نرخ تورم پایین در بریتانیا؛ مایه خوشحالی یا ناراحتی؟

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption کاهش قیمت‌های نفت عامل موثری در کاهش نرخ تورم بوده است

نرخ رسمی تورم در بریتانیا کاهش قابل توجهی یافته و به نیم درصد رسیده است، ولی رسیدن نرخ تورم به زیر یک درصد چه اهمیتی دارد؟

از لحاظ نمادین، افت نرخ تورم مهم است، چون از زمانی که کنترل نرخ بهره به بانک مرکزی انگلیس محول شد، این اولین‌باری است که نرخ تورم از حداقل تعیین‌شده، پایین‌تر رفته است.

البته نرخ تورم در فاصله ماه‌های مه ۲۰۰۸ تا فوریه ۲۰۰۹ و سپس از آغاز سال ۲۰۱۰ تا آوریل ۲۰۱۲ نیز از حداکثر تعیین‌شده (۳ درصد) فراتر رفته بود. در این مدت، نرخ تورم ۳ درصد بود و تنها یک‌بار از ۳ درصد، اندکی پایین‌تر رفت.

زمانی که گوردون براون، وزیر دارایی بریتانیا بود، مقرراتی وضع شد که بر اساس آنها رئیس بانک مرکزی ناچار است که در یک نامه علت تنزل بیش از حد نرخ تورم را توضیح دهد و بگوید که او و همکارانش در بانک مرکزی در نظر دارند که برای مقابله با این وضعیت، چه تدبیری بیندیشند.

از زمان وضع این مقررات، این اولین‌باری خواهد بود که رئیس بانک مرکزی ناچار به نوشتن چنین نامه‌ای خواهد شد.

ولی مساله مهم‌تر این است که آیا تورم کمتر از یک درصد، واقعا خوب است یا بد؟ با توجه به این که طبق دستور بانک مرکزی انگلیس، نرخ تورم نباید یک دهم درصد بیشتر یا کمتر از ۲ درصد باشد، چنین به نظر می‌رسد که رسیدن نرخ تورم به کمتر از یک درصد، اتفاق بدی است.

دلیل اصلی پایین آمدن نرخ تورم، کاهش قیمت مواد غذایی و قیمت‌های مرتبط با نفت است که برای بیشتر مصرف‌کنندگان و اهالی کسب‌وکار تحول خوبی است، چون ما ناچار به خرید این کالاها هستیم و ارزان‌تر تمام شدن آنها سبب می‌شود که پول بیشتری برای خرید داشته باشیم.

پایین آمدن قیمت‌ها به منزله کسر مالیات قابل توجهی است.

فرض بر این است که این موضوع ما را ترغیب خواهد کرد که بیشتر خرج کنیم و در نتیجه، اقتصاد تحرک مثبت بیشتری پیدا می‌کند، از جمله عوارض منفی رکود اقتصادی منطقه یورو جبران خواهد شد.

ولی باید این نکته را هم در نظر داشت که نرخ تورم در کالاهایی که خریدشان اختیاری و غیرضروری است، مانند پوشاک، مبلمان منزل، تسهیلات تفریحی و فرهنگی نیز پایین خواهد آمد.

فشارهای رکود اقتصادی در حوزه یورو، به نفع بریتانیا تمام خواهد شد. این که بانک مرکزی اروپا در واکنش به سقوط قیمت‌ها درصدد تضعیف یورو برآمده است، موجب خواهد شد که بریتانیا برای واردات کالا از شرکای بازرگانی مهم خود در حوزه یورو پول کمتری پرداخت کند.

اینطور که به نظر می‌رسد، برای ماه‌ها نرخ تورم پایین‌تر از حد تعیین‌شده باقی خواهد ماند و اگر همه ما در صدد برآییم که خرید کالاهای غیرضروری را به امید پایین‌تر آمدن نرخ تورم به تاخیر بیندازیم، کاهش تورم می‌تواند به افت فاحش و رکود اقتصادی منجر شود.

بنا بر این اگرچه هیچ احتمالی وجود ندارد که بانک مرکزی انگلیس در آینده نزدیک، در واکنش به نرخ تورم "بیش از حد پایین" با تقویت پولی یا اقدام برای کاهش نرخ بهره، درصدد اتخاذ تدابیری از جمله تزریق پول بیشتری به بازار برآید، لازم است مراقب باشیم که بریتانیا به یک ژاپن دیگر تبدیل نشود و در یک اقتصاد راکد ماندگار گرفتار نشود.