روزنامه های تهران، ترمیم کابینه با بازی تبلیغاتی

روزنامه های صبح امروز چهارشنبه ۲۸ مهر به عنوان مهم ترین خبر خود از ترمیم کابینه حسن روحانی خبر داده و ضمن گمانه زنی آن را مفید ولی دیرهنگام خوانده اند. روزنامه های تندرو این خبر را تبلیغاتی و برای پوشاندن شکست های دولت در زمینه اقتصادی توصیف کرده اند.

حق نشر عکس فرهیختگان
Image caption تیتر و عکس صفحه اول فرهیختگان

استعفا، ترمیم یا تبلیغات

فرشید غضنفرپور در گزارش اصلی شهروند نوشته: واکنش عمومی به ترمیم کابینه توسط رئیس جمهوری را مردمی نشان دادند که بلافاصله با شعار مشهور « روحانی مچکریم» به صفحه اینستاگرام رئیس جمهوری رفتند. وداع محمود گودرزی کام طرفداران فوتبال را خصوصا شیرین کرده است.

به نوشته این گزارشگر: شایعه ترمیم کابینه‌ ماه‌هاست که درمحافل سیاسی کشور دهان به دهان می‌چرخد. روز گذشته اما این شایعه تا حدود زیادی رنگ واقعیت به خود گرفت. خداحافظی وزیر ورزش و جوانان قطعی شد پذیرش استعفای وزیر ارشاد به چند روز آینده موکول شد و آموزش و پرورش استعفای وزیرش را تکذیب کرد هرچند اخبار تایید نشده از احتمال کناره گیری وی خبر می دهند. ظاهرا از معدود دفعاتی است که چپ و راست با آنچه در کابینه یازدهم رخ می‌دهد، موافقت دارند.

شهروند نوشته: تا این لحظه مشخص نشده است که استعفا یا برکناری علی جنتی به دلیل آنچه منتقدان اصولگرایش «تُندروی» تفسیر می‌کنند، بوده یا چنانچه منتقدان اصلاح‌طلب وزارت ارشاد معتقدند؛ «کُندروی» وزیر طاقت رئیس‌جمهوری را چنان طاق کرده که ناچار فرمان عزل وزیر را صادر کرده است. شاید هم رئیس‌جمهوری تمایل داشته با قبول استعفای علی جنتی، از حاشیه‌های ایجادشده پیرامون وزارت ارشاد بکاهد.

ترمیم به موقع یا دیر؟

عادل جهان ارا در سرمقاله روزنامه همدلی نوشته: روحانی می‌خواهد هفت ماه باقی مانده از دولتش، کادر و نیروهایی قوی‌تر و کارآمدتری را به بدنه دولت اضافه کند، اما این حرکت بیش از آنکه ضروری به نظر برسد،‌ به فشار از بیرون شبیه است. شکی نیست که برخی از وزرا نتوانستند رضایت طرفداران دولت را برآورده کنند، اما این موضوع نباید به مفهوم تزلزل ناگهانی دولت باشد.

به نظر این نویسنده: شاید استعفای جنتی بیش از همه محل نزاع باشد. او با وجودی که از سوی مخالفان دولت و خصوصا دلواپسان با هجمه‌ شدیدی روبه‌روست، اما خروجش از دولت می‌تواند حامل این پیام منفی باشد که روحانی در برابر برخی انتقادها عقب‌نشینی کرده است. او پیشتر در قضیه کنسرت‌ها واکنش نشان داد و گفت که «هیچ وزیری در برابر هیچ فشاری نباید عقب‌نشینی کند». ولی این‌که جنتی بخواهد یکی ازگزینه‌های خروج از دولت باشد،‌ بیم آن می‌رود تجربه دولت هاشمی تکرار شود که بعد از خاتمی،‌ وزارت ارشاد با ۱۸۰درجه چرخش در سمت‌وسویی قرار گزقت که امروز طیف دلواپس امروز خواهان آن هستند.

همدلی اضافه کرده که: ‌به نظر می‌رسد یکی از دلایل کندی ترمیم دولت و تعلل در جابه‌جایی وزرا مشکلاتی بود که دولت از بیرون با آن دست‌وپنجه نرم می‌کرد، اگرچه انتظار می‌رود روحانی دراین فرصت کوتاه بتواند با آرامش بیشتر و با تدبیر بهتر به تمشیت امور بپردازد تا بتواند هم دستاوردهای دولت خود را در طول این چهار سال برای مردم بازتعریف کند وهم آنکه به مردم اطمینان دهد، در اجرای برنامه‌های خود عقب‌نشینی نمی‌کند و برای به سامان رساندن برنامه‌های خود - خصوصا بعد از برجام- به ۴ سال فرصت دیگر نیاز دارد.

