BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
صدای شما
به روز شده: 23:38 گرينويچ - يکشنبه 15 مه 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
آوريل با ايرانيان کانادا
 

 
 
تورنتو از بالای برج سی ان - عکس از مهدی جامی

طرح تهيه گزارش از ايرانيان کانادا بنا به اين واقعيت شکل گرفت که نزديک به 60 درصد از مراجعان به سايت فارسی بی بی سی از کشورهايی بجز ايران به سايت وارد می شوند.

اين موضوع خود نشانگر جمعيت بزرگی از ايرانيان و فارسی زبانان در خارج از ايران است. تمرکز بيشتر اين فارسی زبانان در کشورهای غربی است. شناخت نيازها و مسائل و ويژگی های ايرانيان و در مرحله بعد فارسی زبانان غير ايرانی مقيم کشورهای غربی هدف اوليه برای تهيه رشته گزارش هايی در باره جوامع ايرانی و فارسی زبان در غرب بوده است تا رابطه بی بی سی فارسی به عنوان يک رسانه فراگير و مخاطبان آن از صرف بازار داخلی ايران و افغانستان و تاجيکستان فراتر رود و به انعکاس مسائل مخاطبان در کشورهای ديگر نيز برسد.

کانادا يکی از بزرگترين جوامع ايرانی پس از آمريکا را در خود جای داده است. ايرانيان در چند شهر عمده کانادا پراکنده اند اما دو شهر اصلی از نظر تعداد جمعيت ايرانی و گسترش جامعه مهاجر آنان در ساحل شرقی کانادا مونترال و تورنتو است و در ساحل غربی کانادا (با فاصله زيادی که سه ساعت "اختلاف ساعت" ايجاد می کند:) ونکوور. بررسی حاضر به دو شهر مونترال و تورنتو محدود است.

مونترال و مهاجران نسل های اول

مونترال که شهر بزرگ ايالت فرانسه زبان کبک است سالها اولين پايگاه ورود ايرانيان به کانادا بوده است و با آنکه بخش هايی از جمعيت ايرانی آن بتدريج به شهرهای ديگر نقل مکان کرده اند اما هنوز جمع ايرانی در اين شهر حضور چشمگيری دارد.

استاديوم المپيک مونترال
برای بسياری از ايرانيان، مونترال با المپيک اش تداعی می شود

رستورانهای متعدد و فروشگاههای پر رونق و چند شرکت فعال و فعاليت های مربوط به هنر و فيلم از جمله نشانه های حضور ايرانيان در مونترال است. يکی از بزرگترين شرکتهای تاکسی رانی شهر را ايرانیان اداره می کنند که بيش از 400 عضو دارد و بيش از 95 درصد رانندگان آن ايرانی اند. بزرگترين فروشگاه ايرانی کانادا نيز در مونترال قرار دارد که يک سوپر مارکت ايرانی است با بخش های مختلف سبزيجات و خشکبار و ترشی جات و قنادی و عطاری و يک قهوه خانه کوچک که در آن غذاهای ايرانی نيز ارائه می شود. کافه رستوران موفق بيبلوس نيز که آميزه ای از فرهنگ و معماری و سليقه ايرانی با چاشنی فرانسوی است محل ملاقات نويسندگان و هنرمندان و دانشجويان و مردم غيرفارسی زبان مونترال است و معرف خوبی از يک محيط ايرانی مدرن است.

مونترال به چشم کسی که از اروپا به کانادا سفر می کند شهری با حال و هوای نزديک به شهرهای اروپايی جلوه می کند. حتی می توان گفت مونترال به پاريس شباهت می برد بويژه بخش فرانسه نشين آن. طبيعی هم هست که مهاجران فرانسه زبان خواسته باشند در معماری سرزمين جديد از سرزمين مادری تقليد کنند. همان خيابانها و همان کافه ها و رسوم کافه نشينی و آداب فرانسوی در مونترال جابجا ديده می شود. ذوق فرانسوی بر شهر حاکم است و آن را در نحوه چيدن ويترين ها يا نوع چاپ روزنامه ها و مجلات محلی و اخلاق اجتماعی می توان ديد.

مونترال شهر زهرا کاظمی

ايرانيان مونترال از نسل قديمی تر مهاجران ايرانی هستند و بنابرين از نظر سياسی بسيار فعال اند. آنها از نسلی هستند که با ايده ها و آرمانهای جنبش چپ يا در نگاه وسيعتر با آرمانهای عدالتخواه انقلابی و بشردوستانه پرورش پيدا کرده است و سمت و سوی عدالتخواهانه آشکاری دارد. فضای اروپايی مونترال هم به فعالان سياسی امکان کار و دايره عمل وسيعی می دهد.

