روزنامه‌های تهران، اعتنا به خواست مردم، پرهیز از خشونت

روزنامه‌های امروز صبح تهران، دوشنبه ۱۱ دی در صفحات اول خود با عکس‌هایی به ناآرامی‌های چند روز گذشته پرداخته و در مقالاتی خواستار توجه دولت به خواست‌های معترضیان و خودداری معترضان از اعمال تند و خشونت‌آمیز شده‌اند.

در این میان تنها روزنامه‌های تندرو در مقالات تهدید‌آمیز خود معترضان و حاضران در تظاهرات خیابانی را با صفت‌های تند و نسبت‌های ناسزا مخاطب قرار داده و بشارت داده‌اند که بسیج و حزب‌الله با اشاره‌ای اعتراض‌ها را سرکوب خواهند کرد.

سخنان دیروز حسن روحانی رییس جمهور در این روزنامه‌ها انعکاسی همسان داشته است.

حق نشر عکس VAGHAYE ETEFAGHIEH
Image caption تیتر و عکس صفحه اول وقایع اتفاقیه

تمایز میان اعتراض و تخریب

عباس عبدی در شروع سرمقاله شهروند نوشته: نمی‌دانم آیا یک‌بار برای همیشه به این نتیجه خواهیم رسید که زندگی جدید و کشورداری در د‌نیای نو، الزامات خاص خود را دارد؟ هنگامی که حکومت و اقتدار آن مبتنی بر آرای عموم مردم شد، به‌طور طبیعی باید ملزم به تبعات آن نیز باشد. به عبارت دیگر، اگر می‌پذیریم که مردم صاحب حق هستند و حکومت ناشی از اراده آنان است، باید بپذیریم که مردم باید همواره؛ و نه فقط هرچهار‌سال یک‌بار؛ این حق خود را اعمال کنند.

به تاکید این جامعه شناس: مردم هر چهار‌سال یک‌بار از طریق رأی‌گیری، رأی می‌دهند ولی هر روز و هر هفته و هر زمانی که خواستند، باید بتوانند ابرازنظر کنند. ابرازنظر هم شامل دفاع و نقد و اعتراض می‌شود. طبیعی است که اعتراضات باید در چهارچوب قانون باشد، ولی برخی از مسئولان قانون را چنان تفسیر می‌کنند که مردم عملا نمی‌توانند نسبت به موضوعی اعتراض کنند. این نحوه تفسیر و اجرای قانون، به معنای تضییع عملی حق مردم است. اعتراض و ابراز آن به صورت فردی یا جمعی لازمه دنیا و مدیریت سیاسی جدید است. چرا؟

در ادامه سرمقاله شهروند آمده: هر اعتراضی به‌طور طبیعی از طرف عده‌ای انجام می‌شود، بنابراین به میزانی که اعتراض به یک موضوع طرفدار دارد، جامعه و حکومت متوجه آن مسأله خواهند شد ولی اگر اعتراض ممنوع باشد یا در عمل امکان بروز نداشته باشد، هیچگاه مسأله برای حکومت روشن نمی‌شود. در واقع وجود اعتراض و آزادی؛ نقش دماسنج اجتماعی را بازی می‌کنند.

و خلاصه این که: اگر آزادی اعتراض وجود داشته باشد، خواهیم دید که برخی از اعتراض‌ها موضوع مورد نظر تعداد اندکی از افراد جامعه است. درحالی که الان هرکسی گمان می‌کند که مسأله مورد اعتراض او مورد قبول میلیون‌ها شهروند است.

تفاهم بر سر مقابله با خشونت

هادي خانيكي در سرمقاله اعتماد نوشته: اين روزها هركس نگاهي از سر تامل به تاريخ معاصر، جوامع پيراموني و مسائل پيش روي جامعه مي‌كند، نمي‌تواند به سادگي از كنار تجمعات، اعتراض‌ها و ناامني‌هاي نقاط دور و نزديك كشور بگذرد. در داوري نهايي نسبت به آنچه در سال‌هاي اخير در كشورهاي همسايه گذشت مانوئل كاستلز اثري خواندني به نام «شبكه‌هاي خشم و اميد» دارد كه در آن هم فرصت‌ها و هم تهديدهاي ناشي از در هم‌آميختگي ميان فضاي اجتماعي، سياسي و مجازي را گوشزد مي‌كند.

به نظر این استاد دانشگاه: آنچه كشور، ملت، نظام و دولت با آن روبرو است مضمون مشتركي دارد: بايد به فكر ايران، به فكر سرمايه‌ها و دستاوردهاي معنوي و مادي كشور و به فكر حل و فصل ريشه‌اي انتظارات و انتقاداتي بود كه حتي ممكن است زبان متفاوتي در ابراز و اظهار خود داشته باشد؛ ايران امروز بيش از هر زماني نيازمند گفت‌وگو و تفاهم ملي و تلاش براي دفاع از دموكراسي، اصلاحات و پرهيز از خشونت و افراطي‌گري و محدود شدن فضاهاي آزاد و نقاد است.

در ادامه مقاله اعتماد آمده: مهم‌ترين ضرورتي كه پيش روي همه نيروها و جريان‌هاي سياسي، نخبگان و فعالان مدني و همه گروه‌ها و قشرهاي اجتماعي است، اين است كه نگذارند مرزهاي ميان مسائل جدي مردم و انتقادات و اعتراض‌هاي به حق و مدني و قانوني جامعه با اراده‌هاي داخلي و خارجي كه ميل به آشوب و آشفتگي و حربه‌ها دارند، مخدوش شود.

و خلاصه این که: امروز روز تفاهم و توافق بر سر مقابله با خشونت و افراطي‌گري و روز دفاع از دستاوردهاي آزادي و دموكراسي در برابر همه تلاش‌هايي است كه مي‌خواهند از آرامش، امنيت و ثبات ايران انتقام بگيرند و راه دشوار اما خوش‌فرجام مردم‌سالاري را مسدود كنند.

کیستی و چیستی ناآرامی ها

رسالت در سرمقاله خود در جست وجوی چیستی و کیستی ناآرامی های این چند روزه به آماری اشاره کرده که نشان می دهد هشتک تظاهرات سراسری بیشتر از سعودی و انگلیس و فرانسه و آلمان و امارات بوده و بدون ذکر منبع افزوده آخرين بررسي نشان مي دهد ۷۴ درصد توئيت‌ها از خارج و تنها ۲۶ درصد از داخل بوده است. ۷۲۲۰۰ توئيت فقط از رياض منتشر شده است.

کاظم انبارلویی با این مقدمه پرسیده: آيا ايرانيان مقيم كشورهاي ياد شده از گراني و بيكاري رنج مي برند؟ آیا آنها جزء مالباختگان مؤسسات اعتباری هستند؟ آيا اصلاً كساني كه هشتگ تظاهرات سراسري را راه انداخته‌اند ايراني هستند؟ گونه‌شناسي شعارها نشان مي دهد منافقين، باند جاسوسي بهائيت، تكفيري ها،سرويس‌هاي اطلاعاتي موساد، سيا و«ام آي ۶»با همكاري برخي سفارتخانه‌هايي كه نبودن سفارت آمريكا در تهران را نمايندگي مي كنند، پشت قضيه هستند.

توصیه روزنامه رسالت به دولت این است که: در صف اول مرگ بر آمريكا و مرگ بر اسرائيل و مرگ بر انگليس ظاهر شود و با مردمي كه با همه وجود پاي انقلاب و اسلام ايستاده اند همراهي كند.. اينكه تتمه فتنه ۸۸ چند سطل آشغال را در حاشيه يك خيابان به آتش بكشند تا دل ترامپ را تشفي بدهند، نمي تواند عظمت اين حضور را مخدوش كند. بگذاريم ترامپ دلش به همين جماعت خائن خوش باشد. ما پاسخ اين شرارت را توسط فرزندان غيور ملت در آن سوي مديترانه و در پشت مرزهاي اسراییل و باب المندب به زودي خواهيم داد.