احمد شيرزاد در مقاله ای در اعتماد ترمیم کابینه را دیرهنگام اما مفید دانسته و نوشته: در روزهاي پس از انتخابات اسفند ٩٤ بسياري از ناظران سياسي بحث ترميم كابينه را مطرح كردند و شايد بهتر بود دولت زودتر از اينها وارد اين عرصه مي‌شد. اما نبايد از اين موضوع گذشت كه تغيير در كرسي وزير ارشاد با ساير تغييراتي كه شب گذشته به گوش رسيد متفاوت است.

این فعال اصلاح طلب اظهار عقیده کرده که: بعيد است كه نظر رييس‌جمهور بر تغيير وزير ارشادش بوده باشد اما فشارهايي كه از سوي مخالفان وارد شد سبب شد تا او از سمت خود كناره‌گيري كند و به نوعي اين استعفا به كابينه تحميل شد. اما در مورد دو وزير ديگر به روشني مشخص است كه تصميم دولت بر اين تغييرات است و دولت در نظر دارد تا از نيروهاي تازه‌نفس در اين حوزه‌ها استفاده كند.

کار از تعمیر گذشته

حسین شمسیان در یادداشت روز کیهان با عنوان «کار از تعمیر گذشته» استعفای وزیران و ترمیم کابینه را ترفند دولت برای سرگرم کردن مردم توصیف کرده و نوشته: چند روزی بود که خبر ترمیم کابینه و جابجایی‌های کم تعداد و پر تعداد وزرا، دهان به دهان نقل می‌شد و بازار شایعه هر دم داغ و برافروخته‌تر می‌شد و می‌شود. اول صحبت از یک وزیر بود، بعد شد سه وزیر و دست آخر هم پنج وزیر! تا اینکه سرانجام دیشب، خبر استعفای دو وزیر ورزش و جوانان، ارشاد منتشر شد.

به نظر این روزنامه تندرو: غیر قابل انکار است که دولت در همین ماه‌های پایانی هم، بیش از آنکه در فکر گره‌گشایی از کار مردم و رفتار صادقانه با آنها باشد، دغدغه انتخابات بهار ۹۶ را در سر دارد و می‌کوشد با رفتار و حرکات نمایشی‌، تظاهر به چالاکی و پر‌تحرکی کند! حامیان ریز و درشت دولت هم با وجود اقرار به ناکارآمدی دولت‌، حالا به جای عذر‌خواهی از جفای بزرگی که در حق مردم روا داشته‌اند، ژست اخلاق‌مداری می‌گیرند و خود را اخلاقاً موظف به حمایت از روحانی می‌دانند!

حق نشر عکس شرق
Image caption کارتون علی رومانی، شرق

نادر کریمی‌جونی هم در جهان صنعت نوشته: تغییر در کابینه، به‌طور کلی موضوع عجیبی نیست و نه فقط مجلس که رییس‌جمهور هم حق دارد بنا به ملاحظات خویش و راهبردهایی که تدوین کرده یا در نظر گرفته در ساختار کابینه تغییراتی بدهد. اما نکته مهم آن است که پس از گذشت بیش از سه سال از فعالیت دولت، چرا دولت و مجلس امروز به فکر ایجاد تغییرات در کابینه افتاده‌اند؟ مدافعان این اقدام می‌توانند بگویند که هر جا جلوی زیان گرفته شود، منفعت است. اما همین مدافعان نمی‌توانند بگویند که در عالم واقع فایده عملی این تغییرات چیست؟

این مقاله اضافه کرده: این احتمال وجود دارد که هم مجلس و هم دولت از این تغییرات اهداف سیاسی را دنبال کنند و به این نتیجه رسیده باشند که پس از ناکامی در استیفای حقوق مدنی شهروندان و اعتراض‌هایی که درخصوص وضعیت اقتصادی و دستاوردهای برجام وجود دارد بهتر است یک یا چند عضو کابینه با تبلیغات فراوان برکنار شوند تا اعتماد عمومی که می‌تواند زمینه‌ساز موفقیت چشمگیر در انتخابات آینده باشد به دولت تدبیر و امید بازگردد.

به نوشته جهان صنعت:با این همه اگر منافع ملی معیار رفتارها باشد، عقل سلیم گواهی می‌دهد که نه تغییر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مشکلات کنسرت‌ها را پایان می‌دهد و نه معضلات آموزش‌وپرورش با تغییر وزیر پایان می‌یابد و از این بابت هزینه‌های تغییر کابینه برای شهروندان دستاوردی ندارد هرچند منافع سیاسی حکومت‌کنندگان را تامین خواهد کرد.

