گروهی از نمایندگان مجلس ایران خواهان کاهش روابط با بریتانیا شدند

علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران خواهان کاهش سطح روابط ایران و بریتانیا شده است حق نشر عکس AFP
Image caption علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران خواهان کاهش سطح روابط ایران و بریتانیا شده است

علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران در واکنش به اظهارات اخیر نخست وزیر و وزیر خارجه بریتانیا درباره ایران، خواهان کاهش سطح روابط دیپلماتیک تهران و لندن شده است.

آقای بروجردی امروز (سه‌شنبه بیست و سوم آذر/ ۱۳ دسامبر) در مجلس گفته است: "حرف‌های بی‌خود نخست‌وزیر و وزیر خارجه انگلیس نشان داد که خباثت، ماهیت سردمداران این کشور است و آنان شایستگی روابط در سطح سفیر را با جمهوری اسلامی ایران ندارند زیرا سیاست‌های خصمانه با بالاترین سطح روابط دیپلماتیک همخوانی ندارد".

به گزارش رسانه‌های ایران، دو روز پیش (یکشنبه ۲۱ آذر) گروهی از نمایندگان مجلس طرحی را برای کاهش روابط دیپلماتیک با بریتانیا تنظیم و به هیأت رئیسه مجلس ارائه کرده‌اند.

بر اساس این طرح وزارت خارجه ایران "مکلف" شده طی دو هفته روابط سیاسی خود را با دولت بریتانیا به سطح کاردار تنزل و روابط اقتصادی و بازرگانی را نیز به حداقل ممکن برساند.

هفته گذشته ترزا می، نخست وزیر بریتانیا هفته پیش از لزوم همکاری با کشورهای عربی در برابر فعالیت‌های منطقه‌ای ایران صحبت کرده بود و بوریس جانسون، وزیر خارجه در فیلمی که یکی از رسانه‌های بریتانیایی منتشر کرد،ایران را به راه‌اندازی "جنگ مذهبی سیاسی" متهم کرده بود.

بعضی دیگر از نمایندگان مجلس ایران خواهان چرخش بیشتری در روابط "شکننده" دو کشور شده‌اند.

احمد سالک، نماینده مردم اصفهان در مجلس ایران گفته است: "آقای ظریف [وزیر امور خارجه] باید درباره بستن لانه جاسوسی انگلیس در ایران اقدام کند که همین لانه جاسوسی در فتنه ۸۸ عامل فتنه بود".

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ترزا می، نخست وزیر بریتانیا از لزوم همکاری با کشورهای حوزه خلیج فارس در برابر فعالیت‌های منطقه‌ای ایران سخن گفته است

نخست وزیر و وزیر خارجه بریتانیا چه گفته بودند؟

ترزا می، نخست وزیر بریتانیا هفته پیش که برای شرکت در اجلاس رهبران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به بحرین سفر کرده بود، گفت: "ما باید همراه یکدیگر تلاش کنیم تا اقدامات تهاجمی ایران در منطقه را به عقب برانیم."

نخست وزیر بریتانیا خطاب به شش رهبر کشورهای عضو شورای همکاری افزود: "می‌خواهم به شما اطمینان دهم که من به وضوح تهدیدی را که ایران متوجه منطقه خلیج [فارس] و در بعدی وسیع‌تر، متوجه خاورمیانه می‌کند مشاهده می‌کنم".

در پی این اظهارات، وزارت امور خارجه ایران، نیکلاس هاپتون، سفیر بریتانیا در تهران را احضار کرد و اظهارات خانم می را "غیرمسئولانه، تحریک‌آمیز و تفرقه‌افکنانه" توصیف کرد.

+ نخست وزیر بریتانیا می‌گوید کشورش آماده همکاری با کشورهای خلیج فارس در برابر ایران است

حق نشر عکس AFP
Image caption بوریس جانسون٬ وزیر خارجه بریتانیا و همتای عربستانی خود، عادل جبیر

هفته گذشته روزنامه گاردین فیلمی حاوی اظهارات بوریس جانسون، وزیر خارجه بریتانیا را منتشر کرد که در آن آقای جانسون از "سوء استفاده از دین" برای اهداف سیاسی انتقاد کرده بود و حکومت‌های عربستان سعودی و ایران را به راه‌اندازی "جنگ مذهبی سیاسی" متهم می‌کرد.

