روزنامه های تهران؛ ترور سفیر، منشور شهروندی

روزنامه های صبح امروز تهران، سه شنبه ۳۰ آذر در صفحات خود به استقبال شب یلدا رفته و درباره این روز نوشته و به زبان طنز از گرانی ها گلایه کرده اند. از میان خبرهای خارجی ترور سفیر روسیه در ترکیه و خارج شدن مردم از حلب مهم ترین موضوع های روزنامه هایی است که عملیات تروریستی در برلین بعد از پایان کار آن ها رخ داده است.

عکس های اول و گزارش های اصلی روزنامه های امروز به رونمایی از منشور شهروندی اختصاص دارد که همان قدر مورد استقبال روزنامه های میانه رو و هوادار دولت قرار گرفته که از جانب روزنامه های مخالف دولت متهم شده که یک بازی برای گم کردن مسوولیت های دولت است.

ترور در ترکیه

سارا معصومی در گزارشی در اعتماد نوشته این بدترین زمان ممکن برای یک ترور بود. ابرهای مه‌آلود اختلاف میان روسیه و ترکیه به تازگی کنار رفته بود. یک سال پیش در همین روزها ٢٤ نوامبر ٢٠١٥ بود که ارتش ترکیه یک جنگنده روسیه را در سوریه ساقط کرد. ساقط کردن این جنگنده برابر شد با تنشی بی‌سابقه در رابطه آنکارا و مسکو. دو کشور در این یک سال فراز و فرودهای بسیاری را در رابطه سیاسی تجربه کردند و قریب به شش ماه پیش بود که ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه دست از تنبیه دولت ترکیه برداشت.

به نوشته اعتماد: حمله به سفیر روسیه در ترکیه را نمی‌توان یک حمله تروریستی ساده فرض کرد. زمان وقوع این حمله حکایت از خشم بازیگرانی در سوریه دارد که به دنبال حل و فصل بحران در این کشور آن هم پس از ٥ سال و نیم نیستند. خبر تشکیل نشست سه جانبه میان ایران، ترکیه و روسیه در حالی که نبرد حلب به نفع دولت مرکزی تمام شده است و دست طرف مقابل پشت میز مذاکره خالی‌تر از قبل شده، عصبانیت جریان‌های تروریستی متفاوت در سوریه و بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای حامی آنها را به دنبال داشت.

به نظر این روزنامه: ورود ترکیه به جمعی که در آن ایران و روسیه با دیدگاه‌های نسبتا مشترک در خصوص سوریه حضور دارند، می‌تواند برای بازیگران منطقه‌ای که ٥ سال و نیم در مسیر مخالفت با رویکردهای ایران و روسیه در سوریه هزینه کردند، گران تمام شود.

علیرضا رضا خواه در سرمقاله روزنامه خراسان نوشته: احتمال تکرار حوادث تروریستی در همسایه شمالی سوریه، یعنی ترکیه کشوری که این روزها به خانه دوم تروریست ها تبدیل شده، بسیار بالاست. جایی که مملو از گردشگران ایرانی و البته روسی است. سابقه فعالیت گروه های تروریستی در شهرهای مختلف ترکیه در سال های اخیرنشان می دهد که علی رغم حمایت آنکارا از این گروه ها، سازمان امنیت ترکیه هیچ گونه کنترلی بر اعمال آنها ندارد.

به نوشته این مقاله: به بیان دیگر آنکارا تنها در یک اقدام کور و یک طرفه به تقویت تروریست ها می پردازد، در حالی که تروریست ها رفتاری خودسر دارند. نمونه اخیر این عدم کنترل را می شود در حمله تروریست های احرار الشام به اتوبوس هایی که برای حمل زنان، کودکان و مجروحین به دو شهرک فوعه و کفریا رفته بودند، دید. این واقعیت باعث شده تا ترکیه این روزها به عرصه ای برای تسویه حساب گروه های مختلف تروریستی تبدیل شود.

