قیمت ارز در ایران سال آینده افزایش می یابد؟

حق نشر عکس Mehr

با پایان سال ۹۵ و نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری، نرخ ارز در بازار ایران، ثبات بیشتری پیدا کرده ولی این پرسش وجود دارد که آیا قیمت ارز در سال آینده افزایش خواهد یافت یا خیر؟

در اواخر پائیز نرخ ارزهای خارجی در بازار ایران افزایش یافت ولی در چند هفته اخیر، قیمت‌ها کاهش پیدا کرده است. قیمت هر دلار آمریکا که به ۴۲۰۰ تومان رسیده بود اکنون ۳ هزار و ۷۶۰ تومان در بازار به فروش می‌رسد.

با افزایش قیمت ارز، رقبای سیاسی دولت حسن روحانی، انتقادهای تندی علیه دولت مطرح کردند ولی دولت، شرایط اقتصادی و افزایش تقاضا را عامل افزایش نرخ ارز اعلام کرد.

با سیاسی شدن بازار ارز طی سال‌های گذشته، این تصور در بین مردم رواج یافته که افزایش نرخ ارز به معنی شکست سیاست‌های اقتصادی دولت است و برای همین هم بانک مرکزی و دولت سعی کرده‌اند با تزریق بیشتر ارز به بازار، قیمت‌ها را کنترل و کاهش دهند.

در شرایط فعلی که مدت کوتاهی تا انتخابات ریاست جمهوری باقی مانده، به لحاظ سیاسی بعید به نظر می‌رسد که دولت بخواهد قیمت ارز را افزایش دهد. برای همین کارشناسان بر این باورند که با منطق سیاسی احتمال افزایش قیمت ارز در سه ماه آینده وجود ندارد.

اما آیا جلوگیری از افزایش قیمت ارز در بازار به لحاظ اقتصادی می‌تواند به شکل فعلی ادامه داشته باشد و قیمت‌ها همچنان در همین حد ثابت باقی بماند؟

در پاسخ به این پرسش اقتصاددانان می‌گویند منطق اقتصادی حکم می‌کند که قیمت ارز افزایش پیدا کند و ممانعت از افزایش قیمت ارز درست همان نتیجه‌ای را خواهد داد که برنامه تثبت نرخ ارز در سال‌های دهه هشتاد خورشیدی، به بار آورد و نرخ ارز یکباره با ضربه تحریم‌ها در سال ۹۱ به صورت انفجاری سه برابر شد.

این گروه از اقتصاددانان می‌گویند دولت باید اجازه دهد قیمت ارز دست‌کم به میزان تورم داخلی حتی نه در مقایسه با تورم کشورهای طرف معامله افزایش پیدا کند.

در چهار سال اخیر ایران نزدیک به ۷۰ درصد تورم داشته است. آمار رسمی نشان می‌دهد که تورم در سال ۱۳۹۲ بیشتر از۳۴ درصد، در سال ۱۳۹۳ بیشتر از ۱۵ درصد و در سال ۱۳۹۴ نزدیک به ۱۲ درصد بوده است. تورم در یازده ماه گذشته نیز نزدیک ۹ درصد بوده است.

با وجود کاهش شدید تورم در ایران، هنوز میزان تورم داخلی در مقایسه با شرکای تجاری این کشور بسیار پایین‌تر است و سرجمع تورم اکثر این کشورها در چهار سال گذشته تک رقمی است.

با کم کردن میزان تورم شرکای تجاری ایران از تورم داخلی، در خوشبینانه‌ترین وضعیت، این کشور تورمی بیشتر از ۵۰ درصد داشته است.

حال باید پرسید در این دوره چهار ساله آیا قیمت ارز به این اندازه افزایش پیدا کرده است؟

حق نشر عکس Mehr

دلایل احتمال افزایش قیمت ارز

مقایسه آمارها نشان می‌دهد که قیمت دلار بسیار کمتر از نرخ تورم افزایش پیدا کرده است.

کارشناسان می‌گویند با وجود کاهش تورم در یک سال اخیر، و کاهش فاصله تورم داخلی و خارجی، طبیعی است که قیمت ارز باید افزایش پیدا کند و گرنه ادامه این وضعیت در طولانی مدت می‌تواند زمینه بروز بحرانی مشابه سال ۹۱ فراهم کند.

به نظر این گروه از کارشناسان، البته به دلیل کاهش شدید تورم در حال حاضر اصلاح قیمت ارز آسان‌تر خواهد بود اگر دولت بخواهد بر مبنای عرضه و تقاضا در بازار ارز حرکت کند.

این نکته را هم باید در نظر داشت که حتی اگر شرایط اقتصادی و سیاسی به گونه‌ای پیش برود که بانک مرکزی به عنوان مدیر بازار ارز نتواند ارز مورد نیاز بازار را تامین کند، باز هم به دلیل کاهش شدید تورم، شوک ناشی از آن، به مانند سال ۹۱ تکان‌دهنده نخواهد بود.

برای همین کارشناسان توصیه می‌کنند که بعد از انتخابات ریاست جمهوری، دولت زمینه را برای آزاد سازی نرخ ارز فراهم کند و بعد از آن اجازه دهد تا عرضه و تقاضا قیمت را تعیین کند نه آنکه همانند دهه هشتاد خورشیدی، بدون توجه به الزامات اقتصادی، قیمت ارز به صورت مصنوعی پایین نگهداشته شود.

اگر چنین اتفاقی حتی به صورت محدود نیز اتفاق بیفتد طبیعی است که قیمت ارز افزایش خواهد یافت.

دولت برای سال ۹۶ قیمت دلار دولتی را حدود ۳۰۰ تومان افزایش داده است و از آنجا که فاصله قیمت ارز دولتی با نرخ بازار آزاد به طور میانگین در ماه‌های اخیر بیشتر از ۵۰۰ تومان بوده است با فرض ادامه همین وضعیت نیز دلار کمتر از ۴ هزار تومان نخواهد بود.

علاوه بر این بانک مرکزی قول داده برنامه یکسان‌سازی نرخ ارز را اجرا کند که این هم می‌تواند به معنی افزایش قیمت دلار باشد.

به این پیش‌بینی‌ها باید برخی ملاحظات سیاسی را نیز اضافه کرد که تاثیر آن در بازار ارز کم نیست. برآورد کارشناسان اقتصادی این است که این افزایش قیمت‌ها در صورتی است که آقای روحانی بتواند در انتخابات سال آینده پیروز شود.

اما اگر یک دولت اصولگرا در انتخابات سال آینده پیروز شود و برنده انتخابات مواضع متفاوتی در قبال توافق هسته‌ای در پیش بگیرد قیمت ارز از برآوردهای فعلی خارج می‌شود و احتمال افزایش قیمت ارز تا حدود چهار هزار و ۵۰۰ تومان و بیشتر هم وجود دارد.

در مجموع می‌توان گفت علاوه بر مسائل اقتصادی، متغییرهای سیاسی نظیر، انتخابات ریاست جمهوری سال آینده، استمرار توافق هسته‌ای و نحوه مواجهه دولت آینده ایران با دولت آمریکا می‌تواند بر قیمت ارز تاثیر بگذارد ولی برخی برآوردها نشان می‌دهد که در هر سناریوی اقتصادی و سیاسی احتمال افزایش قیمت ارز تا ۵۰۰ تومان وجود دارد.

موضوعات مرتبط