BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 18:10 گرينويچ - پنج شنبه 04 اوت 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
جاده ناهموار سياست برای 'خطرزا ترين وزارتخانه'
 

 
 
وزیر سابق و فعالیتهای ترابری ایران
در چهار سال گذشته ۴۸۱ کيلومتر آزاد راه ساخته شد که از مجموع آزاد راه های احداث شده در سالهای پيش از انقلاب ۱۹۷۹ افزون تر است

سقوط سالانه يک فروند هواپيمای مسافربری، کشته شدن سالانه ۲۶ هزار نفر در تصادفهای جاده ای و برخورد گهگاه قطارها خاطرات تلخی بود که مردم ايران اميدوار بودند در سايه اصلاحات اقتصادی موعود محمد خاتمی کمرنگ شود ولی سايه سنگين سياست بر وزارت راه و ترابری اجازه تحقق چنين خواسته ای را به او نداد.

آقای خاتمی در شرايطی در انتخابات سال ۱۳۷۶ خورشيدی پيروز شد که سطح مناسبات سياسی جمهوری اسلامی و کشور های اروپايی در پی فراخوانی سفرای اين کشورها به شدت کاهش يافته بود.

بر اين اساس کارکرد تحريم آمريکا عليه تجارت هواپيماهای دست اول با ايران بسيار بالا بود، به طوری که طی دوره اول رياست جمهوری او در حوزه ناوگان فرسوده حمل ونقل ايران تنها به بازسازی و تکميل چند طرح کوچک در بخش راه آهن اکتفا شد.

بدين ترتيب عمده تلاش دولت برای بهبود عملکرد آنچه کارشناسان خطرزا ترين وزارتخانه ايران خوانده اند، به دوردوم رياست جمهوری آقای خاتمی موکول شد، دوره ای که ديگر محمود حجتی صندلی وزارت راه وترابری را به محمد دادمان سپرده بود.

وزير قربانی شد

فرودگاه امام خمينی
دولت آقای خاتمی در طول تعطيلی فرودگاه امام خمينی ۱۴ ميليارد تومان هزينه دستمزد نيروی انسانی و نگهداری پرداخت

هر چند در اين دوره حرکتهای جدی برای ترميم ناوگان حمل ونقل ايران آغاز شد، ولی کم توجهی به اصلاح ساختار فرسوده هواپيمايی جمهوری اسلامی که در شرايط تحريم آمريکا چندان نمود پيدا نکرد، سبب شد تا دومين وزير راه وترابری آقای خاتمی، در ارديبهشت ۱۳۸۰ بر اثر سقوط هواپيما جانش را از دست بدهد.

از نيمه اول سال ۱۳۸۰ خورشيدی تا مهرماه سال گذشته وقوع سه سانحه هوايی، عزل سه رييس در شرکت فرودگاههای ايران، برخورد پر تلفات کاميون حامل سوخت با اتوبوس در جاده بم_زاهدان، حادثه انفجار مهيب قطار در شرق ايران و افتتاح پر انتقاد فرودگاه امام خمينی موجب شد تا دوره وزارت سومين وزير راه و ترابری دولت آقای خاتمی يعنی احمد خرم نيز با کسب رای عدم اعتماد مجلس هفتم به سرعت به سر آيد.

چهارمين وزير پيشنهادی محمد خاتمی هم مورد اعتماد نمايندگان محافظه کار پارلمان جمهوری اسلامی واقع نشد تا محمد رحمتی که مدير يک نهاد فرهنگی در ايران بود، به واسطه گرايش های محافظه کارانه شديد خود، آخرين وزير راه وترابری دولت آقای خاتمی شود.

موتورهای تازه نفس

با وجود سهم ۹۰ درصدی حمل ونقل جاده ای در مسافرتهای ايرانيان، بازسازی ناوگان حمل ونقل جاده ای ايران که در ۲۰ سال گذشته بسيار فرسوده شده و بيشترين آمار مرگ و ميرها را به خود اختصاص داده بود، از سال ۱۳۷۹ خورشيدی آغاز شد.

محمد دادمان
محمد دادمان، يکی از وزرای راه و ترابری دولت آقای خاتمی در سانحه هوايی جان باخت

درهمين سال ۵۰۵ دستگاه اتوبوس نو به شبکه حمل ونقل جاده ای اضافه شد و با خريد چهار هزار و ۵۰۹ دستگاه در طول هشت سال گذشته متوسط سن ناوگان مسافری جاده ای ايران دوازده و شش دهم سال جوانتر شد. نوسازی ناوگان باری اين کشور نيز با تاخيری شش ساله از سال ۱۳۸۲ خورشيدی و با افزودن پنج هزار کاميون شروع شد.

در حوزه جاده ای اگر چه پيشرفت کار در آزاد راه قزوين، رشت و اصفهان قابل توجه بود ولی در پروژه احداث آزاد راه تهران_ شمال که پر رفت و آمد ترين مسير جاده ای ايران است، تغيير محسوسی اتفاق نيفتاد.

با اين حال در چهار سال گذشته ۴۸۱ کيلومتر آزاد راه ساخته شد که از مجموع آزاد راه های احداث شده در سالهای پيش از انقلاب ۱۹۷۹ افزون تر است. تا پيش از سال ۱۳۸۰ خورشيدی نيز تنها ۷۶۰ کيلومتر آزاد راه در ايران ساخته شده بود.

به اعتقاد کارشناسان مهمترين موفقيت دولت آقای خاتمی در اين بخش کاهش دوره ساخت آزاد راه ها از ده سال به چهار سال بوده است.

تحريم و هواپيمای دست دوم

در شرايطی که سهم مسافرت های هوايی در سفرهای ايرانی ها به زحمت به دو درصد می رسد، افزايش قابل ملاحظه سوانح هوايی طی هشت سال گذشته اين بخش را به پر انتقاد ترين حوزه کاری وزارت راه و ترابری بدل کرد.

البته وزرای آقای خاتمی همواره برای گريز از انتقادهای عمومی در اين مورد، تحريم ناوگان هواپيمايی ايران از سوی آمريکا را علت اصلی تاخير در نوسازی اين بخش عنوان می کردند ولی اعتراض مجلس ششم به خريد شش فروند هواپيمای دست دوم از ترکيه و يک فروند از امارات نشان داد که سيستم خريدهای وزارت راه و ترابری جمهوری اسلامی چندان هم کم اشکال نيست و برخی سوء استفاده ها همچنان رواج دارد.

اتوبوس ايرانی
دولت آقای خاتمی چهار هزار و ۵۰۹ دستگاه اتوبوس به ناوگان جاده ای ايران افزود و ميانگين سن آن را بيش از دوازده سال کاهش داد

در همين شرايط در سال های پايانی دولت آقای خاتمی ۲۲ فروند هواپيمای ديگر به ناوگان هوايی ايران افزوده شد تا مجموع هواپيماهای شرکتهای هواپيمايی ايران به ۸۵ فروند برسد.

با اين وجود تاسيس فرودگاه های فاقد توجيه اقتصادی که به اصرار نمايندگان شهرهای کوچک ايران در پارلمان صورت می گيرد در هشت سال گذشته نيز بدون ساماندهی مشخصی ادامه يافت.

گرانی بليت هواپيما

همچنين به اعتقاد کارشناسان يکی از مسايلی که به سبب افزايش اعتراضهای مردمی به فراموشی سپرده شد، اصلاح نظام قيمت گذاری بليت سفرهای هوايی بود.

برخی کارشناسان بر اين باورند که ادامه حمايتهای يارانه ای دولت از شرکتهای هواپيمايی به ورشکستگی اين شرکتها منجر خواهد شد.

هر چند بر پايه اين تحليل شرکتهای هواپيمايی سعی کردند قيمت بليتهای خود را از سال ۱۳۸۳ سالانه حدود ۳۵ درصد افزايش دهند، اما سطح نازل ارايه خدمات از سوی اين شرکتها موجب اعتراض گسترده مردم شد و در نهايت اين طرح که به موازات واقعی کردن قيمت سوخت هواپيماها در حال انجام بود، به فراموشی سپرده شد.

دو سال زودتر از موعد
پروژه راه آهن هزار کيلومتری مشهد_بافق که مسير ترانزيتی دو شهر شرقی ايران را ۸۰۰ کيلومتر کوتاه تر کرد با هزينه ۴۰۰ ميليارد تومان و دو سال زودتر از موعد به پايان رسيد

مردم بر اين باور بودند که طرح دولت تنها با هدف تحميل هزينه مديريت ضعيف شرکتهای هواپيمايی و ناتوانی ديپلماسی خارجی کشور در شکست تحريم آمريکا به جامعه اجرا می شود و از اين نظر بر ضد منافع عمومی است و امکان استفاده ضروری اقشار کم درآمد را از امکان سفر سريع هوايی محروم خواهد کرد.