سرمقاله روزنامه خراسان سپس به ناامن بودن ترکیه برای توریست ها رسیده و نوشته: این ناامنی در روزهای اخیر برای گردشگران ایرانی دو چندان شده است. موج ایران ستیزی در این کشور به دنبال پیروزی های مقاومت در حلب به ویژه در شهرهایی چون استانبول و آنکارا به اوج رسیده است. تظاهرات هدایت شده توسط احزاب و گروه های خاص در ترکیه در مقابل سفارت و مراکز فرهنگی و توهین به مردم ایران از یک سو و انتشار مقاله های توهین آمیز و ایران ستیزانه در روزنامه های هوادار دولت از سوی دیگر شرایط بسیار خطرناکی را برای گردشگران ایرانی به وجود آورده است.

در پایان این مقاله آمده: ساعاتی پس از پایان یادداشت، سفیر روسیه در آنکارا در حین سخنرانی در یک نمایشگاه عکس ترور شد، بر پایه گزارش ها، ضارب در حین شلیک گفته انتقام حلب را خواهیم گرفت. اتفاقی که جدی بودن تهدیدات در ترکیه و لزوم تصمیم درست در این رابطه را نشان می دهد.

حق نشر عکس همدلی
Image caption تیتر و عکس صفحه اول همدلی

برای ساخت جامعه بهتر

عباس عبدی در نوآوران یادآور شده که حقوق بشری همزمان با آن که وظیفه ای برای حکومت ایجاد می کند اما به شدت تابع توانمندی شهروندان است. منظور از شهروند، انسانی توانمند است که نسبت به سرنوشت و حقوق خود نیز مسئولیت دارد. در واقع در برابر حقوقی که در جامعه دارد، تکالیف و مسئولیتی نیز متناسب با آن بر دوش خود می‌بیند. اگر یک جامعه فاقد شهروند به این معنا باشد، هیچ حقوق پایداری نخواهد داشت. و ضمانتی برای تداوم رعایت آن حقوق نخواهد بود.

با این مقدمه نویسنده جامعه شناس می نویسد تحقق حقوق شهروندی موکول به دو نکته است. اول رفع موانع ساختاری حاکمیت قانون. دوم تقویت روحیه شهروندی و مسئولیت‌پذیری و در یک کلمه توانمندسازی است. به معنای دیگر ما در درجه اول، نیازمند دولت پاسخگو نیستیم؛ بلکه نیازمند ملت پرسشگر هستیم. ملتی که پرسشگری او، دولت را پاسخگو خواهد کرد.

این دو هدف چگونه محقق می‌شود؟ رعایت و استیفای حقوق را نمی‌توان به گزاره‌های اخلاقی تقلیل داد.

نویسنده معتقد است حقوق من و شما وقتی رعایت می‌شود که هزینه نقض آن سنگین باشد. بنابراین حقوق شهروند و ملت وقتی از طرف حکومت رعایت و محترم شمرده می‌شود که موازنه قوا میانشان برقرار باشد، در غیر این صورت یا ناقص رعایت می‌شود، که به نوعی عدم رعایت است، یا ناپایدار خواهد بود. موازنه قوا جز از طریق سازماندهی و تشکل‌یابی مردم در نهادهای مدنی مستقل از قدرت، امکان‌پذیر نیست. بنابراین مهم‌ترین اقدام هر طرفدار حقوق مدنی و شهروندی این است که راه را برای تحقق این هدف باز کند. قدرت مردم باید در رسانه‌ها و اقتصاد و تشکیلات مستقل بازتاب پیدا کند. مردم فاقد رسانه، فاقد تشکیلات و فاقد توان اقتصادی؛ ضعیف‌تر از آن هستند که به چیزی به نام حقوق فکر کنند، چه رسد به اینکه بخواهند مانع از نقض حقوقشان شوند.

مقاله نوآوران در نهایت تایید کرده که نباید همین منشور را کم اهمیت دانست و نفی کرد چرا که سطح اطلاع عمومی را از حقوق خود ارتقا می دهد.

مسعود سلیمی در سرمقاله جهان صنعت نوشته: به نظر می‌رسد یکی از اهداف رییس‌جمهور در امضا و اعلام «منشور حقوق شهروندی» که تاکید هم بر آن دارد به ایجاد آگاهی نزد مردم برمی‌گردد در واقع مفهوم معکوس چنین حرفی، این است که مردم داخل کشور از حقوق اساسی خود در قانون اساسی و به دنبال آن در منشور موردنظر ایشان اگر نگوییم اصلا، دست‌کم به طور دقیق آگاه نیستند.

