http://www.bbcpersian.com

11:45 گرينويچ - سه شنبه 30 نوامبر 2004

کاوه اميدوار

مخالفت دولت با برداشت مجلس از حساب ارزی

دولت مصوبات جديد مجلس برای برداشت از حساب ذخيره ارزی را خلاف جهت گيری های اقتصادی دانسته و خواستار مخالفت شورای نگهبان با اين مصوبات شده است.

در حاليکه مجلس تصويب کرده است مبالغی از اين حساب به کميته امداد و بسيج تخصيص يابد، به گزارش خبرگزاری دولتی ايران - ايرنا - عبدالله رمضان زاده، سخنگوی دولت، هشدار داده است که "برداشت از حساب ذخيره ارزی تورم زا و بر ضد منافع اقشار آسيب پذير جامعه است و با اين وضعيت حساب ذخيره ارزی در عمل به سمت انحلال پيش می رود."

به گفته آقای رمضان زاده، بانک مرکزی و اقتصاد ملی ما توانايی تبديل اين همه ارز به ريال را ندارد و اين گونه برداشت ها برای مصارف جاری، حجم نقدينگی را افزايش می دهد و به تشديد تورم منجر می شود.
 برداشت از حساب ذخيره ارزی تورم زا و بر ضد منافع اقشار آسيب پذير جامعه است و با اين وضعيت حساب ذخيره ارزی در عمل به سمت انحلال پيش می رود
 
عبدالله رمضان زاده سخنگوی دولت

با رای نمايندگان مجلس يک ميليارد و ۶۰۰ ميليون دلار از حساب ذخيره ارزی به واردات بنزين، حمايت از خانواده های تحت پوشش کميته امداد و خريد اتوبوس گاز سوز حمل و نقل شهری و کمک به بسيج سپاه پاسداران اختصاص می يابد.

نمايندگان مجلس، که با کليات لايحه پيشنهادی دولت شامل برای تخصيص يک ميليارد و ۳۰۰ ميليون دلار برای تامين هزينه واردات بنزين موافقت کرده بودند، در بررسی نهايی تنها بخشی از بودجه درخواستی دولت برای واردات بنزين را پذيرفتند.

بودجه بنزين

بر اساس مصوبه مجلس، تنها ۸۳۵ ميليون به واردات بنزين و بقيه بودجه درخواستی دولت برای حمايت از خانواده های تحت پوشش کميته امداد و خريد اتوبوس و مينی بوس گاز سوز شهری اختصاص داده خواهد شد.

به اين ترتيب، دولت همچنان با کسری منابع مالی برای واردات بنزين مواجه است و به گفته بيژن زنگنه وزير نفت، با کاهش اعتبار مورد نياز، قطعا کشور کمبود بنزين رو برو خواهد شد و دولت مجبور است يک لايحه دو فوريتی را در آينده نزديک تقديم مجلس کند.
بيژن نامدار زنگنه
زنگنه: وقتی پول نداشته باشيم از کجا بايد بنزين وارد کنيم؟

به دليل افزايش بهای نفت خام در بازارهای جهانی، قيمت بنزين وارداتی افزايش يافته و بودجه سالانه يک ميليارد و ۳۰۰ ميليون دلار واردات بنزين در نيمه اول سال جاری به پايان رسيد و دولت برای تامين منابع مالی لايحه جديدی به مجلس فرستاد.

وزارت نفت هشدار داده بود که در صورت عدم موافقت مجلس با بودجه مورد نياز واردات بنزين، در دو ماه باقی مانده از سال پمپ بنزين ها نيمه وقت فعال خواهند بود و عواقب کمبود بنزين به عهده مجلس است اما نمايندگان هشدار دولت را تهديدی تلقی کردند که نبايد به آن توجه کرد.

به عقيده آنان، با کاهش اعتبار مورد در خواست دولت هيچ اتفاقی نمی افتد و شرکت ملی نفت وظيفه دارد بنزين مورد نياز را تامين کند.

بيژن زنگنه وزير نفت در پاسخ نمايندگان گفت "می گويند شرکت ملی نفت موظف است بنزين وارد کند ولی من می گويم وقتی پول نداشته باشيم از کجا بايد بنزين وارد کنيم؟"

تقويت بسيج

بر اساس مصوبه مجلس، معادل حدود ۷۱۰ ميليارد تومان بابت واردات بنزين، ۲۶۶ ميليارد تومان بابت کمک به افزايش مستمری خانواده های تحت پوشش کميته امداد و ۱۴۰ ميليارد تومان نيز بابت خريد اتوبوس و مينی بوس گاز سوز هزينه خواهد شد.

نمايندگان مجلس همچنين به کليات طرح اختصاص ۳۵۰ ميليون دلار از محل حساب ذخيره ارزی برای تجهيز و تقويت گردان های عاشورا و الزهرای بسيج رای دادند.

اين اولين باری است که بخشی از منابع مالی حساب ذخيره ارزی در اختيار يک نيروی نظامی قرار می گيرد.

در طرح نمايندگان مجلس آمده است "به منظور تامين منابع مالی و ارزی و رفع سريع مشکلات درمانی و خدماتی توانبخشی جانبازان و ايثارگران انقلاب اسلامی و تهيه تجهيزات و امکانات مورد نياز گردان های عاشورا و الزهرای بسيج معادل ۳۵۰ ميليون دلار از محل حساب ذخيره ارزی به بسيج اختصاص می يابد."

