معضل ریزگردها و گرد و غبار در خاورمیانه چگونه باید حل شود؟

حق نشر عکس isna

چند سالی است که مناطق جنوبی، غربی و شمال غرب ایران با مشکل ریزگردها و طوفان‌های گرد و غبار روبرو هستند. چندی پیش این ریزگردها به مناطق مرکزی و حتی شمال شرق رسیدند و آسمان پانزده استان ایران غبارآلود شد. افزایش این ریزگردها گاهی به حدی می‌رسد که باعث تعطیلی مدارس و ادارات مناطق تحت تاثیر می‌شود، مانند مراکز اداری و آموزشی استان ایلام که روز سه شنبه به دلیل تداوم آلودگی گرد و غبار تعطیل شدند.

یک پژوهش درباره ذرات گردوغبار در چهار شهر اهواز، ماهشهر، کرمانشاه و قصرشیرین بین سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ نشان می‌دهد که این ذرات نه تنها به مواد رادیواکتیو، مواد شیمیایی و فلزات سنگین و خطرناک (نظیر سرب، روی، کبالت و مس و غیره) آلوده بوده‌اند که میکروب‌ها و باکتری‌های بیماری‌زا را هم با خود حمل کرده‌اند.

محققان دانشگاه کرمانشاه هم با بررسی اثر ریزگرد بر میزان بستری شدن و مرگ‌ومیر بر اثر بیماری‌های قلبی و تنفسی در آن شهر بین سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ نتیجه گرفته‌اند که با افزایش آلودگی ریزگرد، میزان بستری شدن و مرگ افراد مبتلا به بیماری‌های قبلی و تنفسی نیز بیشتر شده است.

درباره این پژوهش‌ها بیشتر بخوانید: آیا ریزگرد یا گردوغبار، زندگی را تهدید می‌کند؟

چند روز پیش هم طوفان شن و گرد و غبار در شمال استان سیستان و بلوچستان مشکلات زیادی برای ساکنان در بخش بهداشت، کشاورزی و آب ایجاد کرده است. این طوفان بخشی از بادهای موسمی ۱۲۰ روزه در این منطقه است که هر سال در ابتدای تابستان رخ می دهد.

مشاهدات شما از وضعیت ریزگردها و آلودگی هوا در منطقه‌تان چیست؟ اگر در مناطقی هستید که با مشکل گرد و غبار روبرو هستند، تاثیر افزایش این گرد و غبارها بر زندگی مردم چه بوده؟ در این مناطق چقدر درباره راه‌های مقابله با آلودگی‌های ناشی از ریزگردها اطلاع رسانی می‌شود؟

کارشناسان می‌گویند در عرصه‌هایی با پوشش گیاهی کم که خاک رطوبت خود را از دست داده و عوامل انسانی نظیر شخم زمین، تردد مفرط خودروها و چرای بی‌رویه دام‌های اهلی وجود داشته باشند احتمال وقوع پدیده گردوغبار افزایش پیدا می‌کند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر مناطقی در سوریه، عراق، اردن،عربستان سعودی و سه عرصه در ایران (تالاب‌های هورالعظیم و هورالهویزه در غرب و دشت سیستان در شرق) از جمله منابع اصلی توفان‌های گرد و غبار خاورمیانه بوده‌اند.

به گفته کارشناسان و مسئولین، حل این مشکل بدون همکاری‌ کشورهای منطقه‌ با یکدیگر امکان پذیر نیست. اما آنطور که برخی از این مسئولین، از جمله نماینده سازمان ملل در ایران و رئیس سازمان محیط زیست ایران می‌گویند، منشا اصلی گرد و غبار ایران در مناطقی از عراق است که اکثرا تحت کنترل نیروهای داعش هستند. به گفته معصومه ابتکار، شرایط امنیتی، اقدام عملیاتی برای مهار گردو غبار را مشکل یا حتی ناممکن کرده است.

با توجه به بحران خشکسالی و آلودگی هوا در اکثر مناطق خاورمیانه، چه چشم‌اندازی را برای حل این مشکلات از طریق همکاری‌های بین‌المللی متصور هستید؟ به نظر شما چه موانعی بر سر همکاری کشورهای منطقه برای حل مسائل زیست‌محیطی وجود دارد و برای حل این موانع چه باید کرد؟

نماینده سازمان ملل در ایران که روز پنجشنبه ۱۷ تیر در نشستی درباره بحران ریزگردها در ایران صحبت می‌کرد، گفت کارهای اجرای دیگری از جمله مالچ پاشی و کاشت درختچه‌ها، و همچنین مدیریت بهتر کشاورزی و آبخیزداری، افزایش آگاهی عمومی و دخالت دادن جوامع بومی می‌تواند به کاهش ده درصد از مشکلات ریزگردها در ایران کمک کند. خانم ابتکار می‌گوید کانون‌های گرد و غبار در داخل ایران شناسایی شده‌اند‌ و یکسری اقدامات مانند مالچ پاشی و آبخیزداری در برخی مناطق انجام شده است.

آیا شما مشاهده‌ای از اقدامات دولت ایران برای مقابله با خشکسالی و ریزگردها دارید؟ به نظر شما چه کارهایی در داخل ایران برای کاهش معضل ریزگردها می‌توان انجام داد؟ انتظار شما از دولت و سازمان محیط زیست چیست؟ آیا شهروندان می‌توانند نقش فعالی در حل این معضل منطقه‌ای داشته باشند؟

اگر مایل هستید در برنامه نوبت شما شرکت کنید می‌توانید اطلاعات تماس خود را برای بی‌بی‌سی فارسی بفرستید تا با شما تماس گرفته شود.

تماس با نوبت شما:

شماره‌های تلفن‌: ۰۰۴۴۲۰۷۷۶۵۰۰۷۷ و ۰۰۴۴۲۰۷۷۶۵۰۰۷۸

پیامک: ۰۰۴۴۷۸۹۴۶۲۱۱۱۹

ایمیل: shoma@bbc.co.uk

فیسبوک: facebook.com/bbcshoma

توییتر: bbcshoma@

همچنین می توانید دیدگاه‌های خود را در این باره در بخش نظرات بگذارید تا در برنامه نوبت شما مطرح شود.