دوره دوم موفق تر

احمد خرم در مقاله ای در شرق نوشته: «ترمیم کابینه» امری معمول در جهان به‌شمار می‌رود و در ایران نیز نمونه‌های مختلفی داشته است؛ در دولت احمدی‌نژاد، تغییرات پیاپی به‌گونه‌ای بود که کابینه تا یک‌قدمی نیاز به رأی اعتماد مجدد مجلس هم رفت چراکه نیمی از وزرا تغییر کرده بودند. دلیل این حجم از تغییرات نیز نه مسائل کارشناسی بلکه بیان یک مخالفت ساده از سوی وزرا با نظر رئیس دولت بود. شیوه تغییرات هم از خاطر مردم ما نرفته است. وزیری صبح به محل خدمت خود مراجعه کرده و فرد دیگری را در پشت میز خود دیده بود یا وزیری دیگر در حین مأموریت خارجی، آن‌هم در دستگاه حساس دیپلماسی، خبر برکناری خود را از مقام آن کشور خارجی دریافت کرد.

به نوشته وزیر پیشین راه: اما در دولت‌هایی نظیر دولت اصلاحات و دولت فعلی، رؤسای‌جمهور اهداف دیگری را در تغییر وزرا دنبال می‌کنند. ممکن است مدیری در سمت‌های قبلی خود توانمندی‌هایی را بروز داده و موجب جلب نظر رئیس‌جمهور منتخب برای حضور در کابینه شده باشد، اما به هر دلیلی در پست متفاوت و دشوار وزارت، نتواند کارآمدی موردانتظار را نشان دهد. این مسئله امری کاملا معمول و طبیعی است. درعین‌حال رئیس‌جمهور فرصت کافی را نیز در اختیار او قرار می‌دهد، اما وزیر مذکور نمی‌تواند خود و وزارتخانه‌اش را به اهداف برنامه دولت مستقر برساند.

مقاله شرق تاکید کرده: درحال‌حاضر هم اگر وزرایی که برای تصدی این سمت‌ها به بهارستان معرفی می‌شوند برنامه چهارسال‌ونیمه خود را به رئیس‌جمهور داده و خود را وزیر دولت دوازدهم نیز بدانند، حتما می‌توانند موجب تحرک و پویایی در وزارتخانه‌های متبوع شوند. مجموع شرایط کشور نشان می‌دهد احتمالا دکتر روحانی رئیس‌جمهور آینده هم خواهد بود و تقریبا در شرایطی بی‌رقیب قرار گرفته است. مجلس دهم نیز از همسویی بیشتری با دولت برخوردار است و با استفاده از تجربیات چهار سال اول، رئیس‌جمهور می‌تواند دوره چهارساله موفق‌تری را پشت‌سر بگذارد.

رقابت انتخاباتی زودهنگام!

ابوالقاسم قاسم زاده در سرمقاله روزنامه اطلاعات از رقابت های انتخاباتی علیه دولت سخن گفته که به تعبیر وی زودهنگام است چرا که هفت ماه مانده به انتخابات رقبای دولت روحانی با انتخاب دو محور تبلیغاتی به میدان آمده‌اند. اول، ذهنیت‌‌سازی عمومی از ناکارآمدی دولت روحانی و شکست مدیریت آن در چهار سال گذشته. برای تبیین این روش، پرونده وعده‌های انتخاباتی روحانی در دوره یازدهم انتخابات ریاست جمهوری را چنان جلوه می‌دهند تا او را شکست خورده نشان دهند. بدون شرح موانع از گذشته از جمله مانع مجلس گذشته که روحانی به اجبار بیش از دو سال باید با مجلسی که مجلس احمدی‌نژاد نام داشت، کار کند. هدف حک ناکارآمدی دولت ناشی از فقدان قدرت لازم اجرایی است که روحانی به هر دلیل و علتی نتوانسته است به وعده‌های انتخاباتی خود به مردم جامه عمل بپوشاند!

نویسنده این مقاله به جز روزنامه های جناح تندرو و مخالفان دولت صدا و سیما را از جمله رسانه هایی می داند که ترسیم بی‌امان و تکرار روزانه حجم انبوهی از مشکلات گوناگون اقتصادی، سیاسی و فرهنگی از گذشته تا امروز را چنان پیش می برند که گویی دولت روحانی روزنه امیدی به آینده بهتر را نمی‌تواند نشان دهد.

