محمد جواد لاریجانی: پخش ربنای شجریان خلاف موازین شرعی تلاوت است

محمد جواد لاریجانی و محمدرضا شجریان حق نشر عکس Ilna

محمدجواد لاریجانی، عضو شورای نظارت بر صداوسیما به نامه وزیر ارشاد ایران درباره پخش مناجات ربنای محمدرضا شجریان از رادیو تلویزیون دولتی ایران پاسخ داده است.

پیشتر رضا صالحی‌امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در نامه‌ای از صدواسیما خواسته بود که این مناجات در طول ماه رمضان از این رسانه پخش شود.

آقای لاریجانی در نامه خود پخش ربنای محمدرضا شجریان را امری سیاسی و "خلاف موازین شرعی تلاوت" خوانده است.

در این نامه آمده است: "از آنجا که موضوع دفاع از ایشان یک مناقشه سیاسی شده است، لذا در تلاوت مذکور توجه به آیت تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و این امر خلاف موازین شرعی تلاوت است. لذا خواهشمند است که سایر قطعات آوازی آن هنرمند را مطرح فرمائید که اتفاقا دارای ساختار موسیقیایی مهمتری هم هستند."

آقای لاریجانی همچنین گفته است: "البته این حساسیت در میان موسیقی‌دانان بزرگ و حرفه‌ای هم مطرح است و آنان غالبا ابا دارند که قطعات مهم ترکیبی آنان همراه با آواز پخش شود."

حق نشر عکس Rouhani
Image caption حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران به مناسبت ماه رمضان دعای ربنای محمدرضا شجریان را در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرده است

نامه آقای لاریجانی واکنش خانه موسیقی را در پی داشته است.

به گزارش خبرگزاری کار ایران (ایلنا) حمیدرضا نوربخش، رئیس خانه موسیقی ایران گفته است: "ایشان (آقای لاریجانی) تشکیکاتی کرده‌اند که به ظاهر بیشتر از زاویه علم قرائت بوده است که البته مشخص نیست ایشان اساسا چقدر با مسئله قرائت آشنایی دارند. سئوال من این است که آقای دکتر لاریجانی از کدام جایگاه کارشناسی درباره ربنای استاد شجریان صحبت می‌کند؟ ایشان استاد قرائت هستند؟ یا کارشناس قرآن؟ یا مفسر هستند؟"

اصرار مقام‌های دولتی درباره پخش مجدد مناجات با صدای آقای شجریان در حالی است که در دومین مناظره نامزدهای دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، حسن روحانی نسبت به رویکرد رادیو تلویزیون دولتی ایران در این باره انتقاده کرده بود.

رئیس جمهوری ایران گفته بود: "وقتی از این‌که دعای ماه رمضان و ربنایی که مردم به آن علاقه‌مندند را پخش کنیم، ابا داریم و پخش نمی‌کنیم، چطور می‌توانیم به فکر تعالی علم و فرهنگ باشیم؟"

مناجات ربنای آقای شجریان، که در سال ۱۳۵۸ تولید شد شامل ۴ دعا از آیات قرآن است که همه با عبارت ربنا آغاز می‌شوند. این اثر به مدت حدود ۳۰ سال در ماه رمضان از رادیو تلویزیون ایران پخش می‌شد.

این دعا که در دستگاه "سه گاه" خوانده شده در اردیبهشت ماه امسال (۱۳۹۶) در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

آقای شجریان در این باره گفته است: "لحنی که من برای این اثر انتخاب کردم چیزی بین قرائت قرآن و آواز خواندن است. چون کلمات عربی خوانده می ‌شود، باید موسیقی متناسب خودش انتخاب بشود. با اینکه من این لحن را به خوبی بلدم اما نمی ‌خواستم صرفا لحن ربنا قرائت قرآن باشد. می‌خواستم ربنا ایرانی ‌پسند باشد."

آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران البته روایت متفاوتی از این قطعه دارد.

آقای خامنه‌ای در دیدار با گروه معارف اسلامی رادیو تلویزیون دولتی ایران در سال ۱۳۷۰ گفته بود: "آن ربناهایی که شجریان خوانده و در ماه رمضان قبل از اذان مغرب می‌گذارند، یک کار هنری است؛ یک کار حالی نیست؛ مناسب نیست که بعد از اذان، کسی بخواهد آن‌طور چیزی را بگذارد؛ نه، بعد از اذان، به نظرم می‌رسد که همین صدای معمولی مسجدی ما بهتر و مناسب‌تر باشد."

حق نشر عکس MOhammadrezashajarian.com
Image caption آقای شجریان به اقدام صداوسیما در پخش سرود "ای ایران؛ ای سرای امید" در فضای بعد از انتخابات ۱۳۸۸ اعتراض کرده بود

پس از اعتراضات گسترده مردمی به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری در سال ۱۳۸۸ صدا وسیمای ایران اقدام به پخش سرود "ای ایران ای سرای امید" از این رسانه کرد.

این اقدام واکنش تند محمد رضا شجریان را در پی داشت.

آقای شجریان در نامه‌ای به عزت‌الله ضرغامی، رئیس وقت صدا و سیمای ایران از این رسانه خواست پخش این سرود متوقف شود.

او در این نامه خود نوشته بود سرودهایی که خوانده به ویژه سرود "ای ایران ای سرای امید" متعلق به سال‌های ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ بوده و "هیچ ارتباطی با شرایط کنونی ندارد".

در آن زمان، آقای شجریان همچنین در یک مصاحبه تلفنی با تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی گفت: "در شرایطی که مردم در بهت و حیرت هستند و به گفته آقای احمدی نژاد، خس و خاشاک به حرکت در آمده‌اند، صدای من در صدا و سیما جایی ندارد. صدای من صدای خس و خاشاک است و همیشه هم برای خس و خاشاک خواهد بود."

اشاره آقای شجریان به اظهارات محمود احمدی‌نژاد است که پس از اعلام پیروزی‌اش در انتخابات بحث‌برانگیز سال ۱۳۸۸، در نطق پیروزی خود در میدان ولیعصر تهران معترضان به نتیجه انتخابات را مشتی "خس و خاشاک" خوانده بود.

در اولین ماه رمضان پس از انتخابات ۱۳۸۸، رادیو تلویزیون دولتی ایران پخش دعای ربنا با صدای محمدرضا شجریان را به طور کامل در تمام شبکه‌ها ممنوع کرد.

این سازمان حتی پخش آگهی‌های بازرگانی ماه رمضان که حاوی ربنای آقای شجریان بود را هم ممنوع اعلام کرد.