کمپین حقوق بشر: سانسور اینترنت و فیلترینگ در دوران روحانی پیچیده‌تر و گسترده‌تر شده است

گزارش کمپین حقوق بشر ایران
Image caption کمپین حقوق بشر ایران درباره افزایش توانایی دولت در فیلتر کردن محتوای اینترنت، هک کردن حساب‌های کاربران و پیچیدگی روش‌های سانسور هشدار داده است

"کمپین حقوق بشر ایران" مستقر در نیویورک گزارشی درباره وضعیت اینترنت و شبکه‌های اجتماعی در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی در ایران منتشر کرده و در آن گفته است که آقای روحانی نتوانسته روند قبلی محدودیت‌ها در این حوزه را تغییر دهد و "حتی در مواردی به بدتر شدن آن کمک کرده است".

این کمپین که به عنوان "یک سازمان غیرسیاسی، مستقل و غیر انتفاعی حقوق بشری" فعالیت می‌کند گزارش تازه‌اش را با عنوان "دروازه‌های کنترل، تحولات سیاست‌گذاری اینترنتی در دولت حسن روحانی" منتشر کرده و در آن سیاست‌‌های مربوط به فناوری اطلاعات در ایران را از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ را بررسی کرده است.

این گزارش به ناآرامی‌های اخیر در ایران و "قطع کردن فیلترشکن‌ها، کاهش سرعت اینترنت و مسدود کردن پیام‌رسان تلگرام و شبکه ‌اجتماعی اینستاگرام" هم اشاره کرده و گفته این موارد در کنار "قطع اینترنت بین‌الملل به مدت نیم ساعت در روز ۹ دی ۱۳۹۶ از مرحله جدیدی از پیشرفت‌های فنی ایران خبر دادند."

در کنار این انتقادها، گزارش کمپین حقوق بشر به دستاوردهای دولت آقای روحانی در زمینه فناوری اطلاعات هم اشاره کرده؛ از جمله دسترسی کاربران بیشتری در سراسر ایران به اینترنت و ارائه گسترده اینترنت با سرعت نسل سوم و چهارم.

با وجود این گزارش تازه می‌گوید "به موازات افزایش فوق‌العاده کاربرد اینترنت در میان ایرانیان، سانسور و نظارت دولتی هم به همان اندازه، هم از نظر مقیاس و هم از نظر پیچیدگی، گسترش یافته است."

این گزارش به پیشرفت "شبکه ملی اطلاعات" ایران اشاره کرده و گفته این روند در کنار افزایش توانایی دولت در فیلتر کردن محتوای اینترنت، هک کردن حساب‌های کاربران و پیچیدگی روش‌های سانسور در حال رخ دادن است.

حق نشر عکس President.ir
Image caption حسن روحانی گفته بود: وزیر ارتباطات دستش روی دکمه فیلترینگ نخواهد رفت

حدود یک هفته پیش از آغاز اعتراض‌های اخیر در ایران آقای روحانی در نشستی مربوط به حقوق شهروندی باز هم تأکید کرده بود دولت او از آزادی اینترنت و شبکه‌های اجتماعی حمایت می‌کند و ضمن انتقاد از شنود و کنترل زندگی خصوصی شهروندان، به مردم قول داده بود که وزیر ارتباطات "دستش روی دکمه فیلترینگ نخواهد رفت".

چند روز بعد از آغاز اعتراضات، اینستاگرام و تلگرام هم به مجموعه شبکه‌های اجتماعی فیلتر شده در ایران پیوستند. اینستاگرام بعد از چند روز رفع فیلتر شد اما تلگرام همچنان مسدود است.

گزارش کمپین حقوق بشر ایران می‌گوید دولت روحانی در چند مورد مسدود شدن شبکه‌های پیام‌رسان مانند واتس‌‌اپ و تلگرام (پیش از اعتراضات) جلوگیری کرد "اما در عین حال روند فیلتر شدن سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی در دولت او بی‌وقفه ادامه داشته است".

نگرانی از راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات و حملات سایبری

این گزارش درباره شبکه ملی اطلاعات در ایران گفته است که با راه‌اندازی این شبکه "موتورهای جستجوی ایرانی در فضای مجازی به طور خودکار کلمه‌ها و جمله‌های کلیدی مورد نظر مقامات ایرانی را سانسور می‌کنند و کاربران را به وب‌سایت‌های جعلی و گاه با محتوای نادرست و گزینشی هدایت می‌کنند. همچنین بسیاری از ابزارهای شبکه ملی اطلاعات، به هکرهای دولتی امکان می‌دهد تا به حساب‌های کاربران دسترسی پیدا کنند و حریم خصوصی و امنیت آنها را به طور جدی به خطر اندازند."

شبکه ملی اطلاعات یا اینترنت ملی که ساخت و توسعه آن از بیش از ده سال پیش در دستور کار دولت ایران قرار گرفته شبکه‌ای است که با راه‌اندازی آن "درخواست‌های دسترسی داخلی و اخذ اطلاعاتی که در مراکز داده داخلی نگهداری می‌شوند به هیچ‌وجه از طریق خارج کشور مسیریابی نشود و امکان ایجاد شبکه‌های اینترانت و خصوصی و امن داخلی در آن فراهم شود."

گزارش کمپین حقوق بشر ایران می‌وید با وجود تأکید حسن روحانی بر آزادی بیان در اینترنت، توسعه شبکه ملی اطلاعات در دوره ریاست جمهوری او راه‌اندازی بخش‌های مختلف آن "نگرانی‌های جدی در خصوص وضعیت آزادی‌ بیان و حفظ حریم خصوصی شهروندان ایجاد می‌کند."

گزارش تازه نگران‌کننده‌‌‌ترین مسئله موجود را "افزایش حملات سایبری دولتی" از سوی ایران خوانده است.

این گزارش می‌گوید "موارد حملات DDoS ، فیشینگ، ارسال بدافزار و اپلیکیشن‌های جعلی و نیز شنود پیامک‌ها طی این مدت افزایش چشمگیری پیدا کرده و هیچ مانع قضایی برای متوقف کردن آن وجود ندارد. جاسوسی مجازی دولت اثرات بسیار مخربی داشته و شهروندان به دلیل محتوای اطلاعات خصوصی که بطور غیرقانونی بدست آمده، دستگیر و به احکام زندان طولانی مدت محکوم شده‌اند."

کمپین حقوق بشر ایران سکوت آقای روحانی در برابر حملات سایبری را نگران‌کننده خوانده و گفته است: "امروزه هدف حملات دیگر فقط مخالفان و منتقدان نظام نیستند بلکه اعضای دولت را نیز در بر می‌گیرد. علاوه بر این انتخاب وزیر جدید ارتباطات با پیشینه امنیتی توسط روحانی، نگرانی برای دفاع از حقوق اساسی شهروندان را افزایش می‌دهد."

چند روز پیش بی‌بی‌سی فارسی گزارشی منتشر کرد که نشان می‌داد هکرهایی از داخل ایران نزدیکان حسن روحانی، از جمله محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه را هدف قرار داده‌اند. مستندات مربوط به این گزارش‌ها نشان می‌داد که دست کم یکی از این گروه‌ها با سپاه پاسداران ارتباط داشته است.