در صورت تصويب نهايی اين طرح، پايگاه های مقاومت بسيج سپاه پاسداران که همزمان با جنگ هشت ساله ايران و عراق تشکيل شده و بعد از جنگ نيز تشکيلات خود را حفظ کرده، به طرز بی سابقه ای گسترش خواهد يافت.

حميدرضا حاجی بابايی، نماينده همدان گفته است "اختصاص اين بودجه می تواند مشکل جانبازان اعصاب و روان و قطع نخاعی را حل کند."

به گفته آقای حاجی بابايی "ما به دليل اضطرار مصوبه ای تصويب کرديم که مردم بنزين بخرند و مصرف کنند اما اين طرح برای جانبازانی است که جان خود را دادند تا ما امروز بتوانيم بر اين صندلی ها تکيه بزنيم."

مسئوليت بنياد؟

اين در حالی است که تامين خدمات درمانی جانبازان جنگ به عهده بنياد جانبازان است و بسيج سپاه پاسداران در اين زمينه وظيفه سازمانی ندارد.

به گفته آقای حاجی بابايی، هيچ طرحی به اندازه طرح کمک به جانبازان و بسيجيان فوريت ندارد و رقم پيشنهاد شده قابل توجه نيست و صدمه ای به صندوق ذخيره ارزی نمی زند.

اسماعيل گرامی، نماينده بجنورد، در مخالفت با اين طرح گفته است "احترام بسيج به جای خود اما هدف از تاسيس حساب ذخيره ارزی کمک به بودجه دولت هنگام نوسانات قيمت جهانی نفت و کمک به سرمايه گذاران برای راه اندازی طرح های صنعتی است."
تصميم مجلس به اختصاص مبالغی از حساب ذخيره ارزی برای حمايت از مجروحان جنگ در حالی صورت می گيرد که منابع مالی وسيع بنياد مستعضعفان و جانبازان به اين منظور اختصاص دارد

حساب ذخيره ارزی در برنامه سوم توسعه ايجاد شده و درآ‌مدهای نفتی افزون بر پيش ‌بينی‌های بودجه در اين حساب نگهداری می شود و دولت در صورت کاهش درآمدهای نفتی، می تواند برای جبران کسری بودجه از اين حساب استفاده کند.

در قانون برنامه سوم توسعه پيش بينی شده است نيمی از بودجه صرف کسری بودجه ناشی از کاهش قيمت نفت و نيمی ديگر در اختيار سرمايه گذاران بخشی خصوصی قرار بگيرد.

بر اساس آخرين گزارش ها، حدود ۵/۴ ميليارد دلار از حساب ذخيره ارزی برای ايجاد و توسعه يک هزار طرح صنعتی به تصويب رسيده اما تنها نيمی از آن پرداخت شده است.

در سال های گذشته، دولت برای تامين منابع مالی واردات بنزين چند بار از اين حساب استفاده کرده ولی با تشکيل مجلس هفتم، علاوه بر دولت، نهادهای ديگری نيز برنامه هايی را برای استفاده از حساب ذخيره ارزی ارايه داده اند.

برداشت از حساب ارزی

يک هفته پيش نيز نمايندگان مجلس ۹۰۰ ميليون دلار از منابع مالی اين حساب را برای جبران خسارت های ناشی از خشکسالی اختصاص دادند.

اکنون بخشی از منابع مالی اين حساب به کميته امداد و بخشی ديگر به بسيج سپاه پاسداران اختصاص يافته است و شهرداری تهران نيز برنامه های را برای استفاده از اين حساب ارايه کرده است.
حساب ذخيره ارزی در برنامه سوم توسعه ايجاد شده و درآ‌مدهای نفتی افزون بر پيش ‌بينی‌های بودجه در اين حساب نگهداری می شود و دولت در صورت کاهش درآمدهای نفتی می تواند برای جبران کسری بودجه از اين حساب استفاده کند

بر اساس گزارش ها، چند طرح ديگر برای استفاده از حساب ذخيره ارزی در نوبت قرار دارد و به گفته ايرج نديمی، مخبر کميسيون اقتصادی، با اين رويه مجلس، چيزی در حساب ذخيره ارزی باقی نخواهد ماند.

آقای نديمی می گويد "بر اساس قانون برنامه چهارم توسعه برداشت از حساب ذخيره ارزی از ابتدای سال آينده ممنوع خواهد بود و دولت تنها در صورت کاهش درآمدهای نفتی می تواند از اين حساب استفاده کند ولی به نظر می رسد مجلس برای اين که با اين محدويت مواجه نشود در صدد جارو کردن حساب ذخيره ارزی است."

منابع حساب ذخيره ارزی در ابتدای سال جاری حدود ۸ ميليارد دلار بوده و پيش بينی می شود با افزايش قيمت نفت امسال نيز حدود ۱۰ ميليارد دلار به اين حساب واريز شود.

به گفته آقای نديمی، اين نوع برداشت از حساب ذخيره ارزی سياسی است نه اقتصادی و اين کار به ضرر عامه مردم است هر چند به نفع يک گروه باشد.

به عقيده کارشناسان، تزريق اين حجم ارز و تبديل آن به ريال فشاری مضاعف را بر اقتصاد ايران وارد می کند که يک دوره سخت را برای جلوگيری از کاهش ارزش ريال و تورم پشت سر گذاشته و ادامه اين روند ممکن است برنامه های اجرا شده را بی اثر کند.