی و انقلاب تهران گزارش داده‌اند که کیفرخواست صادرشده علیه متهمان پرونده شامل ۳۳ جلد و بالغ بر ۱۲ هزار صفحه شده است.

این جلسه نزدیک به سه ساعت طول کشید و با نیمه‌تمام ماندن دفاعیات متهم ردیف اول پرونده به پایان رسید.

م.الف، متهم ردیف اول پرونده که رسانه‌های ایران نام او را مه‌آفرید امیرخسروی اعلام کرده‌اند، از سوی نماینده دادستان عمومی و انقلاب تهران به "افسادفی‌الارض از طریق شرکت در اخلال در نظام اقتصادی کشور و تبانی و فساد در شبکه بانکی کشور" متهم شده است.

دادگاه دوم

کلیک دومین جلسه رسیدگی به این پرونده روز یکشنبه، ۲۱ اسفند ماه برگزار شد.

گزارش شد که متهم ردیف اول پرونده به دلیل انصراف وکیلش نتوانسته از خود دفاع کند و نماینده دادستان کیفرخواست متهم ردیف دوم را به دادگاه ارائه کرده است.

متهم ردیف اول پرونده در این جلسه گفت که "طبق ادعای وکیلم، وی به علت کمبود وقت و عدم مطالعه پرونده از پذیرش وکالت من انصراف داده است."

ولی نماینده دادستان گفت که این وکیل "گویا به دوستان خود اعلام کرده است که حق‌الوکاله این پرونده ممکن است حرام باشد و دوست ندارد مال نامشروع وارد زندگیش شود."

دادگاه سوم

کلیک سومین جلسه محاکمه متهمان این پرونده روز شنبه، ۲۷ اسفند برگزار شد.

قاضی پرونده در این جلسه گفت که از طریق مراجع رسمی و بین‌المللی، از جمله پلیس بین‌الملل (اینترپل) برای بازداشت متهمان فراری پرونده اقدام شده است.

با این حال، با گذشت چندین ماه از آغاز رسیدگی به این پرونده، وضعیت محمودرضا خاوری مدیر عامل پیشین بانک ملی ایران و حتی اتهاماتی که علیه او مطرح شده‌، چندان روشن نیست.

یکی از متهمان این پرونده که رئیس سابق بانک ملی شعبه کیش معرفی شده است، در جلسه سوم دادگاه گفت که "تمام ارکان بانک ملی از موضوع باخبر بودند و بارها ما را از خانه به بانک کشاندند تا کار تنزیل ال‌سی (اسناد اعتباری) را انجام دهیم."

دادگاه چهارم

کلیک چهارمین جلسه دادگاه روز سه‌شنبه، هشتم فروردین برگزار شد و در آن، نماینده دادستان، معاون حقوقی و املاک شرکت توسعه سرمایه‌گذاری امیرمنصور آریا را به ایجاد شبکه سازمان‌یافته‌ای برای اختلاس، ارتشاء و کلاهبرداری، مشارکت در پولشویی و جعل و استفاده از اسناد جعلی متهم کرد.

"تمام ارکان بانک ملی از موضوع باخبر بودند "

یکی از متهمان پرونده بزرگ‌ترین فساد مالی تاریخ ایران

هرچند این فرد که به اختصار ب.ب خوانده شد، گفت که بخشی از اتهامات را قبول دارد، اما اتهام "افساد فی‌الارض" را نمی‌پذیرد.

دادگاه پنجم

کلیک در پنجمین جلسه رسیدگی به این پرونده روز یکشنبه، ۲۰ فروردین برگزار شد، مهدی فراهانی، نماینده دادستان گفت که برخی مسئولان دولتی، نمایندگان مجلس و اعضای هیات مدیره چند بانک در ارتباط با این پرونده متهم شده‌اند.

او گفت که افزون بر اعضای هیات‌مدیره بانک ملی و بانک صادرات ایران، "تعدادی نماینده مجلس و مسئولان دولتی" نیز از جمله متهمان پرونده هستند که در "دادگاهی دیگر" محاکمه خواهند شد.

در این جلسه، وکیل مدافع متهم ردیف پنجم پرونده گفت که کیفرخواست علیه متهم "بسیار عجولانه" نوشته شده است و "متهمان اصلی، شناسایی یا بازداشت نشده‌اند."

دادگاه ششم

کلیک جلسه ششم دادگاه روز یکشنبه، ۲۷ فروردین در تهران برگزار شد.

در این جلسه رئیس سابق بانک صادرات شعبه گروه ملی فولاد اهواز که به اختصار س.ک معرفی شده است، گفت که تمام شبکه بانک صادرات از موضوع بازگشایی ال‌سی‌ها باخبر بودند.

مدیر سابق بانک ملی شعبه کیش هم در اشاره‌ای تلویحی به خروج محمودرضا خاوری، مدیرعامل سابق بانک ملی از ایران، گفت: "خاوری طی‌الارض کرده است، اما من به فسادفی‌الارض متهم هستم."