حق نشر عکس SHAHRVAND
Image caption کارتون فیروزه مظفری. شهروند

سیاستی دیگر

جامعه فردا در سرمقاله خود نوشته: برخلاف نامش، اتاق بحران محل کشیدگی و تنش عصبی نیست. هرچند بوده‌اند کسانی که در گذشته با ادبیات گازانبری در چنین محیط‌هایی سخن گفته‌اند، امروز دیگر زمانه‌ای تازه است که در آن مدیران امنیت کشور ما اجازه کاربرد چنین ادبیاتی را نباید بدهند. زمانه کنار آمدن و رفتار خوددارانه است.برخورد ناخوشایند چندانی نداشته‌ایم و آن را به تجربه حسن روحانی در کنار زدن معتقدان به رفتار گازانبری مدیونیم.

به نظر شورای سردبیری این روزنامه: علی‌رغم برخی رفتارهای غیرمتمدنانه گروهی از تظاهرکنندگان روزهای اخیر در شکستن در و دیوار و هنجارشکنی، شورای عالی امنیت ملی حسن روحانی در مقابل تظاهرکنندگانی که هنوز خواسته مشخصی جز اظهار نارضایتی از اوضاع اعلام نکرده‌اند رفتار به قاعده‌ای داشته است. تحمل و پراکنده‌سازی مؤدبانه جمعیت، شیوه اصلی عمل نیروهای حفظ نظم بوده است. این رفتار خوددارانه باید ادامه یابد.

سرمقاله جامعه فردا در نهایت نوشته: به موازات این، اگر روحانی بتواند حفظ نظم را فقط به نیروهای رسمی حافظ نظم بسپارد و از ورود کسانی که مسئولیت مشخصی ندارند، هویتی ندارند، فرماندهی تحت کنترلی ندارند و به اصطلاح لباس شخصی خوانده می‌شوند جلوگیری کند، امید به اینکه سعه صدر، سخن گفتن اقناعی، کاهش تبلیغات متهم‌کننده مردم و از سوی دیگر کاهش هیجان جامعه به حضور خیابانی موجود پایان دهد افزایش می‌یابد.

سعی کنید، نمیرید

هومن جعفری در ستون طنز جهان صنعت نوشته: ببینید عزیزان دل! ما کلا در مملکتی زندگی می‌کنیم که اگر پالم شما را نکشد، از نیترات آب یا گوجه فرنگی میرید، آلودگی هوا ترتیب قلب و ریه‌تان را ندهد، زلزله و پارازیت زیر و زبرتان را یکی نکنند، لول آپ می‌شوید می‌روید به مرحله تجمعات خیابانی و اعتراضات شیشه شکستنی.

به نوشته این طنزنویس: از این مرحله اگر زنده بمانید وارد فاز جنگ نظامی با آمریکا می‌شویم. اگر این یکی را هم رد کردیم مریخی‌ها حمله می‌کنند کره زمین! کلا ما مصداق همان جمله نیچه هستیم که هر چه تو را نکشد قوی‌ترت می‌کند! سعی کنید نمیرید!

حق نشر عکس GHANOON
Image caption کارتون محمدرضا ثقفی. قانون

اعتراضات و اصلاحات اقتصادی

علی سرزعیم در مقاله ای در جهان صنعت نوشته: درمان بیماری که بیماری‌اش چنان بالا گرفته که علنا ریسک اعتراض را به جان می‌خرد جز با جراحی ممکن نیست. همان‌طور که تعویق جراحی و درمان به شدت گرفتن بیماری می‌انجامد خودداری از اصلاحات اقتصادی مشکلات اقتصادی را وخیم‌تر می‌کند. در حال حاضر فشار زیادی روی قشرهای ضعیف وجود دارد و این امر دولت را ملزم می‌کند تا امر بازتوزیع را جدی بگیرد.

به نوشته این اقتصاددان: در شرایطی که دیگر دولت پولی برای توزیع ندارد بازتوزیع، تنها راه برای کاهش وخامت مشکلات است. البته می‌توان حدس زد که هر نوع بازتوزیع مستلزم گرفتن پول از برخورداران و طبقه متوسط و بازپرداخت آن به فقراست و طبیعی است که دسته اول از این کار ناراضی شوند اما هنر دولت باید آن باشد که رضایت دسته دوم را در مقابل نارضایتی دسته اول قرار دهد. معمولا این اقدامات فقرزدایانه اگر به شکل درستی انجام شود نه‌تنها تهدید سیاسی ایجاد نخواهد کرد بلکه حمایت سیاسی جدیدی به وجود خواهد آورد.

