روزنامه های تهران: سیاست خارجی، ترامپ و برجام

روزنامه های امروز صبح تهران، چهارشنبه ۲۹ دی در عنوان های اصلی خود از مصاحبه مطبوعاتی رییس جمهور خبر داده اند و تحسین وی از برجام و توصیه اش به مخالفان که برای دیدن پیشرفت های مملکت عینک بزنند. همزمان در روز هوای پاک با اشاره به گسترش دوباره آلودگی هوا در شهرها، هم طنزنویسان فرصت یادآوری یافته اند و هم کارشناسان باز هم هشدار داده اند که روزهای سخت تری در پیش است.

حق نشر عکس جوان
Image caption تیتر و عکس صفحه اول جوان

مهندسی شده ترین

جعفر تکبیری در گزارش اصلی جوان نوشته: مهندسی‌شده‌ترین نشست خبری رئیس‌جمهور به اعتراف عام و خاص همین آخری بود، با این حال رشته سخن را در لحظاتی از دست روحانی خارج کرد و موجب شد برای ترامپ که گفته است «از برجام خوشش نمی‌آید»، به جای آوردن دلایل حقوقی، آیه قرآن بخواند و سپس جمله‌ای بگوید که در تاریخ خواهد ماند: «برجام برای امریکا خیر است. او نمی‌فهمد.» روحانی مدعی شد «انتقال پول فروش نفت به کشور بدون اشکال انجام می‌شود.» او ابتدا با صدای بلند و رسا گفت «همه تحریم‌های هسته‌ای برداشته شده است» و سپس با لحنی آرام ادامه داد: «البته برخی بانک‌های بزرگ که سهام خصوصی دارند، در همکاری با ما احتیاط می‌کنند و امریکا که خصم ما است، سنگ‌اندازی می‌کند.»

به نوشته این روزنامه تندرو: شاید نتوان به قطعیت گفت که استفاده رئیس‌جمهور از کلمه «خصم» به جای «دشمن»، به این خاطر است که چه‌بسا رئیس‌جمهور نخواسته از کلیدواژه منتقدان ـ دشمن ـ استفاده کند اما در اینکه او یک بار دیگر منتقدانش را با طعنه و کنایه و سخنان درشت خطاب کرد شکی نیست: «هر کس رشد اقتصادی ما را نمی‌بیند و از رکود می‌گوید، عینک بزند یا برود خود را درمان کند.» این در حالی است که رئیس‌جمهور خود در نشست‌های قبلی، «اصل رکود» را پذیرفته بود.

روزنامه سپاه پاسداران در نهایت افزوده: در یک‌سالگی برجام، رئیس‌جمهور بار دیگر در جمع اصحاب رسانه حاضر شد و ضمن تشریح دستاوردهای برجام، این توافق را دستاوردی ملی توصیف کرد. نکته مشخص و بارز نشست خبری دیروز دکتر روحانی حذف معنادار رسانه‌های منتقد از طرح پرسش بود. گرچه به نمایندگان این رسانه‌ها فرصت طرح سؤال داده نشد، لیکن دکتر روحانی ضمن فهرست کردن دستاوردهای بلند‌بالایی از برجام تصریح کرد: آنها (منتقدان) که این دستاوردها را نمی‌بینند، عینک‌شان را عوض کنند.

نادر کریمی‌جونی در سرمقاله جهان صنعت اظهار نظر کرده که با معیارهای متداول خبری، برگزاری نشست خبری حسن روحانی که در سال‌جاری تنها همین نشست خبری عمومی را برپا کرده، چندان جذاب نبود. دیروز روحانی تقریبا ۳۰ درصد از فرصت نشست را به ارائه گزارش و بیان عملکرد خود و همکارانش اختصاص داد؛ گزارش‌هایی که در پاسخ‌های بعضا طولانی خود به پرسش‌های اقتصادی، مجددا آن را تکرار کرد. این گزارش‌ها و مقدمه طولانی تنها دستاوردهای اقتصادی و آنچه «اگر برجام نبود» را در برمی‌گرفت و رییس‌جمهور درباره وجه انسانی زندگی مردم سخن تازه‌ای نگفت.

به نوشته این مقاله: حتی وقتی دو تن از خبرنگاران شهامت به خرج دادند و از سختگیری‌هایی که علیه مردم و رییس دولت اصلاحات اعمال شده صحبت کردند، باز هم روحانی آگاهانه و عالمانه از کنار مشکل عبور کرد و حاضر به موضع‌گیری در این باره نشد. با این حساب نشست خبری رییس‌جمهور چیز جدیدی برای افکار عمومی و شهروندان ایرانی نداشت.

