http://www.bbcpersian.com

15:08 گرينويچ - دوشنبه 31 ژوئيه 2006 - 09 مرداد 1385

مهدی اشراقی از تهران

رسانه ای در جيب: محبوبيت اس ام اس در ايران

نزديک به پنج سال پيش که برای اولين بار امکان ارسال پيام کوتاه يا اس ام اس (SMS) برای تعداد محدودی از کاربران تلفن همراه در ايران فراهم شد شايد کسی تصور نمی کرد زمانی اين وسيله ارتباطی تا حدی فراگير شود که تنها در يک روز ۳۰ ميليون پيام کوتاه بين مشترکين تلفن همراه جابجا شود.

سرويس اس ام اس يکی از پر طرفدار ترين وسايل ارتباطی بين دارندگان تلفن همراه در ايران است. عدم پيچيدگی در استفاده، هزينه به مراتب کمتر از يک مکالمه تلفنی، سرعت بالای انتقال پيام و مدرن بودن اين خدمات از جمله دلايلی است که باعث شده پيام های کوتاه تلفنی تا اين حد مورد علاقه دارندگان تلفن همراه قرار گيرد.

۱۷۰ ميليون پيام در شش روز

براساس آمار "شرکت ارتباطات سيار" به طور متوسط در هر روز ۹ ميليون اس ام اس در ايران جابجا می شود که نشان دهنده علاقه وافر ايرانی ها به اين شيوه ارتباطی است.

بر اساس اين آمار از ۲۹ اسفند تا ششم فروردين امسال تقريبا ۱۷۰ ميليون اس ام اس در ايران جابجا شد و تنها در اولين روز سال 1385 بيش از ۳۰ ميليون پيام کوتاه ارسال شد.

هم اکنون بيش از ۹ ميليون نفر در ايران از شبکه تلفن همراه دولتی و شبکه تلفن همراه اعتباری استفاده می کنند که سرويس پيام کوتاه از نوروز ۸۵ برای همه مشترکين فعال شده است.

رواج پيام های کوتاه

عمده ترين استفاده کنندگان سرويس پيام کوتاه در ايران جوانان هستند که معمولا از آن برای ارسال جوک و لطيفه استفاده می کنند. طنزهايی که محتوايی سياسی، اجتماعی و اروتيک دارد و دست مايه آن هم گاهی شخصيت های سياسی و يا چند شهر ايران است، از محبوب‌ترين اس ام اس ها هستند.

در اين ميان، اس ام اس های حاوی طنز سياسی جزو پرطرفدارترين هاست. مردمی که در طول تاريخ نارضايتی خود از حکومت ها با ساختن جوک بيان می کردند اينک وسيله ارتباطی سريعتری برای اين کار در دست دارند. حريم امن اين رسانه کوچک اين اجازه را به فرد می دهد تا به دليل رو به رو نبودن با مخاطب، طنز را هر چه صريحتر و بی پرده تر بيان کند.

نمونه ای از استفاده اس ام اس های طنز در انتخابات رياست جمهوری اتفاق افتاد؛ محمود احمدی نژاد در يک برنامه تبليغاتی که به طور مستقيم از تلويزيون پخش می شد تلفن همراهش را از جيب بيرون آورد و با نشان دادن آن به مجری، جناح رقيب را متهم به ساختن اس ام اس هايی کرد که به قصد تخريب وی ساخته و ارسال شده اند. اشاره او به اس ام اسی بود که شامل طنزی درباره بهداشت فردی احمدی نژاد بود.

از ميان اس ام اس های سياسی، پيام های طنز در مورد انرژی هسته ای، جريانات مربوط به شرکت احمدی نژاد در اجلاس سازمان ملل، سخت گيری‌های اجتماعی و نامه های احمدی نژاد به سران کشورها مورد توجه مردم است.