جهان صنعت در ادامه افزوده: در گام دیگر دولت باید سعی کند با اصلاح نظام حکمرانی کمک کند کیک اقتصاد بزرگ شود. این امر نیز با توجه به ترتیبات نهادی در کشور کار آسانی نیست ولی دولت می‌تواند تهدیدات سیاسی را توجیهی منطقی برای اعمال تغییرات نهادی قرار دهد و در این کار پیش رود. قیودی که قبلا مانع اقدام دولت بود اینک ضعیف شده‌اند و دولت مجال بیشتری برای هر اقدام خواهد یافت. باید دولت را متقاعد کرد که اینک زمان اقدام است نه تعلل و هر‌ گونه محافظه‌کاری و عدم اقدام، پیامدهای به مراتب وخیم‌تری به دنبال خواهد داشت.

ایران جزیره نیست

محمدصادق جنان صفت در سرمقاله ابتکار نوشته:افراد و احزابی در ایران فعالیت دارند و شوربختانه بخشی از قدرت واقعی نیز در اختیارشان است و تصورشان این است که ایران را می توان به شبه جزیره ای امن تبدیل کرد و بدون دادو ستد با دیگر کشورها آن را اداره کرد.برخی از این افراد و احزاب اما پیچیده ترند و با استفاده از قدرتی که دراختیار دارند راه های داد وستد با شرکتها و کشورهای گوناگون را تنگ و تاریک می کنند. برای این افراد و گروه ها ورود شرکت معتبری مثل توتال به بازار نفت ایران یک رخداد نامساعد وبرهم زننده منفعت بلند مدت آنها است

به نظر این اقتصاددان: این افراد و گروه ها با همه نیروی واقعی هرراهی که برای هموارشدن کسب و کار ایرانیان هموار می شود را می بندند و امیدوارند به این ترتیب و با جزیره شدن ایران ایجا د شغال آبرومند برای میلیونها جوان ایرانی ، محقق شدن رشد بالا که درامد ملی را افزایش دهد و همچنین ثبات اقتصادی در ایران ناممکن شود و شوربختانه تا امروز در این خواست خود به کامیابی رسیده اند. این افراد و گروه ها با همین نگاه است که می خواهند حسن روحانی را نیز به یک جزیره دردرون نهاد ریاست جمهوری و دردرون دولت تبعید کنند و بر این طبل می کوبند که دردرون دولت نفوذی هایی وجوددارند و می خواهند با ناراضی تراشی شهروندان را دررنج قرار دهند .

سرمقاله ابتکار به این جا رسیده که: این اندیشه جزیره ساز وخطرناک هیچ بیمی از اینکه رفتار و گفتارشان آسیب های بالا به ایرانیان وارد می کند ندارند. بهشت و آرزوی بلندشان این است که ایران به کره شمالی دوم تبدیل شود و با هیچ سرزمین و ملتی جز دو کشور ارتباط نداشته باشد و به این ترتیب این سرزمین بزرگ و پهناور و تار یخی را به جزیره ای سرد و تاریک تبدیل کنند..

مهره مار در کار نیست

جاوید قربان اوغلی در مقاله ای در شرق برای دادن پاسخ درست به شرایطی که از چند روز پیش در کشور حاکم شده اجرا نشدن کامل برجام را از جمله علت های نارضایی های مردمی دانسته و نوشته سه عامل مانع پیشبرد راهبرد تعامل با جهان شده. اول دوگانگی در سیاست خارجی کشور که نتیجه آن ارسال دو پیام ناهمسو و شاید متضاد به جهان بود. هیچ‌کس نمی‌دانست حرف‌های آقای روحانی و مذاکرات دکترظریف، رئیس دستگاه دیپلماسی کشور، جهت‌گیری مجموعه نظام در روابط خارجی است یا اقداماتی عملی از سوی دیگر نهادها؟