سرمقاله اطلاعات از جمله به گزارش خبری دوشنبه سیمای جمهوری اسلامی اشاره کرده و نوشته: اگر برای چند شب و چند روز به اخبار صدا و سیما نگاه و توجه کنید و یا گزارش‌های خبری و سرمقاله‌های چند روزنامه مخالف دولت را بخوانید، نتیجه‌ای جز اینکه در این کشور سنگ روی سنگ بند نیست، نخواهید گرفت! برخی چنین تفسیر می‌کنند که فعلاً اصولگرایان در معرفی نامزد شاخص برای انتخابات ریاست جمهوری دچار مشکل‌اند و اصلاح‌طلبان هم راهی بجز حمایت از روحانی ندارند. لاجرم جریان مخالف دولت با ورود به رقابت انتخاباتی زود هنگام، روش دمیدن یأس عمومی را پیش گرفته است تا انتخاباتی با حداقل شرکت‌کننده را اجرایی کنند!

حق نشر عکس اعتماد
Image caption کارتون سهیل محمدی، اعتماد

کاسبی از تورم

موسی غنی‌نژاد در سرمقاله دنیای اقتصاد یادآوری کرده که: در شرایط نابسامان تشدید تحریم در اواخر دولت پیش عده‌ای سخن از کاسبان تحریم به میان آوردند که در واقع مصداق بارزی از همین کسب نامشروع بود. اما فراتر از این اکنون بیش از چهار دهه است اقتصاد ایران به دلایل متعددی هم دولتی‌تر شده و هم گرفتار تلاطم‌های تورمی شده و در نتیجه انواع گوناگونی از کاسبی‌های نامشروع در آن رونق گرفته است.

به نوشته این اقتصاددان:در کنار انواع کاسبی‌های نامشروع ناشی از اقتصاد دولتی از قبیل بهره‌گیری از رانت‌های گوناگون و سوء استفاده از موقعیت‌های انحصاری، نوعی کاسبی تورمی هم به‌وجود آمده که نفعش در گرو تداوم شرایط تورمی متلاطم است. شناسایی اینها کار چندان دشواری نیست. همه بدهکاران بزرگ و وام‌گیرندگان حرفه‌ای از جمله خود دولت از این جمله‌اند؛ چراکه تداوم تورم از بدهی آنها که به پول رایج است می‌کاهد و ارزش دارایی‌هایشان را که غیر پولی است افزایش می‌دهد.

دنیای اقتصاد به این جا رسیده که: گذشته از این کاسبان مرئی تورم، کاسبان کم و بیش نامرئی دیگری هم هستند که با سفته‌بازی در بازار زمین، مسکن، بورس اوراق بهادار، ارز و طلا سودهای کلان بادآورده می‌برند و با این کار خود بازارها را حبابی و متلاطم می‌کنند.دولت باید اگر تیر تورم از کمان سیاست‌های اشتباه رها شود و انتظارات مثبت معکوس شود، دیگر کسی را به آسانی یارای مهار آن نخواهد بود. کاسبان حرفه‌ای تورم مترصد این فرصت هستند تا بلافاصله دست به کار شوند و با حبابی کردن نوبتی بازارها بر اسب مراد خود سوار شوند و اقتصاد ملی را دوباره به چرخه معیوب تلاطم‌های تورمی برگردانند.

اتهامات غیربهداشتی وزیر بهداشت

زهرا چيذري در جوان گزارشی از یک کنگره علمی روانپزشکی را چنین توصیف کرده که وزیر بهداشت در آن جا غير‌علمي‌ترين و غير‌مرتبط‌ترين سخنراني‌اش سه سال گذشته را ايراد كرد؛ صحبت‌هايي كه بر‌خلاف تأكيدات خود وزير درباره سياسي نكردن سلامت مردم بيشتر از آنكه علمي و پزشكي باشد، رنگ و بوي سياسي داشت و دکتر هاشمي را در جايگاه اپوزيسيون سياسي مي‌نشاند. وزير بهداشت اين بار با بهانه قرار دادن سلامت روان مردم به زبان كنايه پاي شخصيت‌هاي مذهبي و سياسي را به ميان كشيد و گفت: « اميدوارم سياستگذاران، دولت، مجلس، خطبا، ائمه جمعه و هر كسي كه در كشور تريبوني دارد، زحمات شما روانپزشكان را زياد نكند و اعصاب مردم را تحت تأثير قرار ندهد، ‌تهمت نزنند، اضطراب را تحميل نكنند و اگر آبي براي شما نمي‌آورند كوزه را هم نشكنند تا شاهد كاهش اختلالات روانپزشكي باشيم.»

