کابینه ژاپن لایحه کناره‌گیری امپراتور را تصویب کرد

حق نشر عکس Getty Images
Image caption آکی‌هیتو تلویحا تمایل خود به دریافت اجازه کناره‌گیری را مطرح کرده بود

روز جمعه، ۲۹ اردیبهشت (۱۹ مه)، هیئت دولت ژاپن لایحه اجازه کناره‌گیری امپراتور آکی‌هیتو را تصویب کرد. این لایحه تنها شامل ماده مربوط به کناره‌گیری آکی‌هیتو از سلطنت است و مجوز استفاده آن در آینده داده نشده است.

وزیر مسئول امور کابینه ژاپن گفته است که این لایحه به امضای شینزو آبه، نخست وزیر، رسیده و فورا به پارلمان ژاپن ارسال خواهد شد و انتظار می‌رود پارلمان ژاپن آن را به سرعت بررسی کند و به آن رای مثبت بدهد.

براساس این لایحه، قانون کناره‌گیری امپراتور آکی‌هیتو سه سال اعتبار دارد و او می‌تواند ظرف این مدت از مقام خود استعفا بدهد. برخی منابع نزدیک به دربار گفته‌اند انتظار می‌رود امپراتور آکی‌هیتو تا پایان سال آینده میلادی استعفای خود را اعلام کند.

سنت متداول در ژاپن این بوده که امپراتور تا پایان عمر این سمت را حفظ کند و این نخستین بار در دویست سال اخیر است که یکی از امپراتوران ژاپن از مقام خود کناره‌گیری می‌کند.

+ دولت ژاپن مقدمات استعفای امپراتور را فراهم می‌کند

+ دولت ژاپن هیئتی را مامور بررسی استعفای امپراتور کرد

آکی‌هیتو، که ۸۳ ساله است، پس از درگذشت پدرش، امپراتور هیروهیتو، در سال ۱۹۸۹ جانشین او شد و اولین امپراتور ژاپن است که در قرن بیستم به دنیا آمده است. سال گذشته، آکی‌هیتو در یک سخنرانی کم سابقه تلویزیونی از لزوم توانایی جسمی کافی برای ایفای وظایف امپراتور سخن گفت که به ابراز تمایل او به کناره‌گیری به خاطر بیماری و کهولت سن تعبیر شد. در سال‌های اخیر گزارش‌هایی از بیماری امپراتور منتشر شده است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption آبه (چپ ایستاده) و امپراتور و امپراتریس ژاپن - آبه لایحه اجازه کناره‌گیری امپراتور را تایید کرد

قبل از جنگ دوم جهانی، امپراتور ژاپن برخوردار از قداست و دارای مقامی نیمه الهی تلقی می شد اما با تغییر قانون اساسی و استقرار نظام مشروطه سلطنتی، حق حاکمیت به مردم و اختیارات حکومتی به نهادهای انتخابی منتقل و حق دخالت و موضعگیری در امور سیاسی از امپراتور سلب شد.

پیشتر، حزب دموکرات - حزب اصلی مخالف دولت - نظر داده بود که لازم است قانون اجازه استعفای امپراتور به عنوان یک قانون دایم تصویب شود تا امپراتوران آینده نیز از حق استعفا از مقام خود برخوردار شوند اما این حزب بعدا نظر خود را تغییر داد. برخی کارشناسان حقوق اساسی ژاپن هشدار داده بودند که برخورداری دایم امپراتوران از حق کناره‌گیری ممکن است آنان را در معرض درگیری در مسایل سیاسی قرار دهد و به نظام مشروطه آسیب برساند.

کناره‌گیری امپراتور آکی‌هیتو بار دیگر موضوع وراثت تاج و تخت ژاپن را مطرح کرده است. طبق قانون اساسی و سنت‌های ژاپن، تنها فرزندان ذکور امپراتور حق جانشینی او را دارند و زنان نمی‌توانند به مقام امپراتوری، که در عین حال مقامی مذهبی در آئین شینتو است، برسند. در حال حاضر، شاهزاده ناروهیتو، ولیعهد، تنها یک فرزند دختر دارد و پس از او، برادرش، آکیشینو وارث قانونی تاج و تخت محسوب می‌شود. شاهزاده آکیشینو هم دو دختر و فقط یک فرزند پسر دارد.

اخیرا برخی کارشناسان امور سلطنتی ژاپن هشدار داده بودند که خاندان امپراتوری با کمبود اولاد پسر مواجه است و تغییر در قانون به منظور اجازه تصدی سمت امپراتور توسط زنان را لازم دانستند. هیئت دولتی بررسی کناره‌گیری امپراتور آکی‌هیتو هم در گزارش نهایی خود تلویحا این موضوع را مطرح کرده و یکی از اعضای هیئت هشدار داده است که در غیر اینصورت "ممکن است تداوم نظام سلطنتی مشروطه در ژاپن به مخاطره افتد."

حق نشر عکس kunaicho.go.jp
Image caption بخشی از شجره‌نامه خاندان سلطنتی ژاپن (آکی‌هیتو سمت چپ بالا) - کمبود فرزندان پسر باعث نگرانی در مورد تداوم نظام مشروطه و طرح پیشنهاد حق وراثت زنان شده است