'زیر سایه ورزش آقایان'

ورزش زنان حق نشر عکس Getty Images

اگر موقعیت ورزش زنان ایران را در نیمه دوم دهه ۹۰ خورشیدی با سه دهه نخست انقلاب اسلامی مقایسه کنیم، با اطمینان می‌توان گفت ورزش زنان از "زیر سایه ورزش آقایان" بیرون آمده است.

ورزشکاران زن حالا سهم بیشتری از رقابت‌های داخلی، اعزام‌های بین‌المللی، صفحات روزنامه‌های ورزشی و خبرگزاری‌ها را به خود اختصاص می‌دهند؛ مدال المپیک و جهانی می‌گیرند، در اینستاگرام چهره می‌شوند. انتقادات‌شان اگر جایی در رسانه‌های رسمی نیابد، در شبکه‌های اجتماعی بازتاب می‌یابد.

+ صفحه ویژه ۱۰۰ زن

ورزش زنان در قیاس با سه دهه نخست پس از انقلاب، پیشرفت کرده اما ایرادها و انتقادها همچنان باقی است.

باشگاه‌ها نه صرفا از لحاظ مالی، بلکه در توزیع امکانات، تا برقراری عدالت بین ورزش زنان و مردان، فاصله‌ای بعید دارند.

اکثر باشگاه‌های بزرگ، امکانات‌شان کاملا مردانه است. پرسپولیس و استقلال با میلیون‌ها هوادار مرد و زن، فعالیتی مستمر در ورزش زنان ندارند.

باشگاه‌های دولتی، امکانات دولتی را صرف تیم‌داری برای مردان می‌کنند. رویکرد بخش خصوصی به ورزش زنان بمراتب بهتر از دولت است.

'به من ‌گفتند تو عاشق کشتی‌گیرها هستی، نه کشتی'

حضور زنان در استادیوم ها: مطالبه‌ای بی پاسخ

نیلوفر اردلان- با اجازه دادستان از کشور خارج شدم

حضور بدون حجاب و شطرنج با اسرائیل؛ نماینده مجلس خواهان دخالت دستگاه‌های امنیتی شد

حق نشر عکس Parisa Arab Instagram
Image caption پریسا عرب

اغلب فدراسیون‌های ورزشی به این تبعیض دامن می‌زنند. پریسا عرب رکورددار مواد استقامت در دو و میدانی وقتی برای پیگیری پاداش مصوب به فدراسیون رفت، نامه‌اش را رییس فدراسیون در حضور پریسا بهزادی -نایب رییس زنان- پاره کرد. اتفاقی که هیچگاه برای رکوردداران مرد رخ نمی‌دهد.

در همین رشته ورزشی، فقط یک زن به بازی‌های داخل سالن آسیا اعزام شد و بقیه سهمیه‌ها به مردان اختصاص یافت، اعتراض قهرمانانی مثل فرزانه فصیحی به جایی نرسید.

توجیه فدراسیون، شانس کم آنان برای کسب مدال بود، در حالی که اکثر مردان اعزامی هم موفق به کسب مدال نشدند.

Image caption خواهران منصوریان

برخی فدراسیون‌ها، در رعایت مساوات می‌کوشند و نتایج موفقیت‌آمیزی کسب می‌کنند. ووشو در مسابقات جهانی به قهرمانی رسید. در ترکیب این تیم، خواهران منصوریان مشهورترین ورزشکاران حال حاضر ووشو (مردان و زنان) در ایران، روی سکوی نخست ایستادند.

در رشته‌هایی مثل تیراندازی، شطرنج و دارت که بتازگی دخترانش فاتح جام جهانی شدند، تیم‌های ملی زنان ایران موفق‌تر از تیم‌های مردان بوده‌اند.

حتی در المپیک ریو، تکواندوی زنان با کیمیا علیزاده به مدال رسید اما تکواندوی مردان با سهمیه‌ بیشتر، موفق به کسب مدال نشد.

