بیشتر از 'یک توهین جنسی' در شورای شهر تهران

ابوالفضل قناعتی حق نشر عکس AFP
Image caption وجه مشترک اظهارنظرهای جداگانه نماینده شورای شهر تهران، اشارات پی در پی به زنان به عنوان "موضوع تجاوز جنسی" است

ابوالفضل قناعتي عضو هیات رئیسه شورای شهر تهران، در صحبت هایی که فایل صوتی آنها به تازگی منتشر شده گفته خبرنگاری که در مورد واگذاری غیرقانونی املاک به تعدادی از اعضای شورای شهر افشاگری کرده، باید "يک هفته خواهرش دست داعش باشد تا بفهمد". اظهارات او، با واکنش گسترده رسانه هایی مواجه شده که آقای قناعتی را به خاطر "توهین جنسی" به یاشار سلطانی، خبرنگار افشاگر، مورد انتقاد قرار داده اند.

اما ابوالفضل قناعتی، حرف های دیگری هم زده است که کمتر رسانه ای شده. او به زعم خود برای دفاع از معصومه آباد عضو دیگر شورای شهر که به دریافت ملک خارج از ضوابط قانونی متهم شده، به سابقه اسارت خانم آباد در زمان جنگ هشت ساله اشاره کرده و گفته: "آمده‌اند به يک آزاده و يک اسطوره تهمت زده‌اند. مي‌دانيد آزادگي چيست؟ کسي که اين حرف‌ها را منتشر کرده يک هفته خواهرش دست داعش باشد تا بفهمد".

اشاره به رفتاری که داعش با زنان انجام می دهد، می تواند مفهوم خاصی را به ذهن شنونده متبادر کند. به عبارت دیگر، آقای قناعتی حتی در هنگام دفاع از زنی که او را "اسطوره" می داند، سابقه اسارت او در عراق را به اسارت زنان در دست داعش تشبیه می کند و چه بسا متوجه بار جنسی این تشبیه هم نیست.

نماینده خبرساز شورای شهر تهران، پس از آن در مصاحبه ای با خبرگزاری تسنیم، برای رفع اتهام از خود می‌گوید که در مورد خواهر خبرنگار افشاگر حرف نزده بلکه برای توضیح اهمیت کسانی که با دشمنان خارجی می‌جنگند گفته است: "آیا من و شما راضی می‌شویم که خواهر خودمان هم در اختیار داعش و دشمن قرار بگیرد؟"

هرچند فایل صوتی اظهارات آقای قناعتی روایت جدید وی را تایید نمی کند، اما حتی این روایت نیز، مجددا معنای جنسی آشنایی دارد. در واقع، این نماینده برای رفع اتهام، به جای انکار اشاره خود به یک مفهوم توهین آمیز جنسی در مورد خواهر یک خبرنگار، همان مفهوم را خواهر سایرین هم گسترش می دهد و لابد تصور می کند با افزایش تعداد خواهرهایی که از خطر تجاوز داعش به آنان سخن می گوید، مشکل استفاده از چنین ادبیاتی از بین رفته است.

نمی توان مطمئن بود که آیا این عضو هیات رئیسه شورای شهر قصد توهین به خبرنگار افشاگر را داشته یا به زعم خود می خواسته در مورد موضوعی کلی تر صحبت کند. با وجود این، متن صحبت های وی در جلسه شورای شهر علیه خبرنگار افشاگر، نوع اشاره او به سابقه اسارت یک همکار زن در دوران جنگ و اظهارات بعدیش در مصاحبه با خبرگزاری تسنیم، یک وجه مشترک قابل تامل دارند و آن، اشارات پی در پی به زنان به عنوان "موضوع تجاوز جنسی" است.

حضور چنین نگاهی در نگاه و ادبیات مردانه، البته مختص به آقای قناعتی، هم جناحان او، سیاستمداران یا ایرانیان نیست. به نظر می رسد اظهارات این نماینده شورای شهر تهران، تنها بازتابی از نگاهی جنسیت زده نسبت به زنان است که در میان بسیاری از مردان از طبقات گوناگون اجتماعی وجود دارد.

نوع واکنش نماینده خبرساز شورای شهر تهران به انتقادات اخیر، بیش از هرچیز یادآور یکی از ویژگی های نهادینه شده نگاه جنسیت زده است: این نگاه آنچنان در نظر دارندگانش عادی می آید که دیگر، حتی قادر به "تشخیص" آن در میان اظهارات شوخی و جدی خود نیستند.

تا جایی که ممکن است حتی در هنگام "دفاع" از خود در مقابل اتهام توهین جنسی، از ادبیات توهین آمیز جنسیتی استفاده کنند.