به نظر این استاد سیاست خارجی دانشگاه: عامل دیگر تغییر رویکردهای آمریکا به عنوان بازیگر نخست برجام (البته در کنار ایران) با پایان دوره باراک اوباما و روی‌کار‌‌آمدن رئیس‌جمهوری که قبل از ورود به کاخ سفید برجام را بدترین توافق علیه منافع آمریکا اعلام کرد. و سوم تحولات منطقه، جنگ‌های نیابتی و رویارویی سیاسی سعودی با ایران که متأسفانه با روی‌کار‌آمدن ترامپ و همبستگی این دو درباره ضدیت با کشورمان شدت یافت.

مقاله شرق به این جا رسیده که: اگر اعتراضات ریشه در اوضاع اقتصادی دارد، ضروری است که این مشکلات شناسایی و مرتفع شود. دولت و دستگاه‌های نظارتی و قضائی کشور اولویت را در اقناع مردم، از طریق شفاف‌سازی و هرس‌کردن هزینه‌های نهاد‌های مختلف کشور و مبارزه با فساد سازمان‌یافته‌ای که تا مغز استخوان اقتصاد کشور رسوخ کرده قرار دهند و اعتماد آسیب‌دیده مردم را باز‌سازی و مسیر‌های ورود سرمایه‌گذاری به کشور پاکسازی شود.

یک کلیک بیشتر

صادق صحرایی در سرمقاله بهار نوشته: بالاخره تصمیم گیران کشور تصمیم به فیلتر تلگرام گرفتند. بر اساس آنچه مسئولان دولتى مى گویند مسدودسازى این پیام رسـان »مقطعى« خواهد بود و بر خلاف فیلتر شبکه اجتماعى توئیتر که در انتخابات۸۸ رخ داد و همچنان ادامه دارد تصمیمى بلندمدت نیسـت. ایـن اتفـاق که به دلیل تجمعات اعتراضـى در روزهاى اخیر و براى مقابله با حواشـى تنش آفرین آن اتخاذ شـده، این پرسـش را پیش روى ما قرار مى دهد که چنین تصمیماتى در عمل چه سودى به همراه دارد و آیا راه مواجهه با اعتراض و یا حتى آشـوب و اغتشـاش محدودسازى فضاى مجازى است؟

نویسنده با این پرسش که آیا پس از فیلترینگ تلگرام دیگر کسى از آن استفاده نکرده نوشته: در واقعیت مردم با اسـتفاده از انواع و اقسـام برنامه هایى که مى تواند به سادگى فیلترها را دور بزند با یک کلیک بیشتر وارد تلگرام و سایر پیام رسان ها و شبکه هاى اجتماعى شده و مى شوند و فیلتر کردن تنها بـه درد ارائه گزارش و کارنامه بـه برخى تصمیم گیران دلواپس مى خورد و در عمل تغییرى دروضعیت این روزها ایجاد نمى کند و راه تغییر این شرایط چنین مواجهه غیرحرفه اى و غیرهوشمندانه اى نیست.

بهار نوشته: مى توان پذیرفت که این دسـتور از نهادهایى فراتـر از دولت بوده و وزارت ارتباطات چاره اى جز اجرا نداشته است. اما دیدگاه رییس شوراى عالى امنیت ملى و وزیـر ارتباطـات درباره این تصمیم چیسـت؟ اینکه برخى مسـئولان راه مواجهـه با هر موضوعى را محدودسـازى مى داننـد یک واقعیت غیرقابل انکار اسـت اما آیا رییس دولت تدبیر هم چنین اعتقادى دارد؟

مجوز اعتراض، از کجا؟

مهدی بهلولی در شهروند نوشته: بخش برجسته‌ای از اعتراض‌های این روزهای مردم چندین شهر ایران اعتراض به وضع معیشتی و کاری است. حالِ اقتصاد ایران خوب نیست، بیکاری بالاست، هزینه‌ها بالاست، درآمد‌ها پایین است و دخل و خرج‌ها با هم نمی‌خواند. صداوسیما می‌گوید این اعتراض‌های معیشتی بحق است اما بدون مجوز! و پرسش اصلی این است که چه زمانی و چگونه می‌توان اعتراض‌های بحق و با مجوز برگزار کرد؟می‌توان گفت در ایران تقریبا نمی‌شود گردهمایی صنفی و سیاسی اصیل مردمی که همگی هم بحق بوده و هستند و با مجوز برگزار کرد.

