http://www.bbcpersian.com

11:50 گرينويچ - دوشنبه 10 ژوئيه 2006 - 19 تیر 1385

گزارش و عکس ها از مهدی، از خوانندگان صفحه صدای شما

گشت و گذاری در شهر تاريخی ری

اگر روزی برای بازديد از حرم شاه عبدالعظيم به شهرری رفتيد فراموش نکنيد شهری که اينک در هياهو و عظمت پايتخت از نظرها پنهان مانده و معمولا فقط به خاطر زيارتگاه شاه عبدالعظيم و بقعه بی بی شهربانو معروف است، روزگاری از نظر شهرت و زيبايی، با شهرهای بزرگ جهان رقابت می کرد.

ری در طول تاريخ به نام مختلفی خوانده می شده، راگا، رغه، ارشکيه، رام اردشير، ام البلاد ، ری شهر، و محمديه از نامهايی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با يکی از اين نام ها خوانده می شد.

چشمه علی يا چشمه سورنا

در شش کيلومتری جنوب شرقی تهران از ميان صخره های عظيم سنگی، چشمه ای زيبا و پر آب دل سنگ را می شکافد و بيرون می آيد که به وجود آورنده تمدنی چند هزار ساله در جنوب تهران است.



شما هم می توانيد عکس ها و شرح سفرهای جالب خود را با نام خودتان در صفحه صدای شما به چاپ برسانيد. مطالب خود را به ايميل persian.online@bbc.co.uk بفرستيد.

شايد باورش سخت باشد در فاصه ای کم از تهران آن هم در جنوب شهر هنوز چشمه ای باشد که بجوشد! اما واقعيت دارد، چشمه علی يا چشمه سورين يا سورنا در دامنه تپه ای تاريخی، از قديمترين آثار باستانی ايران است که قدمت آن را به بيش از چهار هزار سال نسبت می دهند و اينک آبگير اين چشمه در تابستان محل مناسبی شده برای بچه های جنوب شهر تا در گرمی تابستان بدون نياز به تهيه بليت تنی به آب بزنند.

در کنار اين چشمه، بارو يا حصار عظيم ری قرار دارد که چند سال پيش بخش هايی از آن بازسازی شد. می گويند اين ديوار دور تا دور شهرری کشيده شده بود و در دوره ساسانيان و پس از آن شهر را در برابر مهاجمان محافظت می کرد. در پايين اين ديوار و روی صخره سنگی چشمه علی نيز نقش برجسته ای به يادگار مانده، که مربوط است به فتحعلی شاه قاجار.

شهر ری چه در دوره پيش از اسلام چه پس از آن، از اهميت ويژه ای برخوردار بوده است و اينک نيز به جهت وجود اماکن مذهبی بسيار و البته کمتر به خاطر آثار تاريخی‌اش مورد توجه است. همينطور قبور بسياری از شخصيت های سياسی و مذهبی و فرهنگی بر اهميت شهر افزوده ، از ميان افراد معاصر می توان از مرحوم يدالله سحابی، دکتر فاطمی وزير خارجه دولت محمد مصدق، مرحوم دهخدا، و غلامرضا تختی و خيلی های ديگر نام برد که در قبرستان های ابن بابويه و صحن امامزاده عبدالله دفن هستند.

حرم شاه عبدالعظيم

از درب حرم که داخل شوی بوی عطر خوش گلاب مشامت را پر می کند، در داخل حرم تمام سقف آيينه کاری شده و روی زمين را نيز با قالی های بسيار زيبا پوشانده اند. اين فضا بيش از هر چيز من را ياد حرم امام رضا می اندازد. ورودی ضريح به دو قسمت زنانه و مردانه تقسيم می شود و زائرين پس از خواندن زيارت نامه ای که در سردر آرامگاه نصب است برای زيارت داخل می شوند. در داخل ضريح يک صندوق وجود دارد که با پارچه ای سبزرنگ روی آن را پوشانده اند و مردم برای نذر داخل ضريح پول می ريزند.

عبدالعظيم را يکی از علما و محدثين بزرگ می دانند که گفته می شود که از زمان امام رضا تا زمان امام هادی در قيد حيات بود.

داخل فضای حرم و گورستان آن نيز محل دفن بسياری از شخصيت های مذهبی، سياسی و فرهنگی است. به جز زيارتگاه های امامزاده حمزه و امام زاده طاهر که در داخل حرم واقع شده اند؛ ناصرالدين شاه‌، قاآنی شيرزای‌، خاندان قائم مقام فراهانی‌، بديع‌الزمان فروزانفر، آيت‌الله کاشانی‌، علامه محمد قزوينی‌، حسين علی ميرزا، نصرت السلطنه‌، ستارخان‌ و شيخ محمد خيابانی نيز از جمله کسانی هستند که در اين گورستان دفن شده اند.