تبعیض در تقسیم امکانات و توزیع منابع مالی، فقط مختص ورزش زنان ایران نیست. اما تبعیض جنسیتی در ورود زنان به ورزشگاه‌ها، احتمالا نمونه‌ای در سراسر جهان ندارد مگر جمهوری اسلامی ایران.

امسال جمعی از بازیکنان ملی و باشگاهی فوتبال زنان، در اینستاگرام از رییس جمهور خواستند سهمی از سکوهای آزادی در بازی با سوریه به زنان اختصاص یابد:

"امیدواریم این بستر در دولت تدبیر و امید فراهم شود. کاری کنید، کاری کنیم که همه مردم در این شادی سهیم شوند، نه فقط نیمی از جامعه. کاش بتوانیم همچون انتخابات، در شادی هم سهیم باشیم. کاش مردان و زنان با حقوقی برابر در این شادی سهیم باشند."

مریم ایراندوست، سارا ظهرابی، افروز کربکندی، سارا قمی، زهرا حاتم‌نژاد، مرضیه فیضی، هاجر دباغی، هانیه فرهادی، مریم صادقانی، الهام فرهمند، یاسمین فرمانی، سرشین کمانگر، سحر خاکی، مستانه باقرآبادی، معصومه حسرتی، شمیا کریمی و... از جمله منتشر کنندگان این متن مشترک بودند که همگی بازیکن یا مربی در تیم ملی فوتبال و فوتسال زنان یا لیگ برتر هستند. اما مسئولان و حتی بازیکنان مرد حمایت معناداری از این حرکت گسترده بازیکنان زن نکردند.

جز چند چهره مانند مسعود شجاعی و علی کریمی، کمتر کسی این درخواست‌ را جدی گرفت. مسئولان هم وعده آینده را دادند و زنان سوریه‌ای در غیاب زنان ایرانی به ورزشگاه آزادی آمدند.

اما درخواست مشترک خانواده فوتبال زنان برای ورود به ورزشگاه، یک اتفاق تازه بود. زیرا این بار کسی نگفت از خارج کشور برنامه‌ریزی شده.

کسی نمی‌توانست مدعی شود این دختران با شرایط داخل کشور ناآشنا هستند و پیشنهادی "مغایر با واقعیت‌های جامعه" داده‌اند.


صد زن

فصل صد زن ۲۰۱۷ بی‌بی‌سی فارسی در مورد زنان، شخصیت‌های تاثیر‌گذار و دغدغه‌های آنها است. این مجموعه شامل مطالب متنوعی از جمله گفت‌‌وگو‌، گزارش و یادداشت از زنان در نقاط مختلف جهان است. عبور از سقف شیشه‎ای، امنیت زنان هنگام استفاده از وسائل نقلیه، تبعیض در ورزش و علت بی‌سوادی زنان و راه حل‌های برای مقابله با آن تنها بخشی از موضوعاتی هستند که در این فصل از ویژه برنامه‌های صد زن به آن می‌پردازیم.

با ما همراه شوید، در تلویزیون، وب‌سایت و رادیو. همچنین ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید، فیسبوک، اینستاگرام، توییتر و یوتیوب.

با هشتگ #صدزن در بحث‌های ما شرکت کنید.


حق نشر عکس Tina Akhoondtabar Instagram
Image caption تینا آخوندتبار

علاقه‌مندی زنان به فعالیت در ورزش‌های رزمی و رشته‌های مبارزه‌ای چشمگیر است. از کاراته تا ووشو، تکواندو، جودو، کشتی زنان، کیک بوکسینگ و حتی بوکس زنان که در ایران هنوز قانونی نیست اما عده‌ای با اعلام عمومی در صفحات مجازی، در این رشته فعالیت می‌کنند.

وقتی خبرنگاران از احمد ناطق نوری رییس سابق فدراسیون بوکس درباره راه‌اندازی بوکس زنان پرسیدند، گفته بود: "همین که بوکس مردان را نگه داریم هنر کرده‌ایم."