جهان صنعت در نهایت پرسیده: آیا حسن روحانی نمی‌داند که در جمهوری اسلامی ایران، انسان‌هایی زندگی می‌کنند که از دولت و حکومت، نه زندگی گیاهی و حیوانی‌ که زندگی انسانی را مطالبه می‌‌کنند و برای تحقق زندگی انسانی باید کرامت و هویت انسانی افراد پاس داشته شود؟ به همین دلیل این پرسش مطرح است که چرا هنگامی که از اعمال سختگیری‌های عجیب علیه رییس دولت اصلاحات سخن گفته شد، او از اعمال این سختگیری که ناقض مفاد منشور حقوق شهروندی نیز بوده ابراز تاسف نکرد؟

هیچ سه به نفع ما

فریور خراباتی در ستون طنز روزنامه ایران با اشاره به گفته های باقر قالیباف شهردار تهران نوشته: اعلام کرده‌اند که «درآمد شهرداری نباید به خزانه دولت واریز شود، دولت بودجه شهرداری را کم کرده است» بر این اساس چند سؤال به ذهن ما خطور می‌کند؛ الف- درآمد دولت باید به خزانه شهرداری واریز شود؟ ب- درآمد شهرداری صرف خرید زمین و ملک و نجومی‌تر کردن املاک شود؟ ج- نه تنها درآمد دولت خودمان، بلکه درآمد اضافی دولت‌های کشورهای دیگر هم به خزانه شهرداری واریز شود؟ د- درستش این است که شهرداری بودجه دولت را کم کند؟

طنزنویس ایران افزوده: خوشبختانه این روزها دلواپسانی به صورت تمام وقت در حال حمله به دولت هستند. یک نفر بودجه را بهانه می‌کند، یک نفر دیگر درباره برجام صحبت ‌می‌کند. به‌عنوان نمونه دلواپسانی که تا دیروز می‌گفتند برجام هیچ دستاوردی نداشته، حالا می‌گویند برجام جز فقر، گرانی و تورم چه دستاوردی داشته است؟! این نشان می‌دهد که دوستان به این جور دستاوردها عادت کرده‌اند.

حق نشر عکس شهروند
Image caption کارتون سلمان طاهری، شهروند

حمله به اردوغان در ماجرای سوریه

با نزدیک شدن تاریخ برگزاری کنفرانس صلح سوریه در آستانه، رسانه های مختلف به انتقاد از دولت اردوغان مشغولند که به نوشته آن ها سعی می کند نقش ایران را با همه اهمیتی که در ماجرای سوریه دارد، کمرنگ نشان دهد.

حسن هانی‌زاده در سرمقاله فرهیختگان نوشته: چهارم بهمن نشست صلح سوریه در رابطه با حفظ آتش‌بس و دیگر مسائل مرتبط با این بحران قرار است برگزار شود. گفت‌وگوی تلفنی دبیران شورای عالی امنیت ملی ایران و روسیه و گفت‌وگوی وزرای خارجه ایران و روسیه از این دست هماهنگی‌هاست. موضوع آتش‌بس اعلام شده از سوی ترکیه و روسیه با پیشنهاد ایران انجام شد و ایران نقش اساسی در تشویق آنکارا، دمشق و مسکو برای برقراری آتش‌بس در سوریه برعهده داشت.

به نوشته این مقاله: اکنون که مذاکرات آستانه در حال برگزاری است ترکیه همچنان سعی می‌کند پایان بحران سوریه را مصادره کرده و خود را به‌عنوان فعال حل بحران بداند و نقش ایران را کمرنگ کند. در حالی که این امر یعنی حضور نیروهای مخالف دولت و نمایندگان دولت در آستانه می‌تواند این فضا را القا کند که ایران در حل بحران سوریه نقش فرادستی داشته است.

به همین دلیل ایران همواره تلاش کرده تا ترکیه را به سمت محور مقاومت نزدیک کند و در گذشته نیز مذاکرات میان تهران و آنکارا برای حل بحران وجود داشته اما ترکیه سعی می‌کند بحران سوریه را به نفع خود مصادره کند. در حقیقت شرایط دلخواه خود را به دولت سوریه به دور از حضور ایران تحمیل کند ولی بدون حضور ایران هیچ‌گاه صلح واقعی و امنیت پایدار در منطقه به دست نمی‌آید.