نویسنده سپس پرسیده: اگر چنین باشد این پرسش مطرح می‌شود که چطور مردم از اینکه مثلا «حق کودکان است که صرفنظر از جنسیت به طور خاص از هرگونه تبعیض، آزار و بهره‌کشی مصون و از حمایت‌های اجتماعی مناسب برخوردار باشند» آگاه نیستند یا نباید آگاه باشند. مفاد مواد ۱۲۰‌گانه «منشور حقوق شهروندی» از سر تا پا همگی لازمه زندگی عادی در جهان امروز است که به درستی از سوی رییس‌جمهور کشور بر آن تاکید شده است اما نکته این است که چه باید کرد تا ضمن آشنایی بیشتر مردم با حقوق‌شان زمینه اجرای درست آن نیز برای همگان فراهم شود؛ نکته مهمی که رییس‌جمهور به آن اشاره نکرده است.

به نوشته جهان صنعت: آقای روحانی با گذشت حدود سه سال و نیم از وعده قبلی‌تان، اینک در آستانه انتخابات، باز هم حقوق اساسی مردم را گوشزد کرده‌اید، دست‌تان درد نکند اما اگر در انتخابات ۹۶ پیروز و برای چهار سال دیگر ماندگار شدید یادتان نرود که جدا از آشنایی و شناخت حقوق، مردم از شما انتظار تحقق آنها را هم دارند، یادتان نرود لطفا، چراکه به عنوان رییس‌جمهور نظام جمهوری اسلامی هرچه بگویید، امضا کنید و انجام دهید تاریخ از آن یاد خواهد کرد.

منشور لازم نیست

کیهان در گزارش اصلی خود از قول خود نوشته «بساط نجومی ها و نورچشمی ها را جمع کنید حقوق شهروندی تامین می شود» و در آن نوشته: در حالی که همزمان با مشکل بیکاری، مسکن و ازدواج جوانان برخی مدیران دولتی حقوق‌های نجومی گرفته و در خانه‌های میلیاردی ساکنند و همچنین گزارش نهادهای قانونی نشان از انتصاب مدیران متخلف نجومی‌بگیر با توصیه‌ برخی نزدیکان رئیس‌جمهور دارد، روحانی در مراسم رونمایی از «منشور حقوق شهروندی» از حقوق مردم سخن گفت و اظهار داشت: در قانون نورچشمی و استثنا نداریم!

این روزنامه تندرو اضافه کرده: رئیس جمهور در همایش حقوق ملت در قانون اساسی از تدوین و انتشار «منشور حقوق شهروندی» سخن گفت و اظهار داشت در قانون نورچشمی و استثنا نداریم. سخنان روحانی درباره حقوق شهروندی و همچنین نورچشمی‌ها با رفتار دولت یازدهم فاصله زیادی دارد؛ در حالی که برخی مدیران دولتی نجومی حقوق می‌گیرند و شهروندان از بیکاری رنج می‌برند و در حالی که بسیاری مسکن مناسب ندارند و عده‌ای در خانه‌ها و ویلاهای میلیاردی نشسته‌اند سخن گفتن از حقوق شهروندی به طنز بیشتر شباهت دارد!

کیهان در نهایت تکرار کرده: سخن رئیس جمهور مبنی بر اینکه در قانون نورچشمی و استثنا نداریم نیز با توجه به تخلفات بی‌شمار اطرافیان روحانی از جمله حسین فریدون و همچنین توصیه‌های صورت گرفته از سوی وی برای انتصاب مدیران نجومی و... متناقض به نظر می‌رسد.

شهروند روزنامه هوادار دولت هم گلایه کرده که چرا منشور شهروندی ضمانت اجرا ندارد و در توضیح اهمیت آن نوشته: این حقوق در قانون تعریف شده است، با وجود این چرا تاکنون به اجرا درنمی‌آمد، یعنی سازوکار ضمانت اجرای حقوق؛ عامدانه یا به صورت غیرعمد درست عمل نمی‌کند. دراین صورت پیش از هر اقدامی باید نسبت به اصلاح مرجع تضمین‌کننده حقوق اقدام کرد.

به نوشته این مقاله: روشن است که قوه‌مجریه فقط بخشی از ضمانت اجرا را دراختیار دارد. البته اگر همان بخش را هم بهبود بخشند، خیلی خوب است. ازجمله حق دسترسی به اطلاعات، عموما در قوه‌مجریه باید رعایت و تأمین شود، درحالی که سازوکار تأمین و استیفای تضمین‌شده این حق هنوز کافی نیست و اجرای این حق همچنان میان زمین و هوا معلق مانده است.

در دنباله مقاله به چند نکته مثبت و مهم اشاره می شود. از جمله این که به مردم یادآوری می‌کند که اینها حقوق شماست و فقط هم نباید منتظر ماند که دولت‌ها آن را محقق کنند. نفس آشنایی مردم و پافشاری بر حق، بیش از هر شیوه دیگری ضامن اجرای حق است. اگر درکشورهای توسعه‌یافته حقوق شهروندی، بیشتر رعایت می‌شود، به این دلیل است که مردم آنان، حساسیت و آشنایی بیشتری نسبت به حقوق شهروندی خود دارند. اگر این متن به‌عنوان یک متن درسی به دانش‌آموزان و دانشجویان آموزش داده شود و در رسانه‌ها مورد توجه قرار گیرد، با یک فضای مطالبه‌گر در زمینه حقوق شهروندی مواجه خواهیم شد که اثرات مثبتی بر تحقق آرمان حقوق شهروندی دارد.

حق نشر عکس شهروند
Image caption کارتون سلمان طاهری، شهروند

ما می‌دانیم، ما نمی‌دانیم

شرق مقاله کوتاه طعنه آمیزی دارد که در آن آمده: ما می‌دانیم که منشور حقوق شهروندی آن‌قدر برای رئیس‌جمهور روحانی اهمیت داشته است که خودشان در مراسم رونمایی از آن حضور داشته‌اند. ما می‌دانیم که در تمام خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری امکان دسترسی به آن وجود دارد. ما می‌دانیم که داشتن منشوری با نام بزرگ «حقوق شهروندی» می‌تواند قدمی بزرگ برای دسترسی به حقی باشد که ضمانت اجرائی ندارد. ما می‌دانیم که نباید ناامید باشیم و این اتفاق را شعاری بدانیم.

در ادامه گلایه این روزنامه اصلاح طلب آمده: ما می‌دانستیم و می‌دانیم که بسیاری از این حقوق شهروندی فقط با ابزار قانون سلب‌شدنی است. ما می‌دانیم که هرکس به فراخور جایگاه و علاقه‌مندی‌اش، به بخشی از حقوق شهروندی توجه بیشتری می‌کند، روزنامه‌نگاران، زندانیان، روستاییان و... . اما نمی‌دانیم قانون‌گذاران مجلس و ضابطان قانون با این منشور آشنایی دارند یا خیر؟ نمی‌دانیم مسئولیت آنان درباره این منشور شهروندی چیست؟ نمی‌دانیم که آیا همه مردم در برابر آن یکسان هستند یا خیر؟

شرق در نهایت پرسیده: نمی‌دانیم که قرار است سال‌ها بعد به‌عنوان یک تجربه درخشان در کارنامه رئیس‌جمهور قرار گیرد یا نقش بیشتری در زندگی شهروندان ایران ایفا کند؟

مواد محرمانه منشور شهروندی

پوریا عالمی در ستون طنز روزنامه شرق پنج ماده محرمانه از منشور شهروندی را فاش کرده و نوشته: ماده ١- هر ایرانی حق دارد در صورت بروز هر نوع مشکلی به پلیس مراجعه کند و آدرس اولین تعمیرگاه را بپرسد و به آنجا مراجعه کرده و مشکلش را برطرف کند. اگر مشکل نرم‌افزاری باشد، پلیس می‌تواند وارد کنترل پنل شهروند مربوطه شده و با کلیک راست روی ستینگ طرف، تنظیمات او را به حالت کارخانه برگرداند تا مشکل برطرف شود.

در ماه دو کشف شده هم آمده: هر ایرانی حق دارد از حق آزادی بیان استفاده کند و هرچه می‌خواهد به هرکسی می‌خواهد بگوید، اما این حق را هم دارد که هر ایرانی دیگری بهش هرچی گفت بزند توی دهانش. تبصره- اینکه هر ایرانی هرچی می‌خواهد به هر کی می‌خواهد بگوید و هر ایرانی می‌تواند هر کی هرچی بهش گفت بزند توی دهانش، خیلی مترقی است و درکش هنوز برای جهان سخت است، اما هرروز ما زندگی‌اش می‌کنیم.

