احمدی نژاد با یارانه‌ها خداحافظی می‌کند؟

به روز شده:  16:30 گرينويچ - 16 سپتامبر 2012 - 26 شهریور 1391
احمدی نژاد

بیست و یک ماه بعد از شروع برنامه حذف یارانه ها، دولت محمود احمدی نژاد دیگر آن شوق و ذوق گذشته را برای اجرای این برنامه ندارد و اجرای آن بدون سر و صدا فعلا متوقف شده است.

تیم محمود احمدی نژاد که تا چند ماه پیش به هر مناسبتی بر دولت های گذشته خرده می گرفت که قادر به اجرای این برنامه نبودند ولی گروه فعلی توانسته بزرگترین جراحی اقتصادی را اجرا کنند، اکنون سکوت کرده اند و هیچ نشانه ای از پیگیری این برنامه به چشم نمی خورد.

این سکوت به حدی است که این پرسش پیش آمده که آیا دولت آقای احمدی نژاد تصمیم به متوقف کردن این طرح گرفته است یا آنکه تیم وی فعلا در نظر دارد راه حلی برای گذر از شرایط سخت بین المللی و تحریم ها پیدا کند و آبی بر آتش تورم فزاینده داخلی بریزد، و بعد از آن مرحله دوم این برنامه اجرا شود.

اجرای مرحله دوم در واقع افزایش دوباره قیمت برخی کالاها و خدمات نظیر آب، برق، گاز، بنزین و دیگر مواد سوختی است و دولت آقای احمدی نژاد در حالی به پرداخت یارانه نقدی ادامه می دهد تا بلکه فرصتی فراهم شود و کل این برنامه را یکباره اجرا کند چون معتقد است مرگ یکبار، شیون یکبار.

دولت در سال گذشته بیش از پانزده هزار میلیارد تومان بابت پرداخت یارانه نقدی کسری داشت که با استفاده از منابع بانک مرکزی و بودجه برخی وزارتخانه ها نظیر نفت و نیرو تامین شد.

ولی اکنون مشخص نیست با توقف اجرای مرحله دوم حذف یارانه ها، دولت با چه حجمی از کسری رو به رو خواهد شد.

دولت در اواخر سال گذشته برخلاف شرایط فعلی چنان با ولع به دنبال اجرای مرحله دوم حذف یارانه ها بود که مجلس را نگران کرد و نمایندگان مجلس در اوایل سال با تصویب قانونی سعی کردند جلوی افزایش شدید قیمت ها و اقدام ضربتی دولت را بگیرند.

"در دولت به این جمع بندی رسیدیم که بهتر است قانون در حال حاضر اجرا نشود"

محمدرضا فرزین دبیر ستاد هدفمندی یارانه ها

اما شور و شوق دولت با افزایش قیمت برخی کالاها چون لبنیات و مرغ، تشدید بحران ارزی و تحریم های بین المللی فرو نشست و دولت اکنون بدون آنکه به طور رسمی اعلام کند، اجرای مرحله دوم برنامه حذف یارانه ها را متوقف کرده است.

دلایل دولت برای توقف حذف یارانه ها

محمدرضا فرزین دبیر ستاد طرح "هدفمندی یارانه ها" به روزنامه دنیای اقتصاد چاپ تهران در روز یکشنبه ۲۶ شهریور گفته که به نظر دولت این کار "عملیاتی نیست و فاز دوم را فعلا اجرایی نمی کند."

عمده ترین دلیل دولت این است که مجلس در زمان تصویب لایحه بودجه سالانه با نحوه اجرای این برنامه و بودجه ۱۳۵ هزار میلیارد تومانی آن مخالفت کرد و بودجه اجرای برنامه حذف یارانه ها را نصف کرد و برای همین دولت قادر نیست آن را اجرا کند.

آقای فرزین می گوید همان موقع به عنوان نماینده دولت به نمایندگان پیشنهاد کردم "مجلس اختیاری به دولت دهد که کل فرآیند بعد را به صورت یکجا عملیاتی کند."