کیهان در یادداشت روز خود نوشته: بعضی با اشاره به قطع و وصل شدن نسبتا سریع روابط ترکیه با رژیم صهیونیستی و یا ارتعاش شدید روابط با روسیه و نیز روابط متغیر ترکیه با گروه‌های تروریستی مثل داعش، اردوغان را فردی باهوش ارزیابی کرده و گفته‌اند که اردوغان کسی است که موقعیت‌ها را خوب می‌شناسد و با آن همراه می‌گردد. اما در عین حال با نگاه به نتایج این سیاست‌ها می‌توان گفت ترکیه اردوغان هرگز نتوانسته است نتیجه بازی‌های منطقه‌ای را به نفع خود حل کند.

به نظر این روزنامه: پرونده روابط ترکیه و مصر طی شش سال گذشته، پرونده روابط مصر و عربستان طی این دوران و پرونده روابط ترکیه و عراق به خوبی نشان می‌دهند که در هیچ منازعه‌ای موقعیت ترکیه شاهد بهبود نبوده است. سفر اخیر نخست‌وزیر ترکیه به عراق، اساسا با این شعار صورت گرفت که ترکیه درصدد بیرون بردن نیروهای خود از بعشیقه است، اما امتناع ترکیه از اقدامی که نخست‌وزیر آن در یک کنفرانس رسانه‌ای وعده داده بود، از شکست گفت‌وگوهای ترکیه در بغداد خبر می‌دهد.

سعدالله زارعی در نهایت تهدید کرده که: اردوغان آرام آرام حمایت ایران را از دست می‌دهد و این بزرگترین قمار رجب طیب اردوغان است. فاصله گرفتن ترکیه از ایران به کاهش علاقه تهران برای بقاء دولت رجب طیب اردوغان انجامیده و در گام بعد به شرایط جدیدی منتهی می‌‌گردد. اردوغان می‌داند زمین به هیچ‌وجه در زیر پای او محکم نیست و هر لحظه می‌تواند در معرض گردباد قرار گیرد در آن شرایط فاصله آنکارا با تهران، مشکلات اردوغان را افزایش داده و رسیدن او به راه‌حل را دشوارتر می‌کند.

همه دیپلومات شده اند

فریدون مجلسی صحنه ای از برنامه های شبکه های مختلف سیمای جمهوری اسلامی را وقتی درباره سیاست خارجی سخن می گویند گزارش داده و نوشته یکی از شبکه ها کسی را پخش می‌کند که به ناورزیدگی وزیر خارجه ایراد می‌گیرد که نه منافع ملی می‌داند چیست و نه دیپلماسی بلد است که تودهنی بزند به آنهایی که به ما می‌گویند بالای چشمتان ابروست. دیدم عجبا، ما ناراحت شده بودیم که چرا یکی از مذاکره‌کنندگان در واکنشی، قلمی پرت کرده بود و اینها تقریبا می‌گویندچرا آن را توی سر جان کری نزده بود!

"این روزها کلا همه دارندگان تریبون‌های گوناگون دیپلمات شده‌اند الا ظریف و همکارانش که با سادگی گول خورده و مملکت را تسلیم دشمن کرده‌اند. برخی که در مجلس هم حضور دارند می‌گویند وظیفه شما این بود که غنی‌سازی و فراتر از آن را به‌شدت ادامه می‌دادید و کاری می‌کردید که تحریم‌ها هم برداشته می‌شد. اکنون نیز هرگاه دولت می‌خواهد دادوستدی کند و هواپیمایی بخرد و پولش را حساب کند، می‌گویند تجارت و دادوستد با دشمن باید ممنوع باشد و اجناس وارداتی را پس بفرستند. "

"یا برنامه بحران‌سازی جور می‌شود که رشته‌ها را پنبه می‌کند. شهرداری برای خودش دیپلماسی هنرمندانه و بیلبوردی در سطح شهر دارد که پنجه‌های خونین اوباما را از زیر میز و لبخند او را از روی میز نشان می‌دهد. برخی با ظواهر گوناگون روزانه دیپلماسی یاد دولت می‌دهند. جمع‌بندی تخریبگران داخلی همسو با اپوزیسیون خارجی که گاهی الهام‌گرفته از ژنریک دست‌راستی خارجی است این است که برجام بد است و باید باطل شود، تحریم خوب است و باید تولید شود، صلح و اعتدال همان ضعف و ترس است، جنگ و ستیز دائم و... خوب و دلیری است."