در ماده بعدی طنزنویس شرق نوشته: هر ایرانی می‌تواند بدون اینکه کتاب بخواند، به نداشتن آزادی بیان اعتراض کند و با سفر به خارج از کشور و پوشیدن شلوارک از دم داخل هواپیما، پیامش را به جهان مخابره کند. تبصره - احتمالا منظور ایرانی‌ها از آزادی بیان پوشیدن شلوارک است. چون ایرانی‌ها ۸۰‌ میلیون نفر هستند، اما تیراژ کتاب هزار نسخه است، اما تیراژ تولید شلوارک در کشور به ۱۲۰‌ میلیون نسخه در ماه نیز رسیده است.

یلدای گران

فرزانه قبادی در اعتماد نوشته: یلدا این روزها دیگر بلندترین شب سال نیست، برای بعضی از مردم یلدا تبدیل به پرهزینه‌ترین شب سال شده است. شبی که آدم‌ها در همهمه تمام نشدنی شهر سعی می‌کنند ترافیک قفل شده اتوبان‌ها را پشت سر بگذارند تا لحظاتی در جمع خانواده باشند و سرها را در گوشی فرو کنند و در دنیای تو در توی تلگرام و اینستاگرام سیر آفاق و انفس کنند و قبل از هر اقدامی از انارهای دانه شده در کاسه چینی ایتالیایی و خرمالوهای پاییزی و آجیل کیلویی فلان قدر عکس بگیرند و با حسرتی که در کلمات‌شان موج می‌زند بنویسند: «خوب بود این مردم دانه‌های دل‌شان پیدا بود» و بعد منتظر لایک و کامنت‌هایی بمانند که پای این همه تجمل و نقاب جا خوش می‌کنند.

به نوشته این گزارشگر: پای صحبت‌های هر کس بنشینیم، بدون شک می‌گوید که یلدای سال‌های دور لطف دیگری داشت و این روزها دیگر از یلدا، این گیسو بلند زیبای دلربا که تمام سال مردم منتظر رسیدنش بودند، فقط یک نام مانده و دیگر هیچ. حالا شهر پر شده از بنرهای تبلیغاتی یلدا، هر کجا سر می‌چرخانیم یک موسسه یا انتشاراتی مشهور و نشریه پرتیراژ و مجله پرمخاطب ما را دعوت می‌کند تا یلدای‌مان را در جمع هوادارانش بگذرانیم. تبلیغ‌های رنگ به رنگ، با عنصر ثابت انار و دانه‌های سرخ آن روی پوستر و شعری از حافظ و وعده یلدایی متفاوت با حضور شاعران و نویسندگان و…

گزارشگر اعتماد ادامه داده: انگار دیگر خانواده و جمع‌های خانوادگی پای ثابت یلدا نیستند، حالا طرفداران پست مدرنیته سعی دارند آیین‌سازی کنند و «یلدایی متفاوت» را برای مخاطبان‌شان رقم بزنند. یلدایی که دیگر هسته مرکزی‌اش مادر بزرگ و پدربزرگ نیستند، یلدایی که در آن حافظ هست و شاهنامه و انار و هندوانه، اما «خانه» نیست، حالا آدم‌ها دور هم نمی‌نشینند و حلقه‌ای برای تکثیر محبت تشکیل نمی‌دهند، یلدا که می‌شود در سالن همایش پشت به پشت هم می‌نشینند و کوتاه شدن شب را جشن می‌گیرند. حالا همه‌چیز عوض شده.

حق نشر عکس ایران
Image caption کارتون آروین، ایران

اسب سفید یلدا

غلامرضا امامی در یادداشتی در شرق یلدا را چنین توصیف کرده: یلدا، نوید نور است و زادروز میترا، میلاد الهه مهر و نور و خورشید. در اوج سیاهی، با دمیدن سپیده سحری به مهر و ناز خورشید از پشت کوه‌ها و میان دریاها بالا می‌آید، به زمین سلام می‌کند و به مهر نور می‌افشاند. سیاهی پایان می‌یابد و روز آغاز می‌شود. پس از آن از طول شب کاسته می‌شود و بر عمر روز افزوده، تا نوروز که زمان روز و شب برابر می‌شود، تعادل بهاری و هنگام عدل و داد فرا می‌رسد.