اشاره آنها به ضعف ديپلماسی جمهوری اسلامی پس از آن تقويت شد که با وجود توافق صورت گرفته در جريان سفر آقای خاتمی به فرانسه، فروش هواپيمای ايرباس به ايران هيچ گاه تحقق نيافت.

هزينه چهارده ميلياردی

ناکامی بزرگ تر دولت خاتمی در حوزه حمل و نقل هوايی زمانی رخ داد که افتتاح بزرگترين فرودگاه خاورميانه در تهران با دخالت نيروهای نظامی و به بهانه کمبود امنيت اين فرودگاه لغو شد و دولت در طول مدت تعطيلی اجباری آن فقط در بخش دستمزد نيروی انسانی و نگهداری فرودگاه امام خمينی ۱۴ ميليارد تومان هزينه کرد.

اگر چه محمد خاتمی" برخورد های ناپخته" را عامل اصلی ناکامی دولت خود در افتتاح به موقع فرودگاه امام خمينی اعلام کرد، اما احمد خرم، وزير وقت راه و ترابری، حذف شرکتهای متعلق به برخی نهادهای نظامی از واگذاری امور خدماتی فرودگاه را علت اصلی توقف بهره برداری از اين فرودگاه عنوان می کرد.

اظهارت آقای خرم زمانی واقعی تر به نظر رسيد که پس از اخراج شرکت ترکيه ای تاو از انجام خدمات فرودگاه امام خمينی اين فرودگاه در ماه های پايانی رياست جمهوری آقای خاتمی آرام و بی سر و صدا آغاز به کار کرد.

هواپیمای ایرانی
مقامات ايرانی تحريمهای آمریکا را عامل مهمی پير ماندن ناوگان هوایی کشور می دانند

به اعتقاد کارشناسان فرودگاه امام خمينی ۳۰۰ ميليارد تومان ارزش دارد و توان حمل و نقل آن بيش از ۵ ميليون مسافر و ۱۲۰ هزار تن بار در سال است.

عمليات ساخت اين فرود گاه از ۳۰ سال پيش شروع شده بود ولی وقوع جنگ هشت ساله عراق عليه ايران پيگيری ادامه ساخت آن را تا سال ۱۳۷۴ به تاخير انداخت. بنابراين دولت آقای خاتمی سهم عمده ای در تکميل آن داشت.

موفقيت روی ريل

موفقيت تاريخی وزارت راه و ترابری جمهوری اسلامی در هشت سال گذشته در بخش راه آهن اتفاق افتاد. پروژه راه آهن هزار کيلومتری مشهد_بافق که مسير ترانزيتی دو شهر شرقی ايران را ۸۰۰ کيلومتر کوتاه تر کرد با هزينه ۴۰۰ ميليارد تومان و دو سال زودتر از موعد به پايان رسيد.

کارشناسان بر اين باورند که احداث اين راه آهن به واسطه اين که نزديک ترين راه برای دسترسی کشورهای آسيای ميانه به آبهای آزاد است، در افزايش درآمد های ترانزيتی ايران نقش قابل توجهی خواهد داشت.

طی دو دوره رياست جمهوری آقای خاتمی پس از وزارت نفت و نيرو، وزارت راه وترابری بيشترين سهم را از بودجه های عمرانی تامين شده از محل درآمدهای نفتی داشته است. به همين نسبت هم ملاحظات سياسی بر آن سنگين بوده و موانع اجرايی حاصل از اين رويکرد جاده های بسياری را نساخته باقی گذاشته است.

وزیر راه  و فعالیتهای ترابری ایران

 
 
66سياسی
استيضاح وزير راه؛ چشم اندازها و پيامدها
 
 
66سه دهه رویا
بازگشايی بزرگترين فرودگاه ايران در ميان هشدار بريتانيا و کانادا
 
 
66از دیگر رسانه ها
' بيگانه هراسی محافظه کاران ايران سرمايه گذاران خارجی را دلسرد می کند '
 
 
66خاتمی و خودرو
صنعت خودروسازی ايران: پرشتاب، تجدد طلب و رقابت گريز
 
 
66هوانوردی
ايران 5 فروند هواپيمای توپولف از روسيه خريداری کرده است
 
 
مطالب مرتبط
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران