تصویر بانک مرکزی ایران از تابستان نه چندان بد پارسال

به روز شده:  17:26 گرينويچ - شنبه 15 سپتامبر 2012 - 25 شهریور 1391
ساختمان بانک مرکزی ایران

بانک مرکزی ایران گزارش وضعیت اقتصادی تابستان سال گذشته را منتشر کرده است

بانک مرکزی ایران گزارش وضعیت اقتصادی تابستان سال گذشته را منتشر کرده که نشان می دهد که رشد اقتصادی ایران در تابستان ۳.۴ درصد است.

بنابر این گزارش، در شش ماه اول سال گذشته کمی بیش از ۳۹ میلیارد دلار کالا وارد ایران شده و در مقابل صادرات نفتی و غیرنفتی ایران بیشتر از ۷۵ میلیارد دلار بوده است.

رشد اقتصادی که در سال ۱۳۸۷ به کمتر از یک درصد سقوط کرده بود، در دو سال بعد دوباره رشد پیدا کرد و در سال ۱۳۸۹ به ۵.۸ درصد رسید اما بنابر این گزارش، در نیمه دوم سال رشد اقتصادی دوباره کاهش پیدا کرد و به وضعیت سال ۱۳۸۸ نزدیک شد که به حدود سه درصد رسیده بود.

تصویری که این گزارش از بهار سال ۱۳۹۰ ارائه می دهد وضعیتی به مراتب بهتر از تابستان است چون در بهار رشد اقتصادی ۵.۳ درصد بود اما در تابستان این رقم به ۳.۴ درصد کاهش پیدا کرده است.

رشد اقتصادی معمولا ترکیبی از رشد در بخش های نفت، کشاورزی، صنعت و معدن و خدمات است و گزارش تازه بانک مرکزی نشان می دهد که بخش عمده این کاهش رشد مربوط به صنعت نفت و صنایع و معادن است که رشد بخش نفت در تابستان منفی شده است و رشد اقتصادی صنعت و معدن نیز به حدود یک چهارم کاهش پیدا کرده است.

این گزارش نشان می دهد که تولید نفت ایران که در سال ۱۳۸۶ بالای چهار میلیون بشکه در روز بود پس از سقوط ۵۰۰ هزار بشکه در چهار سال پیش هنوز به وضعیت پیشین برنگشته است.

این گزارش نشان می دهد که تولید نفت در تابستان سال گذشته به اندازه بهار همان سال بود و تولید نفت در حد سه میلیون ۵۰۰ هزار بشکه حفظ شده است و صادرات نفت در حدود دو میلیون بشکه بوده است.

بنابر این گزارش، در شش ماه اول سال گذشته صادرات نفت به حدود ۶۴ میلیارد دلار رسیده است که نسبت به شش ماه اول سال ۱۳۸۹ نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار افزایش نشان می دهد.

"وضعیتی که بانک مرکزی از اقتصاد ایران در بهار سال گذشته ارائه می دهد به مراتب بهتر از تابستان است چون در بهار رشد اقتصادی ۵.۳ درصد بود اما در تابستان این رقم به ۳.۴ درصد کاهش پیدا کرده است."

افزایش قیمت نفت در سال گذشته به حدی بود که برخی گزارش‌ها نشان می دهد درآمد نفت ایران در پایان سال به حدود ۱۲۰ میلیارد دلار رسید که در طول یکصدسال تولید نفت چنین درآمدی در یک سال کم سابقه است.

با آنکه تغییر چندانی در میزان تولید و صادرات نفت در نیمه اول سال گذشته مشاهده نمی شود، اما در نیمه دوم سال به دلیل تصویب تحریم های اتحادیه اروپا علیه صنعت نفت و بانکداری، ایران در صادرات نفت و انتقال درآمدهای نفتی با مشکلات جدی رو به رو بوده است.

گرانی هزینه های تولید

یکی از بخش های مهم گزارش اقتصادی بانک مرکزی مربوط به تشکیل سرمایه ثابت است ولی با آنکه گزارش بانک مرکزی حاکی از افزایش کل سرمایه ثابت است اما ترکیب این سرمایه به عنوان یکی از عوامل مهم تولید مشخص نیست.