به نوشته این نویسنده و مترجم: در زیباترین لحظه هستی، زمین و زمان به هم گره می‌خورند، زمین می‌گردد و می‌چرخد، سالی نو و روزی نو آغاز می‌شود؛ نوروز! یلدا زمان را و زمین را به عمو نوروز می‌سپرد و می‌رود. فرزندان ایران‌زمین هرکجا که باشند، این دو رویداد را گرامی می‌دارند و گردهم می‌آیند. پدران ما که با طبیعت پیوندی یگانه داشتند، تقویم طبیعی را برای زمان و زندگی برگزیدند و هم‌گام و همراه با گردش روزگار، بذر شادی را پراکندند.

و خلاصه یادداشت شرق این که: در درازترین و سیاه‌ترین شب سال، به نور دل بستند.یلدا، شب شوق عشق است. شب نوروز و شور و شادی. تاریکی بماند، نماند، برود، نرود، بیاید یا نیاید، چه غم که از دل تاریکی خورشید زاده می‌شود. یلدا، شب پیروزی پاکی و روشنایی و زیبایی است بر پلشتی و تاریکی و زشتی. نهراسیم ز شب، در دل تاریکی سیاه شب به سپیدی نور دل بندیم، ایمان بیاوریم، باور کنیم و بدانیم که شب دراز است و سحر نزدیک است.

حق نشر عکس نوآوران
Image caption کارتون محمد طحانی، نوآوران

بچه ها گل ایران

آیدین سیارسریع در ستون طنز روزنامه ایران نوشته: دوستان عزیز، بچه‌های گل، مادرها و پدرهای توی خونه همان طور که اطلاع دارید امشب شب یلداست و بنده به‌ عنوان مروج فرهنگ ایرانی آمده‌ام که به نسل جدید که با این رسم و رسوم‌ها میانه‌ای ندارند آموزش‌های کافی را برای هر چه بهتر برگزار کردن این شب عزیز بدهم. خب دهه هشتادی‌های عزیز! هیولاهای من! خوب به حرفای من گوش بدین. وقتی برای شب یلدا میرین خونه بابابزرگ و مامان بزرگ زشته که اینترنت‌های گوشیتون رو روشن بذارین، برای همین همه تون اینترنت گوشی رو قطع کنین و از وای فای بابابزرگ استفاده کنین؛ والا. پدر مادراتون سر گنج ننشستن که سر ماه شصت هزار تومن پول اینترنت بدن.

بچه‌های من! وقتی مامان بزرگ هندونه آورد و بهتون تعارف کرد هی نگین سرده و یخ می‌زنم و سرما می‌خورم، به احترام بزرگتر باید بخورید. البته ما هم نمی‌دونیم دقیقاً کی نخستین بار این هندونه خوردن رو تو زمستون باب کرد. ولی خدا رحمتش کنه. وقتی هم که هندونه رو تو رودبایستی دارید می‌خورید هی نگید پس آجیل کو؟ حالا یه چیزی از ویکی‌پدیا یاد گرفتین که تو شب یلدا آجیل می‌خورن، هی تکرار نکنید. شب یلدا ویکی‌پدیا میاد پول آجیل رو میده؟ می‌دونین قیمتش چقدره؟ همون لینا لوله‌ای تون رو بخورین و صداتون درنیاد. آفرین.

در انتهای مراسم هم نوبت به فال حافظ می‌رسه. معمولاً پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها یه دیوان حافظ میارن و بعد از اینکه شما نیت کردید اونا فال تون رو می‌گیرن. از اونجایی که نود و نه درصد اشعار حافظ شامل زلف یار و درد هجر و شوق وصاله معمولاً هیچ‌کس نیت شوم شما که نود درصدش «قبول می‌کنه یا نه؟» است رو تشخیص نمیده و معمولاً اینجوری تفسیر می‌کنن که: حافظ میگه این ترم در درس ریاضی با نمره عالی قبول خواهی شد! سعی کنید در هنگام خونده شدن شعر لبخند رضایت نزنین که لو میرین. سرتون هم از گوشی بیارین بیرون، دو دقیقه به پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ توجه کنید ببینید چی دارن تایپ می‌کنن تو گوشی‌هاشون! آفرین نوگلان باغ وطن...

موضوعات مرتبط