دادگاه هفتم

کلیک در جلسه هفتم دادگاه که روز یکشنبه، سوم اردیبهشت برگزار شد، نماینده دادستان تهران از بازداشت دست‌کم ۴ مدیر ارشد وزارت راه و ترابری و تشکیل پرونده رشاء و ارتشاء برای معاون سابق وزیر اقتصاد و امور دارایی ایران خبر داد.

در این جلسه، کیفرخواست دادستان علیه چهار متهم زن پرونده ارائه شد. سه نفر از این زنان که به اختصار ج.الف، م.ز و ع.ح خوانده شدند، در این جلسه حضور داشتند و گفته شد که به متهم زن چهارم پرونده که به اختصار ش.م معرفی شد، به دلیل بارداری اجازه داده شده است در جلسه دادگاه شرکت نکند.

"۱۵۰ پرونده برای متهمان فساد مالی مفتوح است و برای رئیس سابق سازمان خصوصی‌سازی و معاون سابق وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران، به اتهام رشاء و ارتشاء پرونده تشکیل شده است"

نماینده دادستان

مهدی فراهانی، نماینده دادستان تهران در این نشست گفت که "۱۵۰ پرونده برای متهمان فساد مالی مفتوح است" و از جمله برای غلامرضا حیدری کرد زنگنه که رئیس سابق سازمان خصوصی‌سازی و معاون سابق وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران بوده، به اتهام رشاء و ارتشاء پرونده تشکیل شده است.

دادگاه هشتم

کلیک هشتمین جلسه رسیدگی به این پرونده روز یکشنبه، ۱۰ اردیبهشت، برگزار شد و در آن، نماینده دادستان اعلام کرد که پرونده وزیر سابق راه (حمید بهبهانی) و تعدادی از مدیران سابق این وزارتخانه در دادگاه مفتوح است.

در این جلسه الف.گ، مدیرعامل سابق شرکت تراورس و یکی از متهمان پرونده، از رابطه متهم ردیف اول با وزیر سابق راه خبر داد و گفت که بعد از استیضاح وزیر (وقت) راه، دو درصد از رشوه‌ای را که قرار بود از یک پروژه به او پرداخت شود، کم کرده است.

دادگاه نهم

کلیک در جلسه نهم دادگاه که روز یکشنبه، ۱۷ اردیبهشت برگزار شد، یکی از متهمان که از خویشاوندان یکی از وزرای سابق دولت نهم معرفی شد، گفت که برخلاف کیفرخواست، از نفوذ خود بر این وزیر استفاده‌ای نکرده است و خود او نیز "دنبال گدابازی و دله‌دزدی" نیست.

وکیل او هم گفت که فضای دادگاه اضطراب‌آور است.

او اضافه کرد که "استرس نمی‌گذارد دفاع درستی داشته باشم."

دادگاه دهم

رسیدگی به این پرونده در روز یکشنبه، ۲۴ اردیبهشت، ادامه داشت و کلیک جلسه دهم دادگاه به اتهامات شش نفر دیگر از متهمان رسیدگی شد. این شش نفر در کیفرخواست به شرکت در اخلال نظام اقتصادی، تحصیل مال نامشروع و شرکت در پولشویی عواید حاصل از جرم متهم شدند.

اغلب این متهمان گفتند که امضایشان در اسنادی که به عنوان مدرک جرم ارائه شده‌اند، جعل شده است. یکی از متهمان هم گفت که متهم ردیف اول تعیین‌کننده تمام قیمت‌ها در بازار فولاد ایران بوده است.

همچنین در این جلسه رئیس وقت هیات‌مدیره فولاد فام اسپادانا به عنوان مطلع حاضر شد و گفت که بدون داشتن دیپلم دبیرستان به عنوان رئیس هیات مدیره شرکت مشغول به کار شده است.

دادگاه یازدهم

در جلسه یازدهم دادگاه در روز یکشنبه، ۳۱ اردیبهشت در دو نوبت صبح و عصر به اتهامات هفت نفر از متهمان رسیدگی شد.

نوبت صبح این جلسه که به دلیل ناآرامی‌های مادر یکی از متهمان که مدیرعامل سابق شرکت تجارت گستران منصور معرفی شده است، برای مدتی به تشنج کشیده شد.

این متهم در دفاع از خود گفت که در جریان صدور اسناد اعتباری داخلی نبوده است و برای صدور اسناد اعتباری خارجی نیز چند بار به متهم ردیف اول اعتراض کرده است.

دادگاه دوازدهم

متهم ردیف اول پرونده گفته است که گروهی از مقامات ارشد دولتی ایران از او برای دور زدن تحریم‌ها کمک خواسته بودند و بخشی از فعالیت‌های اقتصادیش بر چنین مبنایی انجام شده است

کلیک دوازدهمین جلسه رسیدگی به این پرونده روز یکشنبه، هفتم خرداد برگزار شد.