گپ و قهوه با استفان هاشمی (راست) و شهرام اعظم و شهرزاد ارشدی دوست خانواده کاظمی

حادثه کشته شدن زهرا کاظمی خبرنگار ايرانی کانادايی که مقيم اين شهر بود اکنون داغ ترين موضوع سياسی در جامعه مهاجران ايرانی و هم در مطبوعات و گزارش های حقوق بشری آنهاست. در يکی از کافه های بخش فرانسوی شهر ديداری با استفان کاظمی و دکتر شهرام اعظم دست داد. شهرام اعظم با افشاگری های خود به عنوان پزشکی که زهرا کاظمی را معاينه کرده به گروههای پيگير پرونده کاظمی جان دوباره ای داده است. استفان کاظمی که قامت برازنده و چهره بسيار دلنشينی دارد تا پيش از مرگ مادرش به عنوان مدل کار می کرد اما اکنون از دل و دماغ افتاده و بسيار افسرده به نظر می رسد. تربيت شده اروپا و کاناداست. فارسی را کم می فهمد. ولی پيداست که با هويت ايرانی خود مشکلی ندارد. بسياری از دوستانش که امروز دنبال کار او و شکايت اش را می گيرند ايرانی اند.

اسلام شناسی بدون ايران شناسی

مونترال يک مرکز مطالعات اسلامی هم دارد که وابسته به دانشگاه مک گيل اين شهر است. رضا فرخفال نويسنده ايرانی که در اين دانشگاه تدريس فارسی را برعهده دارد می گفت نفوذ ايران و زبان فارسی نسبت به سالهای پيش از انقلاب بسيار کاهش يافته است. هيچ استاد ايرانی به عنوان ايرانشناس در دانشگاه کار نمی کند.

دپارتمان مطالعات اسلامی مک گيل که زمانی يک مجموعه از بهترين آثار فلسفی و دين شناختی ايران را زير نظر دکتر مهدی محقق به زبانهای فارسی و انگليسی منتشر می کرد اکنون ديگر در اين زمينه فعاليتی ندارد. در ميان دانشجويان متعدد رشته های اسلام شناسی نيز دانشجوی ايرانی نمی توان يافت. تنها نام يک دانشجو به نظر ايرانی می آمد ولی تماس با او ممکن نشد.

تورنتوی آمريکايی، مونترال اروپايی

هر قدر مونترال اروپايی است تورنتو يک شهر آمريکايی تمام عيار است. مرکز شهر بی شباهت به نيويورک نيست با ساختمانهای بلند آسمان بوس. تورنتو شهری است که در نظر اول رفيع بودن ساختمانهاش را به رخ می کشد. بلندترين آنها برج مشهور اين شهر معادل ايفل در پاريس است گرچه از آن بلندتر است.

تورنتو هم مانند مونترال بر کناره آب نشسته است گرچه اين يکی ساحل طولانی بر درياچه انتاريو دارد ولی مونترال عمدتا در دوسوی رودخانه "سن لوران" گسترش يافته که شهر را به دو قسمت جنوبی و شمالی تقسيم می کند. با اينهمه به موازات دور شدن از مرکز تورنتو ساختمانها به قامت عادی يکی دو طبقه در می آيند و در عوض خيابانها بسيار طولانی می شوند.

خيابانی که بخشی از آن مرکز تجمع کسب و کارهای ايرانی است و يانگ ناميده می شود بلندترين خيابان- جاده جهان است به درازای 1700 کيلومتر! تورنتو مثل آمريکا تب اندازه های بزرگ و دقيقتر تب برخورداری از "ترين ها" را دارد.

تورنتو شهر کسب و کار ايرانی

در يک نگاه کلی، کسب و کار ايرانی در تورنتو بسيار پر رونق به نظر می رسد. اين رونق هم در تنوع کالاها و خدمات است و هم در کميت و کيفيت فروشگاهها.

در تهرانتو
در پلازاهای تهرانتو خط فارسی غوغا می کند

اغراق نيست اگر بگوييم که تقريبا چيزی در فرهنگ خريد ايرانی –بجز لباس- پيدا نمی شود که در تورنتو عرضه نشود. از نان داغ و کباب داغ تا خشکبار، از کتاب و صنايع دستی تا موسيقی و فيلم، از غذاهای رنگارنگ سفره ايرانی تا شيرينی و گل.

رونق کسب و کار ايرانيان در تورنتو چندان است که تمام نشريات فارسی اين شهر، که معمولا هفته نامه اند، با چاپ آگهی تغذيه می شوند و به رايگان به دست مشتريان خود می رسند. حتی اگر اين انتقاد به بيشتر آنها وارد باشد که از فراوانی آگهی به يلوپيج (کتاب زرد/کتاب اول) هفتگی تبديل شده اند اما اين واقعيت که باز هم نشريه های بيشتری به صف نشريات موجود می پيوندند نشانگر آن است که قدرت پولسازی آگهی آنقدر هست که همه اين نشريات را تامين کند؛ امری که سوی ديگرش بی گمان رشد و توفيق کسب و کار است.

تهرانتو، مينياتوری از ايران در يک خيابان

محله ايرانيان تورنتو از چند سال پيش به اينطرف کم کم به نام تهرانتو (ترکيب تهران و تورنتو) شناخته می شود و امروز نام برخی از مکان های تجاری نيز تهرانتو است.

بهزاد بلور و ياسمن عامری
چای و شيرينی در آخرين روز کار: بهزاد مسئول فنی پروژه کانادا و ياسمن عامری هماهنگ کننده و فيلمبردار از چشم دوربين مهدی جامی در کافه گل سرخ - تورنتو

تهرانتو مجموعه ای از چند رشته مکان تجاری است که معمولا در محلی که بايد آن را "پارک کن و خريد کن" (مجموعه پارکينگ و فروشگاه که در محل به آن پلازا می گويند) تعبير کرد واقع شده است. در اين محل ها از خريد و فروش ارز گرفته تا سالن های زيبايی و فروشگاههای مواد غذايی فعالند و گاه مطب پزشک و دندان پزشک نيز در آن ها ديده می شود.

گرچه فرهنگ خريد در اين فروشگاهها تا حد زيادی همچنان ايرانی باقی مانده است اما تاثير فرهنگ جامعه ميزبان نيز در آن آشکار است. در واقع کسب و کار ايرانی در کانادا شکل پالوده تر فرهنگ بازار ايرانی است که به سمت احترام به مشتری و بسته بندی مناسب و قيمت گذاری عادلانه گرايش روشنی پيدا کرده است.

مهاجرانی جا افتاده و دارای اعتماد به نفس

ايرانيان تورنتو به طرز آشکاری از اعتماد به نفس برخوردارند. اين خصلت پيوند روشنی با سياست و فرهنگ مهاجرپذير کانادا دارد. ايرانيان بخوبی در جامعه ميزبان جا افتاده اند و در عين آنکه برای خود ايران کوچکی ساخته اند خود را کانادايی می دانند و ابايی ندارند که در آميختن دو فرهنگ مادری و کانادايی بکوشند. فرهنگ عمومی در کانادا نيز گرايش های قومی و ملی مهاجران را تشويق می کند. در کشورهای اروپايی نيز جامعه به روی فرهنگ های گوناگون مهاجران بسته نيست اما ايرانيان کانادا بيش از مهاجران ايرانی در اروپا همبسته به نظر می رسند و از مشخصه های يک "جامعه" برخوردارند.

جامعه مهاجر ايرانی رویهمرفته جامعه ای جوان و پرتکاپو ست. ضمن آنکه تحصيلکرده و متخصص هم هست. در واقع بخشی از توفيق مهاجران ايرانی در جامعه کانادا ناشی از آن است که ميانگين فرهيختگی و هوش اجتماعی در آنها بالا ست چرا که شمار زيادی از آنها از صافی های مختلف علمی و اجتماعی گذشته اند تا به کانادا رسيده اند و نمونه هايی از نخبگان سرزمين مادری خود هستند. گرچه دوری اين نخبگان ايرانی از ايران خسارت هنگفتی برای ايران از نظر انسانی به شمار می رود اما اجتماع آنها در جامعه کانادا به برآمدن جامعه ای از مهاجران ايرانی کمک کرده است که از بسياری جهات فرهنگی و اقتصادی موفق و هوشمند عمل می کند و از ظرفيت های فرهنگ بومی و فرهنگ ميزبان کاملا بهره می برد.

کانادا لوس آنجلس نيست

اين جامعه هنوز نسبت به ديگر جوامع مهاجر ايرانی – مثلا ايرانيان آمريکا- جوانتر است ولی تمام نشانه های تاثيرگذار بودن بر فرهنگ، سياست و اقتصاد ايران را داراست. مهاجران ايرانی کانادا به اندازه ايرانيان آمريکا از امکانات رسانه ای برخوردار نيستند. ولی اگر تاثيرگذاری فرهنگ لس آنجلسی بر ايرانيان داخل کشور به حدی از اشباع يا توقف رسيده باشد، کانادا در آغاز تاثيرگذاری متفاوتی بر فرهنگ ايران است. اين تفاوت ناشی از خاستگاه اجتماعی مهاجران ايرانی به کانادا ست که عمدتا نيروهای طبقه متوسط شهرنشين پس از انقلاب و حتی دهه اخيرند و به همين نسبت ناشی از ارتباط تنگاتنگی است که اين مهاجران با سرزمين مادری دارند.

 
 
66مهاجر و سرزمين بومی
نشانه های ايرانی در زندگی مهاجران
 
 
66وبلاگ فارسی و کانادا
گپ و قهوه با وبلاگ نويسان تورنتو شهر تولد وبلاگ فارسی
 
 
66آتش سال نو ايرانی
تجربه موفق ايرانيان تورنتو برای قبولاندن چارشنبه سوری به مقامات شهر
 
 
66آسيب شناسی مهاجرت
سوی تاريک تر زندگی در مهاجرت: خشونت، بيکاری و شکست
 
 
66وبستان
انجمن ها و رسانه های ایرانیان تورنتو در وبستان
 
 
مطالب مرتبط
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران