جنجال در جلسه شورای پول و اعتبار در ایران

نمایی از بانک مرکزی ایران حق نشر عکس BBC World Service
Image caption نمایی از بانک مرکزی ایران. ریاست شورای پول و اعتبار در ایران با رئیس کل بانک مرکزی است

رسانه های ایران می گویند که جلسه شورای پول و اعتبار در این کشور بر سر افزایش نرخ سود بانکی در ایران به جنجال کشیده شده است.

بر اساس گزارش خبرگزاری های ایران، در جریان برگزاری جلسه شورای و پول و اعتبار ابتدا افزایش نرخ سود بانکی مورد تصویب قرار گرفته و این موضوع از طریق خبرگزاری ها اعلام شد.

ساعاتی پس از اعلام تصویب این طرح برخی از اعضای شورا به مخالفت ها با این مصوبه ادامه دادند به شکلی که مصوبه افزایش نرخ سود بانکی از سوی اعضای شورا پس گرفته و لغو شد.

شورای پول و اعتبار یکی از نهادهای عمده سیاستگذاری پولی و مالی در ایران محسوب می شود که ریاست آن با رئیس کل بانک مرکزی این کشور است.

برنامه ناکام رئیس کل

محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، روز سه شنبه ۲۶ مهر، ساعاتی پیش آغاز جلسه شورای پول و اعتبار در گفت و گو با خبرنگاران اعلام کرده بود که قصد دارد افزایش نرخ سود بانکی را در شورا مطرح کند.

آقای بهمنی گفته بود که "نرخ سود بانکی باید با نرخ تورم همخوانی داشته باشد در غیر این صورت نقدینگی یک روز از بازار ارز یک روز از بازار سکه و یک روز از بازارهای دیگر سر در می آورد."

رئیس کل بانک مرکزی پیش از این هم موضوع افزایش نرخ سود بانکی را در شورای پول و اعتبار مطرح کرده بود که در تصویب آن ناکام ماند.

آقای بهمنی به طور تلویحی یکی از دلایل افزایش نرخ ارز در ایران را پایین بودن نرخ سود بانکی عنوان کرده بود و گفته بود که برخلاف سیاست هایی که بانک مرکزی برای کاهش نرخ ارز در پیش گرفته "انتظاراتم از کاهش نرخ ارز برآورده نشده است."

جلسه طولانی شورای پول و اعتبار

رسانه های ایران مدت زمان جلسه روز گذشته شورای پول و اعتبار را کم سابقه خوانده اند و ایسنا، خبرگزاری دانشجویان ایران گفته که این نشست ۶ ساعت به طول انجامیده است.

حق نشر عکس isna
Image caption محمود بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی، بر خلاف رویه رئیس جمهور مدافع افزایش نرخ سود سپرده های بانکی است

در جریان این جلسه ابتدا اعلام شد که اعضای شورا پس از ماه ها بحث و جدل های کارشناسی درباره افزایش نرخ سود سپرده های بانکی متقاعد شده اند و این موضوع را تصویب کردند.

بر اساس مصوبه شورا، نرخ سود بانکی ۲.۵ درصد افزایش می یافت اما ساعاتی پس از انتشار این خبر، در حالی که جلسه شورا هنوز ادامه داشت، این مصوبه لغو شد.

ایسنا، خبرگزاری دانشجویان ایران می گوید که رئیس کل بانک مرکزی بر افزایش نرخ سود بانکی اصرار داشت اما اصرار او به دلیل تغییر رای اعضای شورا بی نتیجه ماند.

مخالفان همسو با نظر رئیس جمهور

محمد نهاوندیان، رئیس اتاق بازرگانی ایران و از اعضای شورای پول و اعتبار که مخالف افزایش نرخ سود سپرده های بانکی بوده، افزایش سود را "در شرایط کنونی اقتصاد ایران عامل تورم" خوانده است.

آقای نهاوندیان گفته که اضافه کردن عامل تورمی در هزینه مالی بنگاه ها که همین الان هم با استانداردهای بین المللی، بسیار زیاد است، کار قابل دفاعی نیست.

با این همه شورای پول و اعتبار روز گذشته، نرخ سود اوراق مشارکت را ۱.۵ درصد افزایش داد.

به گفته رئیس کل بانک مرکزی در جریان جلسه این شورا، "دستورالعمل گشایش اعتبارات اسنادی (ال.سی) در داخل ایران تغییر کرده است.

به نظر می رسد که این اقدام در پی اختلاس ۳ هزار میلیارد تومانی اخیر صورت گرفته که به گفته مقام های قضایی ایران از راه سو استفاده در گشایش اعتبارات اسنادی انجام شده است.

حق نشر عکس Getty
Image caption محمود احمدی نژاد از مدافعان سرسخت کاهش نرخ سود سپرده های بانکی است

آقای بهمنی توضیحی درباره جزئیات این تغییر نداده اما گفته است که با این کار "جلوی هرگونه سو استفاده گرفته شد."

بر اساس قانون، شورای پول و اعتبار می تواند درباره سیاست های کلی پولی و بانکی تصمیم گیری و بر آن نظارت کند.

زیاندهی مجدد بانک ها؟

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران در اوایل دوره ریاست جمهوری اش شورای پول و اعتبار را به همراه ۲۷ شورای عالی دیگر منحل کرد اما چندی بعد با فشار مجلس و تصویب طرحی در این زمینه، دولت موظف به احیای شورای پول و اعتبار شد.

آقای احمدی نژاد از ابتدای دوره اول ریاست جمهوری اش دست به کاهش پی در پی نرخ سود سپرده های بانکی زد اما این اقدام به مرور با مخالفت کارشناسان امور پولی و اقتصاددان و حتی بانک مرکزی رو به رو شد.

کاهش نرخ سود بانکی به دستور آقای احمدی نژاد، به گفته او با هدف افزایش سرمایه گذاری و اشتغال صورت گرفت اما دو سال پس از آغاز ریاست جمهوری او بانک مرکزی طی گزارشی اعلام کرد که این اقدام "بدون توجه به رشد نقدینگی و نرخ تورم" به کاهش نرخ سود واقعی و زیاندهی بانک ها منجر شده است.

این کاهش نرخ سود، عمدتا با مخالفت شورای پول و اعتبار و پافشاری آقای احمدی نژاد انجام شده بود.

شورای پول و اعتبار حدود ۴۰ سال پیش و قبل از انقلاب اسلامی ایران تاسیس شد.

در این شورا، وزیر اقتصاد و دارایی، وزیر بازرگانی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی، دو نفر از وزرا به انتخاب هیات وزیران، دو کارشناس و متخصص پولی و بانکی به پیشنهاد رئیس کل بانک مرکزی و تائید رئیس جمهور، دادستان کل کشور، رئیس اتاق بازرگانی، رئیس اتاق تعاون و دو نماینده مجلس از کمیسیون های امور اقتصادی و برنامه و بودجه به عنوان ناظر عضویت دارند.