آقای جانسون در بخشی از سخنرانی خود که تاریخ آن به اوایل ماه جاری میلادی باز می‌گردد گفته بود: "سیاستمدارانی هستند که با پیچ و تاب دادن به دین از آن سوء استفاده سیاسی می‌کنند تا اهداف خودشان را پیش ببرند و این یکی از بزرگترین مشکلات سیاسی در کل منطقه [خاورمیانه] است."

او سپس با نام بردن از ایران و عربستان سعودی این دو کشور را متهم کرد که "عروسک‌های خیمه شب بازی خودشان را وارد بازی می‌کنند و جنگ نیابتی به راه می‌اندازند."

این اظهارات البته با واکنش منفی دولت بریتانیا روبه‌رو شد که گفته بود اظهارات آقای جانسون درباره عربستان هم سو با نظر دولت بریتانیا نیست.

+ وزیر خارجه بریتانیا حکومت‌های ایران و عربستان را به راه‌اندازی جنگ مذهبی نیابتی متهم کرد

حق نشر عکس Getty Images
Image caption حمله گروهی از دانشجویان بسیجی به سفارت بریتانیا در تهران در سال ۱۳۹۰ به خروج کارکنان سفارت و تعطیلی سفارت بریتانیا در تهران منجر شد

فراز و فرودهای "تمام نشدنی" روابط ایران و بریتانیا

روابط سیاسی ایران و بریتانیا همواره روابطی پر فراز و فرود بوده است. طی حدود چهار دهه که از انقلاب ایران می گذرد روابط سیاسی دو کشور دو بار به سطح کاردار تقلیل پیدا کرده است.

پس از انقلاب بهمن ۱۳۵۷ و در جریان جنگ هشت ساله ایران و عراق، بریتانیا کارکنان سفارت خود از تهران را فراخواند اما دو کشور برای بالا بردن سطح روابط به توافق رسیدند.

دومین بار روابط دو کشور بر سر صدور فتوای قتل سلمان رشدی کاهش یافت و بریتانیا تمامی کارکنان خود را از ایران خارج کرد و سفارت این کشور در تهران به حالت نیمه تعطیل درآمد. ایران هم روابط خود را با بریتانیا قطع کرد اما در دولت محمد خاتمی و در جریان دیدار کمال خزاری وزیر وقت امور خارجه ایران و رابین کوک همتای بریتانیایی او روابط سیاسی دو کشور در سطح سفیر از سر گرفته شد.

پس از وقایع مربوط به اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۸، روابط دو کشور در برهه‌ای دچار تنش هایی شد که حتی به دستگیری اعضای سفارت بریتانیا در تهران هم انجامید.

در پی تحریم بانک مرکزی ایران از سوی بریتانیا، مجلس شورای اسلامی به طرح کاهش سطح روابط اقتصادی و سیاسی با بریتانیا رای داد و بر اساس آن روابط سیاسی ایران با بریتانیا به سطح کاردار تنزل پیدا کرد.

حمله گروهی از دانشجویان بسیجی به سفارت بریتانیا در تهران در آذر ماه ۱۳۹۰به خروج کارکنان سفارت و تعطیلی سفارت بریتانیا در تهران منجر شد. بلافاصله پس از این اقدام دیپلمات‌های ایرانی هم از بریتانیا اخراج شدند.

حق نشر عکس President.ir
Image caption حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران و دیوید کامرون، نخست وزیر پیشین بریتانیا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با هم دیدار کرده بودند

اما پس از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۲ ایران و انتخاب حسن روحانی به عنوان یک "سیاستمدار میانه‌رو" وزیر خارجه بریتانیا در تماس تلفنی با همتای ایرانی خود از بهبود "گام به گام روابط" استقبال کرد.

محمد جواد ظریف، وزیر خارجه ایران و ویلیام هیگ وزیر خارجه وقت بریتانیا در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل با یکدیگر ملاقات کردند و اندکی بعد معاونان وزارت خارجه دو کشور از توافق برای مبادله کاردار غیرمقیم با هدف بازگشایی سفارت‌ها و بهبود گام به گام روابط خبر دادند.

سرانجام در شهریور ماه سال ۱۳۹۴ فیلیپ هاموند، وزیر خارجه بریتانیا به تهران سفر کرد و سفارت کشورش در تهران را بازگشایی کرد و یکسال بعد در سال ۱۳۹۵ روابط دو کشور به سفیر ارتقا یافت.