مجلس معتقد بود که دوره اجرای برنامه حذف یارانه ها پنج ساله است و دولت نباید به شیوه شوک درمانی این کار را در دو سال تمام کند.

بودجه مصوب مجلس برای حذف یارانه ها در سال جاری ۶۶ هزار میلیارد تومان است که ۴۸ هزار میلیارد تومان آن برای پرداخت یارانه نقدی و ده هزار میلیارد تومان آن برای بخش تولید و بقیه نیز برای بخش بهداشت، درمان و بیمه بیکاری در نظر گرفته شده است.

نگرانی مجلس

نمایندگان مجلس معتقدند که دوره اجرای برنامه حذف یارانه ها پنج ساله است و دولت نباید به شیوه شوک درمانی این کار را دو ساله تمام کند.

آقای فرزین می گوید که اگر می خواستیم بودجه مصوب مجلس را در سال جاری اجرا کنیم باید قیمت انرژی تقریبا به نسبت قیمت های فعلی حداقل دو برابر شود در حالی که با این پول تنها می توانستیم هشت هزار تومان به یارانه های نقدی اضافه کنیم.

در حال حاضر به حدود ۷۲ میلیون ایرانی ماهانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان به عنوان یارانه نقدی پرداخت می شود و دولت معتقد است که بر اساس بودجه مصوب امسال باید قیمت ها را دو برابر می کرد در حالی که با این پول تنها قادر بود هشت هزار تومان به یارانه نقدی اضافه کند.

با این محاسبه، اگر دولت معتقد است که برای نصف بودجه پیشنهادی اش باید قیمت ها را دو برابر می کرد، این پرسش مطرح است که اگر بودجه پیشنهادی ۱۳۵ هزار میلیارد تومانی دولت در مجلس بدون مخالفت تصویب می شد، قیمت ها باید چند برابر می شد و دولت در مقابل می خواست چه مقدار یارانه نقدی به خانوارهای ایرانی بدهد که آنها بتوانند فشار گرانی ناشی از حذف یارانه ها را تحمل کنند؟

سوای دلایلی که دولت اکنون مطرح می کند، بر اساس قانون نمی تواند قانون مصوب مجلس را اجرا نکند مگر این که دوباره آن را به مجلس ببرد و مصوبه تازه ای بگیرد.

با این همه، به نظر می رسد در کنار دلایلی که دولت مطرح می کند مشکلات دیگری نیز باعث توقف طرح شده است، نظیر تشدید تحریم های بین المللی، مشکل فروش نفت و انتقال درآمدهای آن به داخل کشور، بحران ارز و گرانی برخی کالاهای مصرفی.

شواهد نشان می دهد که مجموع این مشکلات اقتصادی دولت را نگران کرده است و در شرایطی که کمتر کسی پیگیر نحوه اجرای برنامه حذف یارانه هاست، دولت سعی دارد با اجرا نکردن قانون بودجه، مشکل را به گردن مجلس بیندازد و بگوید ما همان اول گفتیم این طرح با این بودجه قابل اجرا نیست.

اکنون آقای فرزین که با داشتن چند شغل مهم اقتصادی نظیر سخنگویی برنامه حذف یارانه ها، مدیر عامل صندوق توسعه ملی و عضویت در شورای پول و اعتبار از معتمدان اقتصادی آقای احمدی نژاد است، به صراحت می گوید که در دولت به این "جمع بندی رسیدیم که بهتر است قانون در حال حاضر اجرا نشود."

حدود نه ماه تا پایان دوره ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد باقی است و در چنین شرایطی به نظر می رسد که دولت وی بدش نمی آید با همین پول هایی که به صورت یارانه های نقدی توزیع کرد در خاطرات برخی ایرانی ها باقی بماند تا با خاطراتی نظیر گرانی، تحریم و ...

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.