گره کور اوپک؛ پنج کشور از دوازده عضو می‌خواهند دبیرکل شوند

حق نشر عکس AFP
Image caption اعضای اوپک سال‌هاست بر سر انتخاب دبیرکل اختلاف‌نظر دارند

با اضافه شدن الجزایر به جمع مدعیان دبیرکلی اوپک، هم‌اکنون پنج کشور به دنبال رایزنی برای کسب این سمت هستند.

پیش از این، ایران، عراق، عربستان سعودی و نیجریه نامزدهای خود را برای احراز دبیرکلی اوپک معرفی کرده بودند.

در نشست پیشین اوپک در دسامبر گذشته نیز زمزمه‌هایی از معرفی نامزد الجزایر برای دبیرکلی اوپک شنیده می‌شد، ولی آن کشور درخواست رسمی ارائه نکرد.

پنج نامزد دبیرکلی اوپک برای رسیدن به جواب نهایی، باید دست‌کم یک سال دیگر منتظر بمانند. عبدالله سالم البدری، دبیرکل کنونی اوپک از سال ۲۰۰۷ میلادی در این سمت بوده است. دوره دبیرکلی او رسما در دسامبر سال قبل به پایان رسید، ولی کشورهای عضو تصمیم گرفتند او را برای یک سال دیگر دبیرکل نگه دارند و دوباره در نشست اخیر خود شش ماه دیگر به این دوره اضافه کردند.

به این ترتیب آقای بدری تا ژوئن سال ۲۰۱۵ میلادی همچنان دبیرکل اوپک خواهد ماند.

دبیرکل اوپک شخصا در تصمیم‌گیری‌های اوپک نقشی ندارد، اما زیرمجموعه‌های تحت مدیریتش، فراهم‌کننده مقدمات و زمینه‌ساز این تصمیمات هستند. از جمله گزارش‌های بخش پژوهش اوپک، به عنوان یکی از زیرمجموعه‌های دبیرکل، در ارزیابی‌های هفتگی و ماهانه تحولات بازار نفت و در نهایت، تصمیمات کنفرانس اوپک درباره میزان تولید نفت نقش مهمی ایفا می‌کند.

دبیرکل اوپک می‌تواند با هدایت تحقیقات و مطالعات این بخش، تاثیر قابل توجهی بر تصمیمات اوپک بگذارد.

پس از تاسیس اوپک در سال ۱۹۶۰ میلادی، تمام کشورهای عضو اوپک تا سال ۱۹۸۳ میلادی برای یک دوره دبیرکل این سازمان شدند. اما بعد از آن، اختلاف‌نظرها بر سر انتخاب دبیرکل‌های بعدی آغاز شد.

به دلیل همین اختلافات، در طول ۵۴ سال فعالیت اوپک، فواد روحانی تنها دبیرکل ایرانی آن سازمان بوده است. به جز ایران، کشورهای عربستان، عراق، امارات، قطر، الجزایر و اکوادور هم توانسته‌اند تنها یکبار دبیرکل اوپک شوند.

طبق اساسنامه اوپک، دبیرکل باید با رای موافق تمام اعضا انتخاب شود.

ایران که نزدیک به نیم قرن در انتظار دبیرکلی اوپک بوده است، بارها بر حق خود برای عهده‎داری این سمت تاکید کرده است. گفته می‌شود که چالش‌های سیاسی ایران در عرصه بین‌الملل یکی از دلایل نگرانی اعضای اوپک و مخالفت تعدادی از آنها با دبیرکلی این کشور است و اعضای اوپک بیم آن دارند که مناقشات ایران با کشورهای غربی بر عملکرد دبیرکل ایرانی احتمالی تاثیر بگذارد.

در حاشیه نشست اخیر اوپک، بیژن زنگنه، وزیر نفت ایران، بارها گفت که در شرایط کنونی، بحث انتخاب دبیرکل هنوز مطرح نیست و تا زمان پایان دوره فعالیت عبدالله سالم البدری در این سمت، باید منتظر بود.

او گفت: "ممکن است پیشنهادهایی از طرف کشورهای مختلف ارائه شود که در زمان خود در دستور کار قرار می‌گیرد، اما ما هم نامزد خود را برای این سمت داریم."

با این حال، وزیر نفت ایران گفت که ممکن است در نشست آتی اوپک در ماه نوامبر موضوع انتخاب دبیرکل دوباره بررسی شود و "تا آنموقع تحولات زیادی ممکن است رخ دهد."