اظهارات متفاوت ایران و روسیه در مورد مشارکت آمریکا در نشست صلح سوریه

حق نشر عکس ISNA
Image caption شمخانی و وزیر دفاع روسیه - شمخانی مشخصا هرگونه مشارکت آمریکا در مذاکرات صلح سوریه را منتفی دانسته است

ایران و روسیه در مورد مشارکت دولت آمریکا در نشست صلح سوریه نظرات متفاوتی را ابراز کرده‌اند.

روز چهارشنبه، ۲۹ دی (۱۸ ژانویه)، خبرگزاری فارس به نقل از علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی و نماینده رهبر جمهوری اسلامی در این شورا، گزارش کرد که "به دلیل مخالفت ایران با مشارکت آمریکا در اجلاس آستانه، هیچگونه دعوت مشترکی برای حضور آمریکا از سوی سه کشور مبتکر برگزاری اجلاس به عمل نیامده است."

علی شمخانی در واکنش به گزارش‌های حاکی از دعوت از ایالات متحده برای حضور در اجلاس صلح سوریه در آستانه گفت: "به طور قطع آمریکا در فرآیند گفتگوها و جمع‌بندی اجلاس آستانه نقشی نخواهد داشت اما احتمال دعوت کشور میزبان از آمریکا به عنوان ناظر در اجلاس وجود دارد."

به گزارش فارس، آقای شمخانی "با اشاره به سوابق بدعهدی و ناکارآمدی آمریکا برای برقراری آتش‌بس و هدایت طرفین درگیری در سوریه به سمت گفتگو" اظهار داشت: "هیچ دلیلی برای مشارکت آمریکا در مدیریت، راهبری و هدایت ابتکارات سیاسی جاری در بحران سوریه وجود ندارد و ایفای نقش این کشور در اجلاس آستانه نیز کاملا منتفی است."

بیشتر بخوانید:

ترکیه و روسیه در مورد آتش‌بس در سوریه به توافق رسیدند

آغاز اجرای آتش بس در سوریه

وزیر خارجه ترکیه: مشخص نیست ایران از تضمین‌ کنندگان آتش‌بس سوریه باشد

اظهارات دبیر شورای‌عالی امنیت ملی یک روز پس از آن منتشر می‌شود که خبرگزاری تسنیم به نقل از محمد جواد ظریف، وزیر خارجه، مخالفت جمهوری اسلامی با حضور ایالات متحده در نشست آستانه را گزارش کرد. آقای ظریف در مورد دعوت از ایالات متحده گفته بود: "ما آنها را دعوت نکرده‌ایم و مخالف حضور آنها هستیم."

حق نشر عکس EPA
Image caption گفته شده که آتش‌بس سراسری در نشست وزیران خارجه ترکیه، روسیه و ایران مورد توافق قرار گرفت هرچند برقراری آتش بس و توافق برای اجلاس صلح را مقامات روسیه و ترکیه اعلام کردند

ساعاتی پیش از آن، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه گفته بود که دولت او از نمایندگان دولت آینده آمریکا دعوت کرده است در نشست آستانه شرکت کنند. وزیرخارجه روسیه ابراز امیدواری کرد که دولت جدید ایالات متحده این دعوت را قبول کند و نشست آستانه به فرصتی برای "مذاکره پیرامون تلاشی موثرتر علیه تروریسم در سوریه تبدیل شود."

آقای لاوروف اظهار داشت که روسیه انتظار دارد همکاری با دولت دونالد ترامپ برای حل و فصل بحران سوریه موثرتر از همکاری با دولت باراک اوباما باشد. به گفته آقای لاوروف "از آنچه که ما از دونالد ترامپ و همکاران او در مورد سوریه می‌شنویم انتظار می‌رود که آمریکا رویکردی متفاوت نسبت به این موضوع داشته باشد و به معیارهای دوگانه متوسل نشود."

دولت‌های آمریکا و روسیه در مورد مقابله با گروه‌های اسلامگرای افراطی به ویژه گروه دولت اسلامی (داعش) در سوریه وحدت نظر داشته‌اند اما در حالی که روسیه از حکومت بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه حمایت کرده، ایالات متحده، کشورهای غربی و ترکیه حامی گروه‌های "میانه رو" مخالف بوده و راه حل بحران سوریه را کناره‌گیری آقای اسد و تشکیل یک دولت انتقالی دانسته‌اند. مقامات جمهوری اسلامی نیز بر ادامه زمامداری بشار اسد به عنوان "رئیس جمهوری منتخب مردم سوریه" تاکید داشته‌اند.

حق نشر عکس AFP
Image caption مقامات روسی خواستار همکاری نزدیکتر با دولت ترامپ بوده‌اند

در جنگ داخلی سوریه، شبه‌نظامیان گروه حزب‌الله لبنان، که تحت حمایت ایران هستند، به طور مستقیم شرکت دارند و نظامیان ایران نیز در جنگ حضور داشته و تلفاتی را متحمل شده‌اند، هرچند مقامات جمهوری اسلامی نقش آنان را ارائه "خدمات مستشاری" عنوان کرده‌اند. ایران همچنین حامی مالی دولت بشار اسد بوده است.

دولت سوریه تمامی گروه‌های مخالف را "تروریست" نام داده و مقامات روسیه و جمهوری اسلامی نیز معمولا همین عنوان را به کار برده‌اند هر چند از زمان برقراری آتش‌بس، به نظر می‌رسد که منابع روسی و ایرانی اصطلاح تروریست را عمدتا برای گروه‌های اسلامگرا به کار گرفته‌اند و برخی منابع جمهوری اسلامی از سایر مخالفان حکومت سوریه با عنوان "گروه‌های معارض" نام برده‌اند.

قرار است نشست صلح سوریه با حضور نمایندگان دولت آن کشور و گروه های مخالف و همچنین روسیه، ترکیه و ایران، روز ۲۳ ژانویه در آستانه، پایتخت قزاقستان برگزار شود.

خبر تشکیل این اجلاس اواخر ماه دسامبر و پس از آن منتشر شد که روسیه و ترکیه اعلام کردند بر سر برقراری آتش‌بس سراسری در سوریه به توافق رسیده‌اند. در پی برقراری آتش‌بس، دو طرف گفتند که در مورد برگزاری نشستی برای مذاکره پیرامون تداوم آتش‌بس و مذاکره برای خاتمه دادن به جنگ داخلی سوریه به توافق رسیده‌اند و آستانه، پایتخت قزاقستان را به عنوان محل تشکیل اجلاس تعیین کردند.

در آن زمان گفته شد که توافق آتش‌بس سراسری در جریان نشست وزیران خارجه روسیه، ترکیه و ایران در مسکو، که چند روز قبل برگزار شده بود، به دست آمده بود.

دونالد ترامپ در زمان مبارزات انتخاباتی موضع دوستانه‌تری را نسبت به دولت روسیه اتخاذ کرد و از جمله از همکاری با آن کشور در مقابله با داعش سخن گفت. برخی از مخالفان آقای ترامپ او را به نرمش بیش از اندازه در برابر روسیه متهم کرده‌اند هر چند افزوده‌اند که مشخص نیست که سیاست آمریکا در این زمینه پس از آغاز به کار دولت جدید چه خواهد بود.

ایران به خصوص در سال‌های اخیر روابط نزدیکی با روسیه برقرار کرده و گاه مقامات دو کشور از وجود روابط استراتژیک بین خود سخن گفته‌اند در حالیکه روابط روسیه و کشورهای غربی، به ویژه آمریکا، رو به سردی گذاشته است.