بانک مرکزی از سال ۱۳۸۷ وقتی اقتصاد ایران با یک رکود جدی مواجه شد، از انتشار اطلاعات مربوط به ترکیب تشکیل سرمایه ثابت دولتی و خصوصی در بخش ماشین آلات و ساختمان (کشاورزی، نفت، صنعت و معدن و خدمات) خودداری کرده است و در گزارش جدید نیز به جای اطلاعات نقطه چین گذشته است و تنها به آمار کلی بسنده کرده است.

وضعیت بخش صنعت تقریبا ثابت به نظر می رسد، اهمیت این بخش در آن است که در سال‌های گذشته معمولا در باره میزان رشد آن بین دولت و بانک مرکزی اختلاف بوده است و دولت، بانک مرکزی را متهم می کرد که در گزارش‌های خود رشد بخش صنعت را بسیار کم نشان می دهد.

گزارش تازه نشان می دهد تغییر چندانی در تعداد پروانه های بهره برداری واحدهای صنعتی نسبت به مدت مشابه سال قبل‌تر (۱۳۸۹) به چشم نمی خورد اما میزان سرمایه‌گذاری تقریبا دوبرابر شده است. به نظر می رسد یکی از دلایل مهم افزایش میزان سرمایه گذاری با وجود ثابت بودن تعداد واحدها، افزایش هزینه های ایجاد واحدهای تولیدی باشد.

سکوی نفتی

درآمد نفتی ایران در سال گذشته خورشیدی به رقم بی سابقه ۱۲۰میلیارد دلار رسید

بخش ساختمان یکی از موتورهای محرک اقتصاد به حساب می آید که سهم زیادی در تولید ناخالص ملی ایران دارد و رکود در آن به معنی افزایش بیکاری است.

بازار مسکن ایران تا یک سال پیش وضعیت بحرانی داشت و بعد از افزایش شدید قیمت مسکن در سال‌های اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، با رکود مواجه شده و سرمایه گذاری بخش خصوصی در آن منفی بود. اما گزارش تاز نشان می‌دهد که این وضعیت در نیمه اول سال گذشته خورشیدی رشد پیدا کرده ولی نسبت سرمایه گذاری در تابستان به بهار کمتر شده است. این در حالی است که معمولا در زمستان به دلیل تغییرات آب و هوا و سرما، ساخت و ساز کاهش می یابد نه در بهار و تابستان.

با آنکه تعداد پروانه های ساختمانی صادر شده در نیمه اول سال گذشته در تهران و شهرهای بزرگ، رشد پیدا کرده اما در بقیه مناطق شهری ایران تعداد پروانه های ساختمانی صادر شده رشد منفی داشته است.

با وجود کاهش تعداد پروانه های ساختمانی، رشد سرمایه گذاری در بخش ساختمان نیز حاکی از افزایش هزینه های ساخت مسکن است.

سرمایه گذار اصلی بخش مسکن در ایران، بخش خصوصی است و دولت نقش چندانی در تولید مسکن ندارد ولی در سال‌های اخیر بعد از رکود شدید در بخش مسکن دولت سعی کرد تا با اختصاص وام، طرح مسکن مهر را برای خانوارهای کم درآمد اجرا کند و به نظر می رسد بخشی از تحرک فعلی بازار مسکن نیز مربوط به ساخت مسکن مهر است.

نرخ تورم برای مصرف کننده در شهریور ماه ۱۳۹۰ نسبت یک سال قبل آن ۱۸ درصد افزایش پیدا کرده است اما در همان مدت تورم تولیدکننده بیشتر از ۴۰ درصد بوده است. این یعنی تورم در بخش تولید دو برابر تورم در بخش مصرفی بوده است.

این گزارش نشان می دهد که از زمان حذف یارانه ها در زمستان سال ۱۳۸۹ تورم در بخش صنعت که تا آن زمان کمتر از ۱۲ درصد بود یکباره افزایش پیدا کرده و در تابستان سال گذشته به بیشتر از ۷۰ درصد رسیده است.

گزارش بانک مرکزی تنها تا پایان تابستان را در بر می گیرد که نرخ دلار در بازار آزاد حدود ۱۲۴۰ تومان بود و تازه بحران ارزی شروع شده بود. در یک سال گذشته بازار ارز بحران شدیدی را پشت سر گذاشته و اکنون نرخ دلار در بازار آزاد دو برابر شده است و تصویر اقتصادی تابستان امسال هیچ شباهتی به تابستان سال قبل نخواهد داشت.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.