حق نشر عکس فرهیختگان
Image caption کارتون فیروزه مظفری، فرهیختگان

یک افسوس بزرگ

حسین احمدی نیاز در سرمقاله همدلی نوشته: در تقویم رسمی ایران امروز ۲۹ دی روز هوای پاک نامگذاری شده است. این در حالی است که امروزه تهران و بسیاری از کلانشهرهای ایران با بحران آلودگی هوا مواجه هستند و حسب اعلام نهادهای بهداشتی سالانه بالغ بر ۴هزار نفر فقط در تهران بر اثر نبود هوای پاک و استشمام هوای آلوده جان خود را از دست می‌دهند و از دیگر سو میلیاردها تومان ضرر مالی و پیدایش بیماری‌های روانی، تولد کودکان ناقص، سقط جنین، شیوع انواع سرطان و بسیاری معضلات دیگر برای شهروندان این مناطق ایجاد شده یا می‌شود.

به نوشته این مقاله: بحران آلودگی هوا همگام با بحران‌های زیست محیطی به بخش لاینفک زندگی ایرانیان تبدیل شده و به عنوان بزرگترین خطر سلامت جامعه و شهروندان در حال حاضر و آینده تلقی می‌شود. متاسفانه عدم توجه به اهمیت محیط زیست، سیاست‌گذاری‌های غلط در طول سالیان گذشته، فراموشی حفاظت محیط زیست، ساخت و سازهای بی‌رویه، مهاجرت، جنگ، تورم و گرانی، بیکاری و عدم اهمیت دادن به محیط زیست و... موجب پیدایش این دیو دهشتناک بحران آلودگی هوا و محیط زیست شده است به نحوی که امروزه به سختی می‌توان به شرایط قبل بازگشت.

سرمقاله همدلی تاکید کرده محیط زیست یک اولویت اساسی تلقی می‌شود و از نان شب هم واجب‌تر است. اما متاسفانه بروکراسی اداری، نبود عزم جدی، ضعف مالی و بودجه‌ای، نبود آموزش همگانی، عدم کارایی دستگاه‌های متولی و نظارتی، پراکندگی تصمیم گیری، عدم درک مفهوم حق بر محیط زیست، حق بر هوای پاک، حق داشتن هوای پاک و... موجب این وضعیت وخیم آلودگی محیط زیست و هوا شده است. کافی است به اطرافمان بنگریم و به عمق فاجعه پی ببریم و برای سلامتی خود و شهروندان باید گریه کنیم که افسوس داشتن هوای پاک را بخوریم.

محمد درویش در سرمقاله ایران نوشته: ظرفیت زیستی تهران، ۲.۵ میلیون نفر تعیین شده؛ اما تازه‌ترین آمارهایی که پلیس راهور ارائه داده، حکایت از ۱۷ میلیون تردد روزانه در پایتخت ایران است. تهران بیش از شش میلیون خودرو و ۱.۵ میلیون موتور سیکلت دارد و تنها ۱۳ درصد از بار ترافیکش را مترو بردوش می‌کشد. در چنین شرایطی هرچند اقدام برای بهبود کیفیت خودروها، حذف موتورسیکلت‌های کاربراتوری و تبدیل‌شان به انژکتوری و ارتقای کیفیت سوخت می‌تواند تا حدودی از بار آلایندگی هوا بکاهد، اما همچنان معضل ترافیک و آلودگی صوتی سر جایش باقی می‌ماند.

"اما بنابراین، نباید بپنداریم که حل بحران زیستن در کلانشهرهای ایرانی، صرفاً در گرو بهبود کیفیت خودروها، از رده خارج کردن ناوگان فرسوده یا خروج مهرآباد از محدوده شهری است."

سرمقاله روزنامه ایران با پرسش اما چه باید کرد نوشته: راهی جز تغییر مبلمان شهری بر بنیاد انسان محوری نداریم. رهبران شهری باید بکوشند تا اولویت خویش را به جای ساخت پل و بلوار و تونل و پارکینگ طبقاتی و بزرگراه دو طبقه به گسترش حمل و نقل عمومی، بویژه حمل و نقل ریلی رو و زیرزمینی، ایجاد بسترهای ایمن دوچرخه سواری و پیاده راه دهند. ما باید تحرک و نشاط را به سامانه حمل و نقل شهری بازگردانیم و از تجربه شهرهایی چون آمستردام، کپنهاگ، فرایبورگ و وین درس گرفته و از نو چرخ را اختراع نکنیم.

