ترامپ دستور داد گزارش پایبندی ایران به برجام 'شدیداللحن' شود

  • 26 آوریل 2017 - 06 اردیبهشت 1396
حق نشر عکس Reuters
Image caption ترامپ به تیلرسون دستور داد لحن تندتری را در نامه مربوط به ایران به کار گیرد

به دستور رئیس جمهوری آمریکا وزارت خارجه آن کشور نامه شدید اللحن‌تری را در مورد عملکرد ایران در چارچوب برجام به کنگره ایالات متحده ارسال کرد.

روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال به نقل از یک مقام کاخ سفید گفته است که دونالد ترامپ به وزارت خارجه دستور داد تا پیش‌نویس نامه خود به کنگره آمریکا در مورد رویکرد ایران نسبت به برجام را تغییر دهد و لحنی تندتر و هشدارآمیزتری را به کار بندد.

به گفته این مقام کاخ سفید، پیش‌‌نویس نامه که توسط وزارت خارجه تهیه و برای تایید به کاخ سفید ارسال شده بود "بیش از اندازه ملایم بود زیرا فعالیت‌های بی‌ثبات ساز ایران در خاورمیانه و حمایت این کشور از گروه‌های تروریستی منطقه را نادیده می گرفت."

براساس این گزارش، آقای ترامپ شخصا در این مورد مداخله کرد و دستور تجدید نظر در متن اولیه را داد. نسخه نهایی ضمن تاکید بر "رفتار تهدیدآمیز منطقه ای ایران" حمایت آمریکا از توافق هسته‌ای در بلندمدت را نیز زیر سئوال برد. رئیس جمهوری همچنین به رکس تیلرسون، وزیر خارجه، دستور داد تا روز بعد از ارسال نامه، هشدار دهد که دولت جدید آمیر در صدد تجدید نظر در سیاست این کشور نسبت به ایران است.

روز ۱۸ آوریل، رکس تیلرسون در نامه‌ای به رئیس مجلس نمایندگان آمریکا گزارشی از برداشت دولت این کشور از نحوه اجرای برجام توسط ایران به کنگره ارائه کرد. در پاراگراف اول این نامه که متن آن در وبسایت وزارتخارجه آمریکا منتشر شده، آقای تیلرسون گفته است که طی ۹۰ روز منتهی به تاریخ ارسال نامه، ایران به تعهدات خود در چارچوب برجام پایبند بوده است.

وزیر خارجه آمریکا سپس در پاراگراف دوم افزوده است: "در عین حال، ایران همچنان یکی از دولت‌های اصلی حامی تروریسم به اشکال و رویه‌های مختلف باقی مانده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری، دستور بازبینی برجام توسط نهادهای مربوطه به رهبری شورای امنیت ملی را صادر کرده تا این موضوع را ارزیابی کنند که آیا تعلیق تحریم‌های آمریکا به تبع برجام با منافع حیاتی ایالات متحده همسو بوده است. پس از تکمیل این بازبینی، دولت خواستار همکاری کنگره در این زمینه خواهد بود."

حق نشر عکس AFP
Image caption تیلرسون در سخنرانی روز ۱۹ آوریل با هشدار درباره مقاصد ایران، از تصمیم دولت به "بازبینی" برجام خبر داد

همچنین، روز ۱۹ آوریل، آقای تیلرسون در سخنانی هشدار داد که "عدم مهار" ایران می‌تواند تهدیدی علیه صلح و ثبات جهان باشد و اگر ایران مهار نشود، راه کره شمالی را خواهد پیمود. وزیر خارجه آمریکا گفت که دولت او در حال بررسی جامع سیاست خود در قبال ایران است و افزود: "وقتی نتایج این بررسی را نهایی کردیم به طور مشخص و محکم با چالش ایران برخورد خواهیم کرد."

روز ۲۰ آوریل نیز دونالد ترامپ گفت که ایران "مطابق روح توافق هسته‌ای عمل نمی‌کند" و افزود: "ما به طور بسیار بسیار دقیقی این مسئله را بررسی می‌کنیم و در آینده نه چندان دور حرف‌هایی در این زمینه داریم."

