برنامه تفریحی تاجیکی، ۱۳ ژانویه

درود به شنونده‌های عزیز برنامه تفریحی تاجیکی.

طبق معمول، روزهای جمعه برنامه تفریحی آهنگ و ترانه‌های جدید و مصاحبه‌های جالب را به شما پیشنهاد می‌کند. محتوای برنامه این هفته‌امان از این قرار است:

در مهمانی ما ادیبه عزیز، شاعیره جوان بود که بتازگی کتاب جدیدش با نام «زرشاخه‌های عشق» منتشر شد.

قهرمان دیگر برنامه، آرزو عیسی‌اف، خبرنگار جوان، است که متن ترانه پرسر و سدای شبنم ثریا و خواهرش فرزانه خورشید، با نام «بلوتوث هویَی» را نوشته است. صحبتی داریم با اسرار میرزااف، متخصص بازاریابی، در باره رشد هنرهای دستی در تاجیکستان.

«زرشاخه‌های عشق» دوازدهم ژانویه در تالار اتحادیه نویسندگان تاجیکستان در شهر دوشنبه، ادیبه عزیز، شاعیره جوان، کتاب جدیدش «زرشاخه‌های عشق» را برای علاقه‌مندان شعر معرفی کرد. ادیبه، عنوان‌جوی (دانشجوی) شعبه ادبیات معاصر پژوهشگاه زبان و ادبیات و میراث خطی رودکی است.وی همچنین عضو اتحادیه نویسندگان و اتحادیه روزنامه‌نگاران است. نخستین مجموعه ترانه‌هایش با نام «صدبرگ هجران»، سال ۲۰۰۷ چاپ شد.

حق نشر عکس BBC World Service

کتاب دوم شعرهایش زیر عنوان «پرنده‌های قفسی» سال ۲۰۰۸ و مجموعه «طلوع در بندر» سال ۲۰۰۹ به دست خواننده‌ها رسیده بود.

ادیبه می‌گوید: «محتوای اصلی شعرهایم عشق است و امیدوارم که خواننده‌های عزیز از مجموعه "زرشاخه‌های عشق" شادآب‌ترین و سیرآب‌ترین میوه‌ها را خواهند دریافت.» از ادیبه پرسیدم که آیا بعد چنین بزرگان سخن، مثل رودکی و حافظ و مولانا در وزن غزل می‌توان یک حرف نوی گفت؟

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

وی گفت: «لبته گفتن یک حرف نو کار سهل و آسانی نیست، اما چرا نیما یوشیج و یا سیمین بهبهانی امروز هم توانستند در قالب غزل بهترین مصرعه‌ها را بگویند.» "بازار صابر، استاد شعر و شاعر حرف اول تاجیکستان، قریب که از قالب شعر سنتی بیرون نمی‌رود و هر چیزی که می‌گوید، خیلی زیبا و ناتکرار است.»

حق نشر عکس BBC World Service

به گفته ادیبه، بسیاری‌ها بر آن نظرند، که شعر سپید را بی‌هنران می‌گویند، یعنی آن‌هایی، که از عهده گفتن شعر سنتی نمی‌برایند، شعر سپید می‌گویند.

اما وی می‌فزاید: «به ندیشه من، چه شعر سپید و چه شعر سنتی، از شاعر مهارت بلندی را طلب می‌کنند.»

از ادیبه پرسیدم: «چرا اکثر آوازخوان‌ها، امروز در تاجیکستان نه از شعرهای بلند شاعران کار می‌گیرند، بلکه از ترانه‌های کم‌مضمون؟»

او گفت: «من فکر می‌کنم که هنرمند و شاعر، دو نفری هستند که باید برای جامعه خدمت کنند و ذوق مردم را تربیت نمایند. چرا استاد ظفر ناظم و آدینه هاشم و احمد ظاهر و گوگوش و باز چندی دیگر آوازخوان‌ها توانستند که بهترین غزل‌ها را به آهنگ درآرند که هزارها شنونده‌ها عاشق این آهنگ‌ها شده‌اند.»

به اعتقاد خانم عزیز، هر یک آوازخوان از نظر ذوق خود، فهمش خود، ترانه را انتخاب می‌کند و اجرا می‌کند. شنونده اصلی این آهنگ‌ها جوان‌هایی هستند که بیشتر به ریتم موسیقی گوش می‌دهند، نه به آن که آوازخوان چه می‌گوید.

حق نشر عکس BBC World Service

«خوشبختانه، امروز یک نسل جدید به وایه رسیده است که به جهان شعر توجه زیادی دارد و از ادبیات هر سه کشور فارسی‌زبان باخبر است.»

ادیبه همچنین می‌گوید که به نوشتن رمانی با نام «دقیقه‌های رهگذر» شوروع کرده است که قهرمان اصلی آن یک زن نقاش است که در زندگی مرد ایده‌آلش را جستجو می‌کند. وی گفت: «یک قصه خیلی واقع‌بینانه است و مطابق زمان امروز است.»

ادیبه می‌گوید که کتاب «زرشاخه‌های عشق» را به شاعر زنده‌یاد، اسکندر ختلانی، بخشیده است.

"افسانه‌گوی پیر از افسانه سیر شد" مهمان دیگر برنامه ما آرزو عیسی‌اف، روزنامه‌نگار جوان، است.آرزو پیشتر در تلویزیون «سفینه» کار می‌کرد و بیشتر برنامه‌های تحلیلی تهیه می‌کرد. وی می‌گوید که اکثر برنامه‌هایش با مخالفت شدید رهبران تلویزیون روبه‌رو می‌شدند.

آرزو، برنامه‌های تحلیلی را کنار گذاشت و به برنامه‌های تفریحی رو آورد.

وی می‌گوید: «راه دیگری نبود، به جز دست کشیدن از برنامه‌های سیاسی، زیرا آشکارا حرف زدن از مشکلات جاداشته به هر کس خوش نمی‌آید و به هر واسطه سد راه ما می‌شدند.»

حق نشر عکس BBC World Service

اما تهیه برنامه‌های تفریحی نیز برای او دیر دوام نکرد، زیرا او باز از مشکلاتی می‌گفت که در جهان فرهنگ و هنر کم نیستند. و او دوباره با محدودیت‌ها روبه‌رو شد.

آرزو: «بعداً من تلویزیون را ترک کردم و در شرکت "امید ۸۸" همچون سخنگو و در رادیو "امروز" چند ساعت در روز برنامه‌های زنده اجرا می‌کنم، الحال من یک ‌اندازه از کارم قناعتمند هستم.»

آرزو برای چندی از آوازخوان‌های تاجیک ترانه‌ها نیز نوشته است. نخستین ترانه‌هایش “تویی” و “دوشنبه” را گروه “اوستا” چند سال قبل اجرا کرده بود.

همچنین حبیب حکیم‌اف، آوازخوان سابق گروه “فرزین”، چند ترانه‌اش را اجرا می‌کند. همکاری‌های تنگاتنگی با نگینه امان‌قول‌اوا دارد که محصول همکاری های آن‌ها آهنگ‌های “تو بگو، عاشقمی”، “در ره عشق تو”، “گل صحرایی بیار” و باز چند آهنگ دیگر هستند.

ترانه‌هایش را نگاره و سروش، نازیه و محمدرافیع کرامت‌الله، سراج‌الدّین فاضل‌اف، می‌خوانند.آرزو مؤلف آخرین آهنگی است، که شبنم ثریا و خواهرش فرزانه، خوانده‌اند با نام “بلوتوث هویَی” که سر و صدای زیادی میان مردم برانگیخته است.

آرزو گفت: «اهنگ این ترانه از قبل آماده بود و از من خواستند من ترانه‌ای بنویسم، که آنجا کلمه‌های “بلوتوث”، “هویَی” (باز است در برخی لهجه‌های فرارود)، “بیبی، ساری”، باید باشند.»

آرزو می‌گوید ترانه در نهاد خود باید آهنگی را داشته باشد، ترانه بیان زیبا و ساده را تقاضا می‌کند، قصه‌پردازی‌های ترانه مثل افسانه باید شیرین و زیبا باشند.

وی می‌گوید: «هونر ترانه‌نویسی ذخیره‌ای بود در وجود من که خودم بتازگی آن را کشف کردم. زندگی در شهر مرا مجبور می‌کند از هر راه و وسیله، البته، راه و وسیله قانونی، کوشش به خرج بدهم، تا برای خانواده‌ام نان پیدا کنم، خرج خانواده را تأمین کنم.»

آرزو برای آوازخوانها ترانه می‌نویسد، ویدیوموزیک‌ها ضبط می‌کند، فیلمنامه‌ها می‌نویسد، اگر ساعت کاری یک شخص معمولی اگر هشت ساعت باشد، وی در یک شبانه‌روز ۱۶ ساعت کار می‌کند.

حق نشر عکس BBC World Service

نخستین کار آرزو در سینیما فیلم «چشمه مادر» بود که با همراهی کارگردان عبدالهی ذاکراف، ساختند. در این فیلم در برابر مؤلف فیلمنامه، آرزو باز مؤلف چند شعر نیز بود.

وجودم کوه پرطغیان حسرت‌هاست، ای دریا.

و سنگ نامرادی استخوانم را همی‌ساید.

و گر بار غمم را ‌افکنم بر پایت، ای دریا،

نغنجی در مسیر محکم دیوار خود شاید.

«بر چه خیالی» فیلم دیگری بود که آرزو در آن کار کرده است، نقش اصلی را نیز در این فیلم دختر کچولوی آرزو ‌بازی کرده بود.

سال ۲۰۱۰ نخستین مجموعه شعرهای آرزو با نام «در پرده‌های اطلسی نور آفتاب» چاپ شد. آرزو می‌گوید چند شعر سیاسی نیز گفته است، یکی از آن‌ها "افسانگوی پیر" نام دارد.

افسانه پیر شد، افسانه‌گوی پیر از افسانه سیر شد، در تیره‌ماه ماه، در تیره‌راه ماه، آوازه بهار از آن باغ سر کشید، پدرود، ای خزان، پدرود پتک و بند، پدرود، ای که بسته زولانه‌ها بودی، پدرود، ای که خسته از افسانه‌ها بودی. افسانه پیر شد، افسانه‌گو پیر از افسانه سیر شد... ما سیرتر ز او، ما سیرتر ز او و تشنتر، در حسرت افسانه‌های تر، در حسرت فریب نو به نو، خروار در سراغ مشت جو، آوازه بهار، که به باغ می‌برد، صد کاش جز افسانه نو بود، صد کاش بود، به غیر بود نبود...

"هنرمند صاحبکار نیست"

از ۹ تا ۱۱ ژانویه در شهر دوشنبه انجمن کاسبان و هنرمندان مردمی برگزار شد. اسرار میرزااف، متخصص بازاریابی و یا مارکتینگ، از شرکت “چِزوی” در تاجیکستان، می‌گوید که هدف اصلی از برگزاری این انجمن تأسیس شبکة ملی هنرمندان است.

در این انجمن صاحبکاران از سغد و ختلان و بدخشان و نواحی مرکزی تاجیکستان شرکت و سخنرانی نمودند.

حق نشر عکس BBC World Service

آقای میرزااف می‌گوید: «در این همایش، مراجعت‌نامه‌ای قبول کردیم، تا در قانون تاجیکستان تغییرات وارد شود که عباره “صاحب‌کار” از هنرمندان برداشته شود، زیرا هنرمندان مردمی صاحبکار نیستند، اما در برابر صاحبکاران از آن‌ها ‌انداز (مالیات) ستانده می‌شود.»

«در حال قبول این قانون و وارد نمودن تغییرات و علاوه‌ها ساحه کاسبی و هنرمندی در تاجیکستان بیشتر رشد می‌کند، که می‌تواند جهانگردان و سیاهان بیشتر را به کشور ما جلب کند.»

حق نشر عکس BBC World Service

این انجمن در همبستگی با انجمن‌های صاحبکاری و تجارت، از جمله انجمن صاحبکاران خرد و میانه‌ در تاجیکستان و با حمایت مالی کشورهای اروپایی در تاجیکستان برگزار شد. اگر بخواهید، نظرات خویش را با ما در میان گذارید، به ما ایمیل بزنید: bbc_dushanbe@yahoo.com