BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
صدای شما
به روز شده: 18:09 گرينويچ - پنج شنبه 17 ژوئن 2004
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
شريعتی پس از 27 سال
 
دکتر علی شريعتی
بيست ونهم خرداد مصادف است با بيست و هفتمين سالگرد درگذشت دکتر علی شريعتی، انديشمند اسلامگرای ايرانی که از آفرينندگان اصلی جنبشی به شمار می رود که به انقلاب در ايران و روی کار آمدن حکومت اسلامی در اين کشور انجاميد.

دکتر شريعتی نگاه نو و خاصی به دين اسلام و بويژه مذهب تشيع داشت و بر اساس اين نگاه آرايی مطرح کرد که موافقان و مخالفان فراوان داشته و بحثهای فراوان در نقد اين آرا صورت گرفته است.

شريعتی به روحانيت به عنوان نهاد متولی دين باور نداشت و معتقد بود که قرائتی که روحانيت طی قرنها از دين اسلام ارائه داده و آن را به قرائت رسمی از دين بدل کرده، با شالوده اين دين مغايرتهايی دارد.

وی به همين لحاظ در زمان خود مورد انتقاد بخش عمده ای از روحانيون بود و با روی کار آمدن روحانيون در ايران که کوتاه زمانی پس از مرگ او صورت گرفت، حکومت ايران روندی در پيش گرفت تا از نفوذ انديشه شريعتی کاسته شود.

اين در حالی است که شريعتی مورد انتقاد مخالفان حاکمان کنونی ايران نيز هست و منتقدان وی بر اين باورند که شريعتی با خلق نظامی ايدئولوژيک از مذهب، نقشی مهم در روی کارآمدن حکومتی مذهبی ايفا کرد که با معيارهای دموکراتيک و آزاديخواهانه همخوانی ندارد.

پاره ای از صاحبنظران نيز شريعتی را متعلق به گذشته و زمان او را طی شده می دانند و معتقدند که انديشه او تنها در فضای انقلابی زده دوران او کاربرد داشت و اکنون با دگرگونی کلی که در فضای حاکم بر ايران و جهان روی داده، شريعتی ديگر نمی تواند در تحولات فکری روز نقشی ايفا کند.

با اين حال، هنوز هم با گذشت بيست وهفت سال از درگذشت شريعتی، مشاهده می شود که نوشته ها و خطابه های او با شمارگان بالايی انتشار می يابد و در حرکتهای سياسی که گاه در ايران در قالب اعتراضهای دانشجويی رخ می دهد، حضور نمادين دکتر شريعتی در قالب در دست گرفتن تصاوير او و تکرار جملات معروفی از او همچنان حس می شود.

به اين مناسبت از تعدادی از چهره های فرهنگی و سياسی ايران پرسيده ايم که چرا با گذشت بيست وهفت سال از درگذشت دکتر شريعتی و تغيير و تحول کلی فضای حاکم بر ايران، هنوز هم علاقه و توجه به شريعتی حس می شود و چه بخشهايی از شخصيت و افکار او مورد توجه نسل امروز ايران است.

شما می توانيد نظرات صاحبنظرانی که مورد سؤال ما قرارگرفته اند را بخوانيد و ديدگاه خود را نسبت به نظرات آنان برای ما بفرستيد:

محسن کديور، از روحانيون نوانديش دينی در ايران:

محسن کديور

جوانان امروز وقتی مثلث شوم زور و زر و تزوير را در آثار شريعتی مکرراً می يابند، احساس می کنند که اين مثلث امروز هم به شکل مجسم در جامعه شان وجود دارد و در يک نقطه متمرکز شده است يا وقتی کتابهای "پدر، مادر، ما متهميم" و "مذهب عليه مذهب" را می خوانند، محتوای آنها را خيلی قويتر از گذشته لمس می کنند.

مهدی خزعلی، مدير مؤسسه فرهنگی حيان در تهران:

امروز اگر اعتراضی زير پرچم شريعتی می بينيم، بيشتر اعتراضها و حرکات ضدآخوندی است که الآن به دليل در موضع حکومت قرار داشتن روحانيت در ايران بعضيها می خواهند از آن سوءاستفاده کنند، جاذبه شريعتی نسبت به گذشته بسيار کم شده است اما عده ای بهره جويی سياسی از او می کنند، چون امروز حکومت به دست نهاد روحانيت است و شريعتی حرفهايی عليه نهاد روحانيت دارد.

سعيد رضوی فقيه، عضو شورای مرکزی دفتر تحکيم وحدت (طيف علامه):

سعيد رضوی فقيه

ما امروز هم با تحجر مذهبی مواجهيم و تحجر مذهبی فقط و فقط کارکرد اجتماعی ندارد بلکه کارکرد سياسی هم پيدا کرده و در هيئت بنيادگرايی و استبداد دينی خودش را به نسل جوان تحميل و آن را از آزاديهايی که به آن نياز دارد محروم می کند، در چنين شرايطی دکتر شريعتی می تواند چهره بسيار قابل توجهی برای نسل جوان باشد و اين نسل در نوشته ها و گفته هايش می تواند گفتنيهای بسيار پيدا کند.

احسان شريعتی، فرزند دکتر علی شريعتی:

کويريات شريعتی الآن بيشتر از اسلاميات او مورد توجه نسل جوان است، يعنی آن قسمتهايی که آثارش از نظر انسانشناسی، عرفانی و ادبی، "خود" واقعی او را نشان می دهد، بيشتر از آن قسمتهای که نظريه هايی در حوزه های اجتماعی و اعتقادی بيان کرده مورد توجه نسل جديدی است که دچار بحران اعتقادی و اجتماعی و روحی است.

حبيب الله پيمان، رهبر جنبش مسلمانان مبارز:

حبيب الله پيمان

جوانان اکنون هم از مذهب و سنتی سرخورده شده اند و هم از جريان اصلاحات و دوباره حالت سرگشتگی شان تشديد شده و اينجاست که نوشته های شريعتی که در نقد هم سنت و هم آثار و عوارض منفی دنيای مدرن مطرح است مورد اقبال اين نسل است و به نظر می رسد که روح تشنه اين نسل را سيراب می کند.

هادی شمس حائری، عضو جداشده سازمان مجاهدين خلق ايران:

هادی شمس حائری

ميان فعالان سياسی خارج از کشور حضور تفکر شريعتی چندان حس نمی شود و مسعود رجوی، رهبر سازمان مجاهدين خلق نيز پس از انقلاب ايدئولوژيک سال 1364 که هيچ رقيب فکری را بر نمی تابيد برنامه ای با نام فاز شريعتی زدايی در اين سازمان آغاز کرد.

فاطمه گوارائی، عضو گروه موحدين انقلابی از ائتلاف ملی مذهبی:

شريعتی در انديشه نسل جوان هنوز هم به عنوان نماد اعتراض و فرياد مطرح است، زمانی که انديشه ای از سطوح بالای روشنفکری دينی تا پايينترين اقشار جامعه مطرح باشد، و ما در مورد شريعتی با اين توسعه وسيع انديشه مواجهيم، آن انديشه نخبه به شمشير دودمی تبديل می شود که احتمال دارد به دوست و دشمن آسيب برساند.

 
 
سايت های مرتبط
 
بی بی سی مسئول محتوای سايت های ديگر نيست
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران