دو میلیون و پانصد هزار ایرانی بیکارند

حق نشر عکس MEHR

مرکز آمار ایران ایران گزارش داده که نرخ بیکاری در بهار امسال در ایران ۱۰.۷ درصد بوده است و دو میلیون و ۵۳۰ هزار نفر بیکار بوده اند.

بنابر این گزارش، نرخ بیکاری جوانان بیکار ۱۵ تا ۲۴ سال نزدیک به ۲۵ درصد بوده است و بیشتر از ۵۶۵ هزار نفر مجموع دو میلیون و ٥٣٠ هزار بیکار، جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله بوده‌اند.

از میان بیکاران، یک میلیون و ۷۷۲ هزار نفر مرد و ۷۵۷ هزار نفر زن بوده اند و نرخ بیکاری در مردان ۹ درصد و نرخ بیکاری در میان زنان ۱۹.۴ درصد است. نکته جالب توجه این است که از مجموع ۲۳ میلیون و ۶۳۷ هزار نفر از جمعیت فعال ایران کمتر از چهار میلیون زن هستند و بقیه مرد.

استانهای لرستان با ۲۰.۳ درصد، سمنان با ۱۷.۴ درصد و چهار محال و بختیاری با ۱۶.۹ درصد دارای بیشترین تعداد بیکاران و استانهای مرکزی با ۷.۲ درصد، یزد با ۷.۳ درصد و کرمان با ۷.۴ درصد دارای کمترین تعداد بیکاران بوده اند.

گزارش تازه نشان می دهد که نرخ مشارکت اقتصادی بیشتر از ۳۷ درصد بوده است یعنی از مجموع جمعیت کشور که بیش از ۷۷ میلیون نفر بوده اند، کمی بیشتر از ۳۷ درصد یعنی ۲۳ میلیون و ۶۳۷ هزار نفر از جمعیت در سن کار، از نظر اقتصادی فعال محسوب می شده اند.

این شاخص نشان دهنده آن است که چه تعداد از افراد کشور از نظر اقتصادی فعال هستند که ترکیبی است از شاغلان و بیکاران.

بنابر این، اگر دو میلیون و ۵۳۰ هزار بیکار را از مجموع ۲۳ میلیون و ۶۳۷ هزار جمعیت فعال اقتصادی کم کنیم ۲۱ میلیون و ۱۰۷ هزار ایرانی شاغل هستند.

بیشتر از ۴۷ درصد از این شاغلان در بخش های خدمات، ۳۳ درصد در بخش صنعت و کمتر از ۲۰ درصد در بخش کشاورزی فعالیت می کنند.

کاهش جمعیت فعال اقتصادی

مقایسه نرخ مشارکت اقتصادی بین بهار امسال با بهار سال گذشته نشان می دهد که نرخ مشارکت اقتصادی بیشتر از دو درصد کاهش پیدا کرده است این به معنای آن است که تعدادی از کسانی که در سن کار قرار دارند و خواهان گرفتن شغل بودند، کم شده است.

دلایل مختلفی برای کم شدن نرخ مشارکت اقتصادی وجود دارد، که می توان مهمترین آنها را در بازار کار ایران، گسترش دانشگاهها و مراکز آموزش عالی وکم بودن سطح دستمزدها در مقابل تورم بالا دانست که باعث شده است تا نرخ مشارکت اقتصادی و درخواست برای پیدا کردن شغل کاهش یابد.

حق نشر عکس FARS
Image caption چون دانشجویان جزو جمعیت فعال محسوب نمی شوند پیش بینی می شود با فارغ التحصیل شدن چهار و نیم میلیون دانشجو در سال های آینده جمعیت بیکاران به شدت افزایش پیدا کند

شواهد نشان می دهد که نرخ مشارکت اقتصادی در سال ۱۳۸۴ در بالاترین سطح یعنی ۴۱ درصد بوده است که در اقتصاد ایران کم نظیر است اما پس از آن نرخ مشارکت اقتصادی کاهش پیدا کرده است.

این در حالی است که پیش بینی شده بود جوانانی که بعد از شوک جمعیتی بزرگ دهه ۶۰ متولد شده بودند در یک دهه اخیر وارد بازار کار شوند و نرخ مشارکت اقتصادی افزایش پیدا کند.

آمارهای رسمی حکایت از آن دارد که در فاصله سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸ سالانه نزدیک به یک و نیم میلیون نفر بر تعداد دانشجویان ایران اضافه شده است و دقیقا در این سالها نرخ مشارکت اقتصادی کاهش پیدا کرده است. چون دانشجویان در فهرست جمعیت فعال (مشارکت اقتصادی) قرار نمی گیرند. البته این غیر از کسانی است که کمتر از ۱۰ سال یا بیشتر از ۶۵ سال سن دارند که خود به خود از فهرست جمعیت فعال کنار گذاشته می شوند.

به این ترتیب برخی کارشناسان اقتصادی بر این باورند که ورود جوانان به بازار کار اکنون به تاخیر افتاده است و اگر دولت نتواند سالانه برای بیشتر از یک میلیون نفر شغل ایجاد کند در سالهای آینده با مشکل جدی رو به رو خواهد شد.

البته به عقیده این گروه از کارشناسان اقتصادی، در شرایط موجود با وجود رکود و رشد منفی اقتصادی ایجاد این تعداد شغل غیرممکن است و دولت ایران بدون رشد بالای اقتصادی و مستمر در حد بیشتر از هشت درصد امکان ایجاد این تعداد فرصت شغلی را نخواهد داشت.

هم اکنون نیز نزدیک به نیمی از جمعیت بیکاران را تحصیلکردگان دانشگاهی تشکیل می دهند و برآوردهای نشان می دهد که در آینده نیز این گروه عمده ترین متقاضیان شغل و بیکاران را تشکیل خواهند داد.