این آموزگار تجربه خود در فعالیت های صنفی معلمان را به مدد گرفته و نوشته: ما فرهنگیان، به‌ویژه در برخی تشکل‌های صنفی بار‌ها و بار‌ها رفتیم وزارت کشور و درخواست صدور مجوز دادیم برای گردهمایی اعتراضی به این پایمال‌شدن آشکار حقوقمان، اما هیچ‌گاه پاسخ، حتی منفی، ندادند و فضا هم به گونه‌ای نبود که بتوان گردهمایی اعتراضی بدون مجوز برگزار کرد! اگر می‌خواهیم اعتراض‌های بحق مردم قانونی و با مجوز برگزار شود، باید نگاه و نگرش‌ به مردم و اعتراض‌های آنان دگرگون شود.

مقاله شهروند توصیه کرده: نخست این‌که گروه‌های سیاسی و مدنی و اجتماعی و صنفی و... آنان را به رسمیت بشناسیم و به‌عنوان فرصت بنگریم و نه تهدید. دوم این‌که وقتی درخواست مجوز رسمی برای گردهمایی اعتراضی با چارچوب و شعارهای مشخص می‌دهند، پاسخ مثبت داد و مجوزهای بایسته صادر کرد و به اعتراض و سخن‌های بحق اعتراضی باید گوش داد، و در عمل، نه در حرف و شعار، در تحقق آنها کوشید.

پایان دوران طنزنویسی!

سوشیانس شجاعی‌فرد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در صفحه طنز شهروند نوشته: می‌دانم شما الان می‌خواهی راجع به یک چیز خاصی مطلب بخوانی! همانی که هم شما در جریانی هم ما! و این‌که بنده راجع به سیب‌زمینی و هویج و چماق بنویسم، درست نیست! باید راجع به مردمی بنویسم که امسال خرید شب عیدشان را کمی زودتر از ٢٥ بهمن شروع کرده‌اند! ولی نمی‌شود! روزنامه مثل مملکت نیست که! صاحب دارد! زیاد هم صاحب دارد! نمی‌شود نوشت! شما هم موقعیت خطیر ما را در این برهه همیشه حساس کنونی درک کن و زیر این مطلب فحش ننویس!

به جان شما نباشد به جان خودم، درباره آن ماجرا، نصف مطلبم را هم نوشتم! راجع به همانی که می‌خواهید هم، نوشتم، اما نشد! یک چیزی شد که الان خودمان را آویزان می‌کنند و ٢٠‌سال بعد یک جماعت دیگر باز آویزانمان می‌کنند! ما هم که عادت به کف خوابی نداریم! شما هم که این همه سوژه خنده‌دار دارید! این یک چند روز را بیخیال ما شوید! نه واقعا شما فکر کن جلوی فلان مکان تاربخی شعار بدهند «فلانی، روحت شاد!». یعنی شاهکار است واقعا موقعیت از این کمیک‌تر و خنده‌دار‌تر سراغ دارید؟

طنزنویس شهروند ادامه داده: واقعا من و سیار سریع و پوریا و ابراهیمی و کاظمی را روی هم بگذارید (با حفظ شئونات!) می‌توانستیم چنین موقعیتی خلق کنیم؟ اصلا به عقلمان خطور می‌کرد؟ نمی‌کرد. بنابراین با مرور اخباری که این یکی دوماه اخیر در فضای کشور اتفاق افتاده و نقل‌قول‌ها و اظهارنظرها و تیترهای روزنامه یک‌وری و آن‌وری و این‌وری واقعا فکر می‌کنم عمر طنزنویسی ما‌ها به سر آمده و باید برویم موتوری، ماشینی جور کنیم و در اسنپ مشغول کار بشویم!

حق نشر عکس EBTEKAR
Image caption کارتون محمد طحانی. ابتکار