توافق هسته‌ای پس از ماه‌ها مذاکره بین نمایندگان ایران و قدرت‌های جهانی از جمله گفتگوی مستقیم ایران و ایالات متحده سرانجام در ژوئیه سال ۲۰۱۵ به دست آمد و از اول سال ۲۰۱۶ جنبه اجرایی یافت. این توافقنامه باعث لغو تحریم‌های بین‌المللی و تعلیق تحریم‌های هسته‌ای ایالات متحده علیه ایران شد.

در آن زمان، کنگره آمریکا، که حزب جمهوریخواه - حزب مخالف دولت باراک اوباما - در آن اکثریت داشت، خواستار آن شد که دولت هر ۹۰ روز یکبار گزارشی از عملکرد ایران به تعهدات خود در چارچوب برجام را به کنگره اطلاع دهد و در صورت تایید پایبندی جمهوری اسلامی به این تعهدات، فرمان ادامه تعلیق به مدت ۹۰ روز دیگر تمدید شود. با انتخاب دونالد ترامپ به ریاست جمهوری، دولت و کنگره در اختیار حزب جمهوریخواه است در حالیکه مواضع آقای ترامپ در قبال ایران به دیدگاه منتقدان برجام در کنگره نزدیک بوده است. علاوه بر عملکرد ایران در منطقه، دولت آمریکا پرونده حقوق بشری و برنامه موشکی این کشور را از عواملی می‌داند که تشدید فشار بر جمهوری اسلامی را توجیه می‌کند.

حق نشر عکس AFP
Image caption نمایندگان ایران و قدرت‌های جهانی در نشست وین نحوه عمل به برجام را مورد بررسی دوره‌ای قرار دادند

روزنامه وال استریت ژورنال نوشته است که اقدامات احتمالی ایالات متحده علیه ایران می‌تواند شامل تعمیم تحریم‌ تجاری و مالی به شرکت‌های دیگری باشد که به ارتباط با سپاه پاسداران مظنون هستند. دولت آمریکا همچنین مشغول بررسی نحوه جلب حمایت جهانی برای مقابله با اقدامات ایران در ارسال اسلحه به افراد و گروه‌های مسلح تحت حمایت خود در سوریه، لبنان، عراق و یمن است.

وزارت دفاع آمریکا هم گفته است که در نظر دارد حضور نیروی دریایی ایران در خلیج فارس را "با روحیه تهاجمی‌تری به چالش بگیرد" زیرا آن را تهدیدی برای امنیت مسیر کشتیرانی و رفت و آمد کشتی‌های تجاری در منطقه می‌داند. در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما، قایق‌های نیروی دریایی سپاه پاسداران در موارد متعدد به ناوهای آمریکایی نزدیک می‌شدند و برخی منابع نظامی آمریکایی، این برخورد را تهدیدآمیز توصیف کرده بودند. در یک مورد، نظامیان ایرانی نفرات نیروی دریایی آمریکا را که پس از ورود اشتباه‌ به آب‌های بازداشت کرده بودند در برابر دوربین‌های تلویزیونی به نمایش درآوردند و تصاویری از "تحقیر آنان" در رسانه‌های خبری داخلی منتشر و از آن با عنوان یک پیروزی نام برده شد. آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی دست اندرکاران بازداشت و برخورد با ملوانان آمریکایی را مورد تشویق قرار داد.

این برخورد ایران با انتقاد برخی نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا مواجه شد آقای ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی شکیبایی دولت وقت آمریکا در برخورد با عملکرد نیروی دریایی جمهوری اسلامی را مورد انتقاد شدید قرار داد و حتی تهدید کرد که در مقام ریاست جمهوری، در صورت نزدیک شدن "قایق‌های حقیر آنها به کشتی‌های زیبای ما" دستور می‌دهد به سوی این قایق‌ها شلیک شود.

گزارش وال ‌استریت ژورنال در حالی منتشر می‌شود که روز گذشته، نمایندگان جمهوری اسلامی و قدرت‌های طرف مذاکره ایران برای بررسی دوره‌ای عملکرد طرف‌های این توافق در وین تشکیل جلسه دادند.