اما حالا بی آنکه نیازی به "هنر" ناطق نوری و سایر مسئولان باشد، پس از لیلا ابراهیم‌زادگان، عطیه غیاثی و ...، تینا آخوندتبار بازیگر سینما هم بوکسور شده. او فیلمی از مسابقه رسمی با رقیب چینی را در اینستاگرامش منتشر کرد.

موضوع حجاب اجباری نیز همواره مسئله‌ساز است. در برخی رشته‌ها مانند تیراندازی، تاثیر چشمگیری بر عملکرد ورزشکار نمی‌گذارد اما در اکثر رشته‌ها، از کارایی و کیفیت عملکرد ورزشکاران می‌کاهد.

در این بین درسا درخشانی با عدم رعایت حجاب اسلامی در مسابقات برون مرزی خبرساز شد. فدراسیون شطرنج ایران او را با اینکه خارج از ایران زندگی می‌کرد محروم کرد.

حق نشر عکس Sophie Triay
Image caption درسا درخشانی

درسا در اصطلاح شطرنج‌بازها، فدراسیون خود را تغییر داده و از این پس با عنوان فدراسیون شطرنج آمریکا بازی خواهد کرد.

موضوع عدم رضایت همسر برای خروج ورزشکاران ملی‌پوش زن از ایران، بارها برای تیم‌های ملی زنان رخ داده و در دو نوبت، بازتاب خبری گسترده‌ای داشت. نیلوفر اردلان در فوتسال و زهرا نعمتی در تیروکمان.

در این خصوص فاطمه ذوالقدر عضو هیات رییسه کمیسیون فرهنگی مجلس گفته طرح اصلاح بند سه ماده ۱۸ قانون گذرنامه در این کمیسیون مورد بررسی قرار گرفته است.

این طرح پیش از این نیز در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی بررسی شده بود؛ طرح خروج بانوان از کشور بدون اذن و اجازه همسر در شرایط خاص.

نایب رییس فراکسیون زنان مجلس می‌گوید این طرح به زنان متاهل اجازه می‌دهد برای سفرهای زیارتی، المپیادها و مسابقات ورزشی، با استعلام دستگاه مربوطه و بدون اجازه همسر از کشور خارج شوند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption زهرا نعمتی

تبعیض آشکار صداوسیما، از مهم‌ترین مشکلات حال حاضر ورزش زنان در ایران است. در بازی‌های آسیایی داخل سالن و هنرهای رزمی، دختران ایران در رشته‌های موی تای، کشتی‌، بسکتبال زنان و ... نتایج موفقیت‌آمیزی کسب کردند به نحوی که پیام تبریک وزیر ورزش را در پی داشت.

کاروانی از گزارشگران، خبرنگاران و عکاسان صدا و سیما و خبرگزاری‌ها و مطبوعات با هزینه کمیته ملی المپیک به این مسابقات اعزام شدند، اما باز هم فیلمی از قهرمانی زهرا یزدانی، شهناز میرحیدری و ... پخش نشد.

سیاست‌گذاری به این صورت است که در اکثر رشته‌های ورزشی زنان، مردم ورزش بانوان را بخوانند، نه اینکه ببینند.

بازی‌ها پخش زنده می‌شد اما در رشته‌هایی نظیر بسکتبال زنان یا رشته‌های رزمی، فقط به مصاحبه‌ها یا توزیع مدال اکتفا می‌شد و تصویری از هنرنمایی تکنیکی و مهارت‌های فنی ورزشکاران نمی‌دیدیم.

به گفته محمدرضا داورزنی معاون وزیر ورزش ایران، "بی‌ارزش نگاری این مسابقات، جفای بزرگی به ورزش کشور است. برای اولین‌بار شاهد حضور دختران در کشتی آلیش و بسکتبال بودیم که به‌طور قطع، ثمرات مثبت و فراوانی را برای ورزش بانوان خواهد داشت."

پرسش این است که وقتی همه بر اهمیت رقابت‌ها و نتایج موفقیت‌آمیز دختران ایرانی تاکید دارند، مردم چرا باید از تماشای مسابقات محروم بمانند؟

موضوعات مرتبط