چهل سال برهه حساس

مهران کرمی در سرمقاله ابتکار نوشته: شرایط در چهل سال گذشته در ایران به گونه‌ای بوده که همواره "برهه حساس" ارزیابی می‌شده است؛ یعنی از زمانی که نشانه‌های بحران در رژیم گذشته پیدا شد و با تغییرات پی‌در پی تغییر نخست وزیران و فرار شاه و پیروزی انقلاب اسلامی به حکومت پادشاهی پایان داده‌شد. پس از انقلاب نیز وجود شرایط خاص آن دوران تا برآمدن پدیده احمدی‌نژاد، وقایع سال ۸۸، تورم‌های لجام گسیخته سال‌های ۹۱ و۹۲ و پرتاب شدن بخش بزرگی از جامعه ایران به زیر خط فقر در این دو سال که حذف طبقه متوسط را به دنبال داشت، از جمله رویدادهای این دوره بود که جامعه ایران را به زیستن در شرایط بحرانی و حساس عادت داده‌است.

حق نشر عکس قانون
Image caption کارتون علی میرایی، قانون

نویسنده با اشاره به تدابیر که سیاستمداران از جمله هاشمی رفسنجانی به کار بردند و روی کار آمدن دولت روحانی نوشته: التهابات ناشی از برخی موضع‌گیری‌های تند برخی مسئولان عالی‌رتبه علیه یکدیگر و برخی نگرانی‌ها در باره بی‌اثر شدن برجام پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ هم نتوانست چندان فضای سیاسی کشور را به سمت بدبینی مفرط بکشاند. موضع‌گیری سنجیده مسئولان مختلف و مهم تر از موضع‌گیری این عده، سکوت بسیاری دیگر از تریبون های تاثیر گذار در مقابل انتخاب ترامپ نشانه ای گویا از ورود به عصر اقدام و سخن مسئولانه دولتمردان و سیاستمداران دارد.

سرمقاله ابتکار تاکید دارد که در این میان مسئولان سیاسی و به ویژه دولت بیشترین مسئولیت را دارند که از این آرامش فعال صیانت کنند و اجازه ندهند که قاعده بازی را محافل و گروه‌هایی تعیین کنند که گویا زیستن در شرایط عادی و آرام جامعه برایشان ناامنی خاطر می‌آورد. در عین حال باید تدریجا به این گروه‌ها و جریانات افراطی که به حاشیه هر دو جناح اصلی کشور رانده شده‌اند فضایی داده شود که آن ها نیز جذب فضای سیاسی آرام جامعه شوند.

جوان سالم تحویل جامعه بدهید

آیدین سیارسریع در صفحه طنز شهرونگ نوشته: درکشور خبر خاصی نیست. سلامتی است و بهروزی. بسیاری از هموطنان با ما تماس گرفتند و گفتند، ما یک چیزهایی توی آسمان می‌بینیم که نگران می‌شویم. می‌گوییم نگران چی می‌شوید؟ می‌گویند نکند مسئولین وسط این قضایا اشتباهی بزنند و آلودگی هوا را از بین ببرند؟ بهشان اطمینان می‌دهیم که آلودگی هوا سر جایش است و هیچ چیز نمی‌تواند آن را تهدید کند. نفس راحتی می‌کشند و بعد از دادن منواکسید کربن راحت و آسوده نقش زمین می‌شوند.

به نظر این طنزنویس: جا دارد روز هوای پارک را هم به همه شما عزیزان تبریک عرض کنیم. کیهان با ریاست مسجدجامعی بر کتابخانه ملی مخالفت کرده و ایشان را مجرم، پادوی آن آقای ممنوع‌الاسم و حامی فراماسونری خوانده است. من جای آقای مسجدجامعی بودم، هرچه سریع‌تر با معرفی خودم به نزدیک‌ترین کلانتری از اضافه‌شدن جرایم بیشتر خودداری می‌کردم و همین‌جا جلوی ضرر را می‌گرفتم.

طنزنویس شهرونگ افزوده: مجمع جهانی اقتصاد جدیدترین رنکینگ خود را در رابطه با کشورهایی که بهترین سطح کیفیت زندگی را در بین ١٠٩ کشور دنیا دارند، منتشر کرد که دراین رده‌بندی آمریکا و انگلیس جایی در رتبه‌های اول ندارند و این نشان از موفقیت ما دارد.

موضوعات مرتبط