آن چه گزارشگر روزنامه سپاه پاسداران را به این اظهار نظر کشانده آن جاست که از قول وزیر بهداشت نوشته:«خودشيفتگي مسئولان كار دست مردم مي‌دهد. در كشور ما هر كسي اظهار نظري دارد. مثلاً‌ يكي سردار عَلَم بوده نوحه مي‌خواند و رئيس‌جمهور و مسئولان را زير سؤال مي‌برد، ديگري مي‌شود سردار حرم و در همه حوزه‌ها اظهار نظر مي‌كند، يكي نيز سردار قلم بوده و در همه حوزه‌ها حرفي دارد. »

جوان افزوده: سخنان وزير بيش از آنكه علمي باشد، سياسي شد. در حالي كه آقاي وزير مي‌توانست اختلالات رواني جامعه و چرايي افزايش آن از ۲۱ درصد قبلي به ۲۶ درصد طي چهار سال را مورد تحليل علمي و واقعي قرار دهد اما انگار در ماه‌هاي پاياني دولت يازدهم اين تريبون هم محملي براي بيان انتقادهاي تند آقاي وزير از چهره‌هاي منتقد دولت شد و فضاي علمي اين كنگره را سياسي كرد. اين بار حتي ادبيات هاشمي و واژه‌هايي كه براي بيان منظورش استخدام كرده بود با هميشه فرق داشت.

نوبل‌نوبل که میگفتن این بود؟

حق نشر عکس فیروزه مظفری
Image caption خرید و فروش کودک - کارتون فیروزه مظفری،

احمد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رضا کاظمی با اشاره به نظر برخی که اهدای جایزه نوبل ادبیات را به باب دیلان عجیب توصیف می کنند، از زبان آنان پیشنهادهای تازه ای برای این جایزه مطرح کرده از جمله امیر تتلو، چرا که: امیر علاوه بر این‌که توی بیوی اینستاگرامش زده «سفیر صلح»، قطعا به خاطر آثاری چون «خلیج مسلح فارس/ این حق م ماست» که به زیبایی استفاده از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای را به تصویر کشیده و هم به خاطر ترانه‌هایی مثل «کی از پشت لباستو می‌بنده؟!» که اوج انسان‌دوستی و کمک به همنوع را نشان می‌دهد، گزینه خیلی خوبی برای جایزه صلح نوبل است. به‌خصوص این‌که الان هم در زندان به سر می‌برد و این موضوع می‌تواند به داوران نوبل یک حس «نلسون ماندلایی» القا کند!

پیشنهاد دیگر این طنزنویس شهردار تهران است چرا که دکتر قالیباف به نمایندگی از شهرداری و شورای شهر تهران می‌تواند بابت آشنا کردن مردم جهان با پدیده املاک «نجومی» کاندیدای اصلی جایزه نوبل در شاخه «نجوم و ستاره‌شناسی» باشد. البته باید در این زمینه از آقایان علی صدقی و صفدر حسینی بابت تلاش‌های بی‌وقفه در زمینه حقوق‌های نجومی هم تقدیر و تشکر کرد، اما برای این عزیزان چون به اندازه کافی سهم‌شان را برداشته‌اند، دیگر از جایزه مایزه خبری نیست و به کارت‌آفرین کفایت می‌کنیم!

فریور خراباتی هم در ستون طنز روزنامه ایران نوشته: پس از اینکه نام«باب دیلن» به‌عنوان برنده جایزه آکادمی نوبل ادبیات اعلام شد، عده‌ای که تا دیروز فکر می‌کردند «باب دیلن» برادر بزرگتر«باب اسفنجی» است به این امر معترض شدند.در عین حال یکی از معترضین که آخرین کتابی که مطالعه کرده«دو راهی عشق تو به من و اون از اینجا تا اونجا!» نام داشته به اعلام نام«باب دیلن» به عنوان برنده جایزه اعتراض کرد.

به نوشته این طنزنویس: گروهی از افراد که کلاً عادت دارند هر روز صبح به یک چیزی اعتراض کنند، پس از این اتفاق در بیانیه‌ای ضمن حمایت از محمد اصفهانی و علیرضا عصار جایزه را حق این بزرگواران دانستند.هرچند بسیاری از کارشناسان بر این باورند که پس از سرودن ترانه«ونک اگه نباشی ذات الریه بگیره!» جایزه نوبل دیگر نتوانست آن آدم سابق شود اما به هرحال همچنان یک جایزه ادبی تقریباً معتبر محسوب می‌شود.