در این جلسه متهم ردیف اول پرونده که به "فسادفی‌الارض" متهم شده است، گفت که مقامات عالی کشور در جریان فعالیت‌های او بوده‌اند و اگر آنها در این باره توضیحی ندهند، به افشاگری علیه‌شان دست خواهد زد.

او گفت که گروهی از مقامات ارشد دولتی ایران از او برای دور زدن تحریم‌ها کمک خواسته بودند و بخشی از فعالیت‌های اقتصادیش بر چنین مبنایی انجام شده است.

دادگاه سیزدهم

کلیک جلسه سیزدهم رسیدگی به این پرونده روز یکشنبه، ۲۱ خرداد برگزار شد.

در این جلسه نماینده دادستان بار دیگر انتقاد خود از مسئولان بانک ملی ایران را که حاضر به شکایت از مدیرعامل سابق این بانک نشده‌اند، تکرار کرد و گفت که آنها به تازگی شکایتی را "با اکراه" تنظیم کرده‌اند.

در این جلسه ناصر سراج، قاضی پرونده گفت که محمودرضا خاوری، مدیرعامل سابق بانک ملی ایران پیش از ترک ایران در شهریور سال گذشته درباره ممنوع‌الخروج بودنش استعلام کرده و یکی از معاونان وزیر اطلاعات نیز بلامانع بودن خروج او را اعلام کرده است.

انتشار این گزارش، سبب شد گمانه‌زنی‌هایی درباره اتهامات این مقام ارشد وزارت اطلاعات مطرح شود، ولی آقای سراج یک روز بعد کلیک توضیح داد که این فرد اقدامی برخلاف قانون انجام نداده است و اتهامی علیه او مطرح نیست.

جلسه چهاردهم

در کلیک چهاردهمین جلسه دادگاه که روز یکشنبه، ۱۸ تیر، برگزار شد، نماینده دادستان اعلام کرد که "بانک مرکزی نیز در این پرونده متهم است" و به همین دلیل در گزارش خود، اقدام گروه سرمایه‌گذاری آریا را "اخلال در نظام اقتصادی" نمی‌داند.

در این جلسه ناصر سراج، قاضی دادگاه، گفت که پرونده اصلی دارای ۳۲ متهم بود که به آنها رسیدگی شد و آخرین دفاعیات از متهمان گرفته شد ولی دوباره هفت متهم با کیفرخواست جدید به این پرونده اضافه شد و "مجبور شدیم دادگاه را به تاخیر بیندازیم تا وکلا پرونده را مطالعه کنند."

آقای سراج قبلا گفته بود که جلسه چهاردهم، آخرین جلسه رسیدگی به این پرونده است، ولی بعدا اعلام شد که احتمالا نشست بعدی دادگاه، جلسه آخر خواهد بود.

جلسه پانزدهم و آخر

کلیک آخرین جلسه رسیدگی به این پرونده روز یکشنبه، ۲۵ تیرماه، در تهران برگزار شد و در آن سه نفر از مدیران گروه ملی، یکی از شرکت‌های وابسته به گروه سرمایه‌گذاری آریا، به اتهام مشارکت در اخلال در نظام بانکی و معاونت در اخلال در نظام اقتصادی، محاکمه شدند.

در این جلسه یکی از متهمان از رئیس دادگاه پرسید: چرا زورتان به مدیران ارشد بانکی نمی‌رسد؟

سعید سراج، قاضی رسیدگی‌کننده به پرونده، در پایان این نشست اعلام کرد که پس از ۱۵ جلسه دادگاه و رسیدگی به اتهامات ۳۹ متهم پرونده، احکام آنها به زودی صادر خواهد شد.

احکام نهایی

رسانه‌های ایران روز دوشنبه، نهم مرداد به نقل از غلامحسین محسنی اژه‌ای، سخنگوی قوه قضائیه این کشور گزارش دادند که چهار نفر از متهمان این پرونده کلیک به اعدام محکوم شده‌اند.

آقای محسنی اژه‌ای اضافه کرد: از مجموع ۳۹ متهمی که به اتهامات آنها رسیدگی شد، قاضی دادگاه چهار نفر را به اعدام، دو نفر را به حبس ابد و بقیه متهمان را به تحمل حبس‌های ۲۵ سال، ۲۰ سال، ۱۰ سال و پایین تر محکوم کرده است.

تأیید حکم در دیوان عالی

یکشنبه ۲۹ بهمن ماه ۱۳۹۱ دیوان عالی کشور ایران کلیک اعلام کرد که احکام متهمان پرونده فساد مالی از جمله حکم اعدام چهار متهم تأیید شده است.

همچنین حکم رئیس سابق بانک ملی کیش هم که به حبس ابد محکوم شده بود، در دیوان عالی تأیید شد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.