بازار ری

بازار تاريخی ری نيز حال و هوای خاص خود را دارد. سقف گنبدی و آجرنمای بازار که اندکی هم مرمت شده، قديمی بودن آن را کاملا مشخص می کند. از فضای نيمه روشن تالار بازار که عبور می کنی مسحور بوی عطر عطاری ها و رنگ و لعاب مغازه های سنتی بازار می شوی .

نزديک انتهای بازار کم کم درب حرم شاه عبدالعظيم ديده می شود و مردمی که با ديدن گنبد حرم به نشانه ادب تعظيم می کنند و برای زيارت داخل می شوند.

از کاروانسرای شاه عباسی تا انبار سيمان

دوستی که چندی قبل از سفر چند ماهه به کانادا بازگشته بود نقل می کرد در کانادا ساختمانی وجود دارد با ۱۶۰ سال قدمت، قصری 137 ساله و ساختمانی با قدمتی در همين حدود در يک پارک، که به عنوان سابقه تاريخی و مانده های قديم اين کشور محلی شده برای جذب علاقمندان، اين را گفتم تا بگويم در شهرری کاروانسرايی مربوط به دوره صفوی به نام کاروانسرای شاه عباسی را ديدم که از حجره های آن به عنوان انبار مصالح ساختمانی و سيمان استفاده می شود....

بی بی شهربانو

در دامنه های کوه ری و بر فراز صخره ای کوهستانی، بنايی گنبدی مينايی به نام بقعه بی بی شهربانو واقع است. مردم محل بی بی شهربانو را دختر يزدگردسوم آخرين پادشاه ساسانی و همسر امام حسين و مادر امام چهارم شيعيان می دانند. البته سالهاست زيارت کنندگان اين محل فقط مردم ری نيستند و از زائرين شهرهای مختلف ايران گرفته تا شيعيان کشورهای عراق و افغانستان و پاکستان برای زيارت به اين محل می آيند.

پايين پله های بقعه بی بی شهربانو و در سمت راست غاری به چشم می خورد که مدخل تنگ و باريکی دارد. داخل غار نيز برای نذر شمع روشن می کنند. در قسمتی از اين هم غار پنجره ای مشبک قرار دارد که می گويند دختران جوان برای گشوده شدن بختشان بر روی آن دخيل می بندند.

برج طغرل

از معدود آثار تاريخی ری که اندکی به آن رسيده اند و سرو سامانی دارد برج طغرل است. از درب چوبی وارد محوطه ای می شويم که برج در وسط آن قرار گرفته است.

اين برج بنايی استوانه ای آجری ظريفی است که ارتفاعی در حدود ۲۲ متر دارد. ميراث فرهنگی کتيبه ای بر روی تخته سنگی در کنار برج بر قرار داده که روی آن نوشته شده "اين بنای تاريخی آرامگاهی مربوط به طغرل بيک بنيانگذار سلسله سلجوقيان و از آثار سده ششم هجری به شمار می رود که در سال ۱۳۰۱ به فرمان ناصرالدين شاه قاجار به دست حاجی ابوالحسن معمار باشی تعمير و بازسازی شده است" .

ماشين دودی

احتمالا خيلی از قديمی های تهران ماشين دودی مسير شوش، شاه عبدالظيم را به ياد دارند. اين عده اگر می خواهند خاطرات گذشته را زنده کنند و احيانا برای فرزندانشان از لذت سوار شدن به ماشين دودی بگويند، بايد سوار بر نسل جديد ماشين دودی يعنی مترو شوند و در کنار ايستگاه مترو شهرری ماشين دودی قديمی و بازنشسته را ببينند.

در ری اماکن مذهبی، آثار تاريخی و ديدنی های بسياری قرار دارد، آثار تاريخی ری که حتی قدمت بعضی از اين آثار با بنای تخت جمشيد در شيراز برابری می کند در هر گوشه شهر وجود دارد. آتشکده باستانی ری، برج طغرل، استودان (استخوان دان) گبرها، گنبد اينانج، قلعه گبرها، قلعه طبرک و بسياری ديگر که صحبت از هر کدام ساعت ها زمان می برد. بنابراين پيشنهاد می کنم حتما سری به اين شهر تاريخی و ديدنی بزنيد.