همچنين برخی از اس ام اس ها که تعدادشان کم هم نيست طنزهايی هستند که مضامين اروتيک دارند. برخی کارشناسان از گسترش بی رويه اينگونه نوشته‌ها ابراز نگرانی می کنند آنها دليل گسترش آن را غير مستقيم بودن ارتباط و ديده نشدن مخاطب می دانند که سبب رک گويی در نوشتار می شود.

عده ای اين علاقه به ارسال پيام کوتاه و فراگير بودن آن را محدوديت های رسانه‌های آزاد در ايران می دانند. آنها معتقدند رشد رسانه های شخصی نظير وبلاگ، مسنجرها، جوامع اينترنتی نظير اورکات و البته پيام های کوتاه تلفنی پيامدهای محدوديت رسانه ای و سانسور است.

عده ای نيز جذابيت پيام های کوتاه را به دليل شباهت آن به گفتگوی اينترنتی (چت) می دانند. در چت فرد بدون اينکه ديده و صدايش شنيده شود می تواند پيامش را در چند لحظه ارسال کند. در اس ام اس نيز تقريبا چنين است، پيام کوتاه در صورتی که فرد در دسترس باشد معمولا در چند ثانيه به مقصد می رسد. همچنين فرد به دليل ديده نشدن می تواند رک صحبت کند. عده ای همين ويژگی را دليل رکيک بودن محتوای بعضی از اس ام اس ها می دانند.

پينگيليشی

پيام کوتاه معمولا به صورت "پينگيليش يا فينگيليش" ارسال می شود، يعنی استفاده از کلمات فارسی با حروف لاتين. اين به دليل سازگار نبودن برخی گوشی های تلفن همراه با حروف فارسی‌ و سهولت در نوشتن حروف انگليسی‌ست. روشی که معمولا در چت کردن يا نوشتن ايميل نيز از آن استفاده می شود.

همين موضوع عده ای را نگران کرده که گسترش تکنولوژی و نفوذی که زبان و خط انگليسی دارد ممکن است موجب به خطر افتادن خط فارسی شود.

اس ام اس و خرافه

برخی کتاب های دعا در مکان های مذهبی را که ورق که بزنيد پشت جلد يا در حاشيه صفحات آنها عباراتی با اين مضمون نوشته شده: "يکی از بزرگان دين به خواب شخصی آمد و به او گفت به زنان بگوييد حجابشان را رعايت کنند، چادر به سر کنند، جوراب کلفت به پا کنند و ..." و در ادامه نوشته شده "اين متن را روی ۱۴ برگ کاغذ بنويس تا خبر خوبی برايت برسد و گرنه به زودی اتفاق بدی برايت خواهد افتاد."

افرادی هم که اين نوشته ها را باور می کنند، از ترس اينکه اتفاق بدی برايشان بيافتد از برگ های سفيد پشت کتاب های مذهبی برای نوشتن چندباره متن استفاده می‌کنند. مدتی هم اين روش به شکلی مدرن در مسنجرها رواج داشت. مثلا در پيامی می نوشتند "فلان آی دی (نام کاربری) را برای شش نفر فوروارد کن (بفرست) وگرنه کامپيوترت ويروسی می شود و يا شرکت ياهو آی دی مسنجرت را می بندد".

اين روش اخيرا در اس ام اس ها هم باب شده. شخصی يک پيام کوتاه مثلا يک شعر می فرستد که زير آن نوشته شده "اگر اين پيام را به پنج نفر نفرستی تا فردا خبر بدی به شما خواهد رسيد." برخی هم از ترس پيشامد بد پيام را به پنج نفر ديگر ارسال می کنند و اين پيام همينطور بين همه پخش می شود.

پيام های تبليغی

در ايران هميشه زنگ های تلفن همراه از طرف آشنايانی که جوک جديدی می فرستند يا پيامی دارند به صدا در نمی آيد؛ آگهی های ناخواسته بازرگانی هم وقت و بی وقت زنگ تلفن های همراه را به صدا در می آورد. پيام های بازرگانی، اين ميهمان های ناخوانده که معمولا از طرف بانک ها و شرکت های خودروسازی ارسال می شود، را به نوعی می توان هرزنامه های موبايلی خواند.

اس ام اس ها کنترل می شود؟

محتوای اس ام اس های طنز گاهی در مورد شخصيت های سياسی کشور است که حکومت نسبت به رواج آن تا حدی حساس است. در واقع بعد از انتخابات رياست جمهوری و پس از متهم ساختن رقيب به تخريب چهره آقای احمدی نژاد به وسيله اس ام اس، زمزمه هايی مبنی بر کنترل محتوای اس ام اس ها شنيده شد.

در همان زمان دادستانی تهران در اطلاعيه ای به ارسال کنندگان اس ام اس هايی با مضامين طنز گونه که گفته می شد به قصد تخريب نامزدهای انتخاباتی ارسال می شدند هشدار داد.

پس از انتخابات نيز گاهی صحبت هايی در مورد کنترل محتوای اس ام اس ها به ميان آمد. ولی با وجود حجم بسيار زياد آنها (تقريبا ۹ ميليون اس ام اس در هر روز) خبری از برنامه ای عملی برای کنترل آنها منتشر نشد.

تنها اداره کل بازرسی شرکت مخابرات طی اطلاعيه ای اعلام کرد که محتوای تمام اس ام اس ها در اين شرکت ثبت و نگهداری می شوند و با حکم قضايی قابل دسترس خواهد بود و افرادی که پيام‌های غيراخلاقی دريافت می‌کنند، می‌توانند از ارسال کننده شکايت کنند.

برخی از پيام های شما

دير رسيدن پيام های کوتاه هم داستانی است خواندنی. سخنرانی آقای هاشمی در حوزه علميه به صورت مستقيم پخش می شد و من حدود ساعت ۱۱ به يکی از دوستانم پيام دادم که زود باش تلويزيون را روشن کن جلسه به هم ريخت. حدود ساعت ۸ شب پيام فرستاد که همين الان رسيد چه اتفاقی افتاده؟! يک روز هم در اصفهان بعد از يک جلسه کاری سنگين در ساعت ۹ شب به يکی از همکارانم که در جريان بود پيام دادم در چه حالی؟ ما رو کشتند ۵ ساعت جلسه طول کشيد. فردای اون روز پيام داد :يک شب ساعت ۳ نيمه شب برايت پيام می فرستم، از خواب بيدارت می کنم تا حالتو به تلافی ديشب جا بيارم! کيان - تهران

ببخشيد که بيدارتون کردم! (اين را ساعت سه شب می فرستند.) حميد - تهران

برف به خورشيد گفت: می خواهی آبم کنی؟ خورشيد چيزی نگفت. برف گفت: ای کاش همه زندگی به زيبايی نگاه کردن در چشم های تو بود. علی - تهران

ديشب خوابتو ديدم . يک لباس نارنجی خوش رنگ پوشيده بودی . آمده بودی در خانه مان هرچه اصرار کردم نيامدی داخل . گفتی نه عجله دارم . آشغالاتون را بيار بايد زود برم . ( لباس رفتگران نارنجی است و اين اس ام اس را صبح زود برای هم می فرستند. ) ------------------- برو پايين . . . . . . بازم برو پايين . . . . . . حالا که داری می ری پايين آشغال ها را هم ببر!!!! ---------------- همين الان بی بی سی اعلام کرد . از وقتی که نامه احمدی نژاد به دست بوش رسيده هرشب صدای العفو از کاخ سفيد به آسمان می رود. ------------------- بوش بعد از مسلمان شدن به احمدی نژاد گفت : انرژی هسته ای را وللش . اين صيغه که می گويند يعنی چه؟ مهرآور - تهران

به نظر من اگر افراد به طور افراطی از سيستم SMS استفاده نکنند و حريم روابط حفظ شود، استفاده از اون خيلی خوب و به صرفه است. مانی - اهواز