BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 14:33 گرينويچ - شنبه 02 ژوئيه 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
احمدی نژاد برنامه ای برای مازاد درآمدهای ارزی ارايه نداده است
 

 
 
محمد خاتمی و محمود احمدی نژاد (چپ)
در آمد بی سابقه نفت دولت آينده ايران را در معرض يک فرصت تاريخی قرار داده تا با اين پشتوانه قدرتمند بدون دل نگرانی به اجرای برنامه های خود بپردازد

محمد خاتمی، رئيس جمهور ايران، بعد از هشت سال در حالی سکان هدايت دولت را به محمود احمدی نژاد می سپارد که درآمد نفتی به بالاترين حد خود رسيده است.

در آمد بی سابقه نفت دولت آينده ايران را در معرض يک فرصت تاريخی قرار داده تا با اين پشتوانه قدرتمند که کمتر دولتی از آن بهره مند بوده است، بدون دل نگرانی به اجرای برنامه های خود بپردازد.

اما رئيس جمهور جديد هنوز برنامه ای برای رسيدن به آنچه گسترش عدالت، مبارزه با فقر، فساد و تبعيض خوانده،‌ ارائه نکرده است و اين نگرانی وجود دارد که اين مازاد درآمد صرف نيازهای روزمره شود.

به خصوص اين که شهردار سابق تهران از نظر فکری با نمايندگان محافظه کار مجلس نزديک بوده و به برنامه های آنها که بيشتر به نيازهای جاری متمرکز شده، توجه نشان داده است.

اين گروه از نمايندگان اصولگرا که در مجلس اکثريت دارند، با طرح تثبيت قيمت ها بخشی از برنامه چند ساله دولت برای حذف يارانه ها را بی ثمر گذاشته و با تصويب طرحی مانع اجرای دو قراردادی بزرگ سرمايه گذاری خارجی شده اند.

تصوب طرح الزام دولت به کسب مجوز از مجلس برای گسترش شبکه تلفن همراه و همکاری در فرودگاه تازه ساز امام خمينی، مانع همکاری شرکت های ترک سل و تاو در ايران شده و سرمايه گذاران خارجی را به ترديد انداخته است.

بشکه های نفت
قيمت های بالای نفت در چند سال گذشته به ثبات نيم بند اقتصادی ايران ياری رسانده و کمبودها و نقايص کمتر به چشم آمده است

قلک دولت

قيمت های بالای نفت در چند سال گذشته به ثبات نيم بند اقتصادی ايران ياری رسانده و کمبودها و نقايص کمتر به چشم آمده است و ادامه اين وضعيت برای اقتصاد شکننده ايران که از مشکلاتی نظير تورم بالا، بيکاری فزاينده و فقر گسترده رنج می برد، می تواند بسيار خطرناک باشد.

درآمدهای نفتی در سال جاری به بيش از ۴۰ ميليارد دلار رسيده و با احتساب درآمدهای غير نفتی پيش بينی می شود درآمد ارزی امسال به ۵۰ ميليارد دلار برسد.

برای حداقل نيمی از اين درآمد برنامه ای وجود ندارد و بر اساس قانونی که پنج سال پيش به تصويب رسيده، اضافه درآمد نفت به حسابی ذخيره ارزی واريز می شود.

اما دولت نشان داده که قدرت خويشتنداری ندارد و هر گاه با کمبود منابع مواجه شده، اين قلک را شکسته است و بر خلاف آنچه در اساسنامه تشکيل حساب ذخيره ارزی آمده، بخش عمده ای از منابع اين حساب را برداشت کرده است.

در اساسنامه تشکيل حساب ذخيره ارزی پيش بينی شده است که در صورت کاهش قيمت نفت و کسری بودجه ناشی از درآمدهای نفتی، دولت می تواند کسری بودجه خود را از محل اين حساب تامين کند.

در قانون پيش بينی شده که نيمی از اين منابع بايد برای تقويت زير ساخت های اقتصادی در اختيار بخش خصوصی قرار گيرد.

با وجود آن که درآمدهای نفتی دولت جمهوری اسلامی در چند سال گذشته هيچگاه کسری نداشته، دولت آقای خاتمی هر از چندگاهی برای رفع مشکلات اقتصادی و عمدتا روزمره از اين حساب استفاده کرده است.

تاسیسات نفتی
پيش بينی می شود در سال جاری حدود ۲۰ ميليارد دلار به منابع حساب ذخيره ارزی اضافه شود که بيش از کل منابعی است که چهار سال گذشته به اين حساب واريز شده است

سهم بخش خصوصی از اين حساب نيز حدود شش ميليارد دلار بوده است.

پيش بينی می شود در سال جاری حدود ۲۰ ميليارد دلار به منابع حساب ذخيره ارزی اضافه شود که بيش از کل منابعی است که چهار سال گذشته به اين حساب واريز شده است.

درآمدهای نفتی در بودجه سالانه ۱۴ ميليارد و ۱۰۰ ميليون دلار است و پيش بينی شده دولت نزديک به هشت ميليارد دلار نيز از حساب ذخيره ارزی استفاده کند.

بودجه سالانه تنها نيمی از منابع مالی مورد نياز برای واردات بنزين را در بر می گيرد و با افزايش مصرف و رشد قيمت جهانی اين ماده مصرفی پيش بينی می شود برای شش ماه دوم سال حداقل دو ميليارد دلار ديگر از درآمدهای مازاد به واردات بنزين اختصاص يابد.

مخاطرات آينده

در کنار اين روزهای خوش، بی ثباتی و نوسان شديد درآمدهای نفتی تهديدی برای ثبات اقتصادی ايران است و تجربه دو دهه گذشته نشان داده که کاهش درآمدهای نفتی تا چه اندازه می تواند مخاطره آميز باشد.

در طول سه دهه گذشته بارها دولت ناچار شده برای مقابله با کاهش قيمت نفت و جلوگيری از کسری بودجه از برنامه های خود عقب نشينی کند و از خير اجرای بخشی عمده ای از برنامه ها بگذرد.

کاهش عمران
ساختمان سازی در تهران
هر ساله به دليل مشکلات اقتصادی از سهم بودجه های عمرانی کشور کاسته شده و اين سهم اکنون به کمتر از ۲۰ درصد رسيده است

با اين حال، بهمن آرمان، اقتصاددان ايرانی، به خبرگزاری دولتی ايران گفته است: "شرايط خوبی فراهم شده و دولت در شرايط مناسبی قرار گفته است که می تواند جهش اقتصاد بزرگی را عملی و ايران را از مدار توسعه نيافتگی خارج کند."

تحقق رويايی به اين عظمت از يک سيستم دولتی ناکارآمد که بر ۸۰ درصد اقتصاد ايران سيطره دارد و دولتی تازه کار که برنامه ای مشخص برای اقتصاد ندارد، کمی خوشبينانه به نظر می رسد.

اما گام برداشتن به سوی حل مشکلات، حداقل کاری است که می توان از دولت آينده انتظار داشت که نيمه مرداد سکان هدايت کشور را بر عهده می گيرد.

در عين حال نبايد از نظر دور داشت که هر ساله به دليل مشکلات اقتصادی از سهم بودجه های عمرانی کشور کاسته شده و اين سهم اکنون به کمتر از ۲۰ درصد رسيده است در حالی که به گفته آقای آرمان اين نسبت يک سال پيش از انقلاب ۵۰ درصد بوده است.

نسبت سرمايه گذاری به توليد ناخالص داخلی ايران نيز حدود ۱۶ درصد است که به گفته آقای آرمان، برای دستيابی به توسعه پايدار بايد اين نسبت دست کم به دو برابر افزايش يابد.

ميراث کم دوام

برخی اقتصاددانان ايرانی معتقدند دولت بايد از اين اندوخته ارزی در بخش های زيربنايی صنعت نفت استفاده کند که موتور محرک اقتصاد ايران است.

به عقيده اين گروه از کارشناسان، محدوديت های موجود در بخش سرمايه گذاری خارجی، باعث شده تا سرمايه گذاران طراز اول دنيا تمايلی به سرمايه گذاری در ايران نداشته باشند. بنابراين استفاده از منابع داخلی بهترين کاری است که دولت می تواند انجام دهد.

با اختصاص مازاد درآمدهای ارزی هم عمده نيازهای سرمايه ای صنعت نفت تامين می شود و هم برای خيل عظيم بيکاران که تهديدی برای آينده به حساب می آيند، اشتغال ايجاد می شود

ترديدی وجود ندارد که مديريت درآمدهای مازاد نفتی کاری پيچيده و دشوار است و استفاده نابجا از آن می تواند پيامدهای ناگواری به همراه داشته باشد.

در عين حال بايد توجه داشت که نظرات رئيس جمهور جديد با نمايندگان مجلس همخوان است و دو طرف با هماهنگی می توانند از اين منبع مالی به دلخواه برداشت کنند.

به عقيده کارشناسان برای جلوگيری از بروز چنين پيشامدی، فعلا بايد سازوکارهای سختگيرانه تری برای استفاده از اين حساب وضع شود تا امکان بهره برداری خودسرانه از اين حساب محدودتر شود و بعد بتوان با برنامه ريزی دقيق و سنجيده از اين سرمايه برای بهبود زيرساخت های اقتصاد کشور بهره گرفت.

محمد خاتمی و محمود احمدی نژاد (چپ)


 
 
66ششمين رييس جمهور
ديدگاه های محمود احمدی نژاد درباره جامعه، سياست داخلی و خارجی و اقتصاد
 
 
66فرصتها و تهديدها
تورم، فقر و بيکاری، پاشنه آشيل دولت اصولگرايان
 
 
66سرگيجه بورس
بازار سرمايه ايران منتظر روشن شدن برنامه اقتصادی دولت جديد
 
 
66اکتشاف طلای سياه
موانع اقتصادی و سياسی برای سرمايه گذاران نفتی در ايران
 
 
66کارنامه دولت اصلاحات
آمار دستاوردها و شکستهای اقتصادی محمد خاتمی
 
 
مطالب مرتبط
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران